Кіріспе
Оразаның соңғы екі аптасы – Оразаның соңғы екі аптасы деп аталатын кезең, ол Оразаның бесінші жексенбісінен басталып, дәстүрлі түрде Азап жексенбісі ретінде тойланады және Лазарь сенбісіне дейін жалғасады. Бұл Мәсіхтің азаптарын еске түсіреді (латын тілінде passio – "азап"). Пассион аптасының екінші аптасы – қасиетті апта, ол қасиетті сенбіде аяқталады.
Passiontide (in the Christian liturgical year) is a name for the last two weeks of Lent, beginning on the Fifth Sunday of Lent, long celebrated as Passion Sunday, and continuing through Lazarus Saturday. It commemorates the suffering of Christ (Latin passio = “suffering”). The second week of Passiontide is Holy Week, ending on Holy Saturday.
Тарих
"Күшті ораза" - оразаның соңғы екі аптасы. Скитополистік Кириллдің айтуынша, осы уақыт аралығында қатаң өмір салтын таңдаған Шығыс монахтары шөлден өз монастырларына оралды. Бұл - оразаның бесінші аптасында, құрма жексенбісіне дейінгі жұма күні, қасіретті Құдай ананы еске алу мерекесі. Православ шіркеуінде Ұлы оразаның бесінші сенбісі Акатист сенбісі деп аталады, сол күні "Құдай анаға арналған Акатист" кешкі құлшылықта толықтай оқылады.
Оразалық киіз
Рим-католик шіркеуінде, Батыс ритуалды православиеде, лютерандықтарда және ағылшын-католик шіркеулерінде барлық айқыштар мен бейнелер Пассиондық жексенбіден бастап перделермен (әдетте қызғылт түсті, Ұлы оразадағы киімдердің түсі) жабылуы мүмкін: "Егер епископтар кеңесі шешім қабылдаса, шіркеудегі айқыштар мен бейнелерді жабу дәстүрі сақталуы мүмкін. Кресттер Ұлы жұма күні Иеміздің құрбандыққа берілу тойлауы аяқталғанға дейін жабық күйінде болады. Мүсіндер мен бейнелер Құтқарылу мерекесінің басталуына дейін жабық күйінде қалады". (Атап айтқанда, бұл перделер Глория әні орындалғанда алынады.) Бұл жабу Пассиондық жексенбідегі Евангелиямен байланысты, онда Иса халықтан "жасырынып" қалған.
Триденттік пассионист
Триденттік мессада 42 (43) Забур барлық миссаларда (егер мереке болмаса) Ұлы бейсенбіге дейін оқылмастан қалдырылады, сондай-ақ Интроиттегі қысқа доксология (Глория Патри) және миссадағы Лавабо Забуры да оқылмастан қалдырылады. Бұл ереже 94-ші Забурда таңғы құлшылықта да, таңғы құлшылықтың, бірінші сағаттың, үшінші сағаттың, алтыншы сағаттың, тоғызыншы сағаттың және кешкі құлшылықтың жауаптарында да қолданылады. Сонымен қатар, Ұлы оразаның алғы сөзі қасиетті Крест алғы сөзімен ауыстырылады, егер мерекелік немесе арнайы мисса өткізілмесе, онда оған тиісті алғы сөз беріледі.
1955 жылдан бастап Пассионның реформасы
Қасірет аптасы – Қасірет жексенбісінде басталатын аптаның атауы, өйткені Рим дәстүрінде оразаның бесінші жексенбісі деп аталатын. 1955 жылы Қасиетті аптаның қайта қаралуында Қасірет жексенбісі Dominica Passionis немесе Dominica de Passione («Қасірет жексенбісі») аталымынан Dominica I Passionis, «Қасіреттің бірінші жексенбісі» немесе «Қасірет уақытының бірінші жексенбісі» деп өзгертілді. Бұрынғысы Dominica in Palmis («Пальма жексенбісі») болса, енді Dominica II Passionis seu in Palmis («Қасірет уақытының екінші жексенбісі немесе Пальма жексенбісі») аталды. 1969 жылы Жалпы Рим күнтізбесінің қайта қаралуынан кейін «Қасірет уақыты» аталымы оразаның соңғы екі аптасына қолданылмады, бірақ бұрынғы қолданылуы Пасхаға дейінгі жексенбінің ресми атауында – «Иеміздің құрбандық жексенбісі» деп сақталды. Дегенмен, Құрбандық жексенбісі I («Крест күші») деп аталатын дұға оразаның бесінші аптасында, ал Құрбандық жексенбісі II («Құрбандықтың жеңісі») дұғасы Қасиетті аптаның дүйсенбі, сейсенбі және сәрсенбі күндерінде оқылады. Алайда, тіпті Папа Иоанн XXIII-нің Рубрикалар кодексі (1960) осы жексенбінің атауын «Қасірет жексенбісі» (Dominica de Passione) аталымынан «Қасіреттің бірінші жексенбісі» (Dominica I Passionis) деп өзгерткенге дейін, литургиялық кітаптар осы аптаға ерекше атау бермеді, күндерді жай ғана «Қасірет жексенбісінен кейінгі дүйсенбі (және т.б.)» деп атады, ал Папа Иоанн XXIII-нің Рим Миссалында «Қасіреттің бірінші жексенбісінен кейінгі дүйсенбі (және т.б.)» деп өзгертілді. Папа Иоанн XXIII-нің қайта қарауында, бұрын тек Қасірет жексенбісі деп аталатын жексенбі ғана емес, одан кейінгі жексенбі де өз атауында құрбандықты еске түсірді. Соңғысы «Қасіреттің екінші жексенбісі немесе Пальма жексенбісі» (Dominica II Passionis seu in Palmis) аталды. Сол жексенбіде басталатын аптаның ерекше атауы «Қасиетті апта» («Hebdomada sancta») (бұрын «Ұлы апта», «Hebdomada major» деп аталатын, бірақ ағылшын тілінде «Қасиетті апта» деп белгілі) болды, ал оның алғашқы күндері «Қасиетті аптаның дүйсенбісі (және т.б.)» деп аталды, «Қасіреттің екінші жексенбісі немесе Пальма жексенбісінен кейінгі дүйсенбі (және т.б.)» емес. 1969 жылғы қайта қарауда Қасірет уақыты жеке литургиялық маусым болмай, Оразаның бесінші аптасынан кейін Қасиетті аптаға дейін жалғасты.
Англикандық құмарлық кезеңі
Пассион уақыты Англикан қауымының көптеген провинцияларында сақталады, мысалы, Англия шіркеуінде. Жалпы ғибадат литургиясында, Құтқарылу мейрамына тән материалдар оразаның бесінші жексенбісінің қарсаңындағы кешкі дұғадан бастап, Пасха қарсаңындағы кешке дейін қолданылады. Мұндай "арнайы материалдарға" Евхаристиялық дұғаның кіріспе сөздері, таңертеңгі және кешкі дұғаларға арналған ерекше реттемелер, түнгі және күндізгі дұғаларға арналған маусымдық материалдар жатады. Сарум тәжірибесі Пассион уақытының барлық кезеңінде литургиялық түс ретінде қызыл түсті пайдаланса, Жалпы ғибадат оразаның бесінші аптасында күлгін түс (немесе оразалық киім) киюді ұсынады, ал Қасиетті аптада қызыл түске ауысады. Бұған қоса, 1969 жылы Қасиетті аптаға арналған Жаңа Евангелие оқуларының үйлесімділігі енгізілгенге дейін, Моравия шіркеуінің ағылшын тілінде сөйлейтін мүшелері Қасиетті апта үшін "Азап шегу аптасы" деген атауды қолданды, бұл апта Мәсіхтің азаптарымен тығыз байланысты болды.
Пассиондық мерекенің музыкасы
Passiontide үшін көптеген музыка жазылған. Пассионның бірінші күніне арналған григориандық ән екі негізгі тақырыпты білдіреді: Пасха күтімі және Ұлы жұма күні бастан кешетін азаптар. "Мені сотта, Раббым" (Пс. 42 [43]), "Мені құтқар, Раббым" (Пс. 139), және "Көп рет шабуылдады" (Пс. 128) әділ адамның қуғынға ұшырауы тақырыбын көрсетеді. Ал Оферторий "Мақтау айтам" (Пс. 137 [138]) соңғы жеңіске және әділдікті қорғауға үміттенуге бағытталған. "Hoc Corpus" қауымдық ән тікелей Інжілден алынған, және ол сүйемелдейтін діни рәсімге сәйкес евхаристия тақырыбын қамтиды, бірақ сонымен қатар Соңғы тоқсанға дейін жағдай жасайтын, жақын арада болатын Пасха тойын еске түсіреді. Пассиондық кантаталар әртүрлі тілдердегі мәтіндерге жазылған, олардың тақырыбы Мәсіхтің айқышқа ілінуінен бұрынғы сағаттар немесе күндері. Латын тіліндегі "Stabat Mater" поэмасының көптеген музыкалық нұсқалары жасалған, онда Марияның айқыш алдында ұлының өлімін көруі суреттелген (Бақытты Марияның жеті қайғысы мерекесі Пассион аптасының жұма күні сақталады), ал Tenebrae қызметінен алынған үзінділер әртүрлі композиторлармен музыкаға қосылған. Көптеген композиторлар Иса айқышқа ілінгенде айтқан жеті сөзін музыкаға түсірген. Генрих Шюц 1645 жыл шамасында "Die sieben Worte Jesu Christi am Kreuz" кантатасын жазды. Жозеф Гайдн "Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze" (Құдайдың айқышқа ілінгендегі соңғы жеті сөзі) атты жеті скрипкалық квартетін жазды, ол басқа да түрлендірілімдерде де пайда болды. Джеймс Макмиллан 1993 жылы хор мен скрипкаларға арналған "The Seven Last Words from the Cross" кантатасын жазды.