Кіріспе
Жыл сайын 31 қазанда өткізілетін мереке – Хэллоуин немесе Хэллоуин (сирек қолданылатыны – Allhalloween, All Hallows' Eve, немесе All Saints' Eve) көптеген елдерде 31 қазанда, Батыс христиандығындағы Барлық Әулиелер күнінің қарсаңында тойланады. Бұл Allhallowtide мейрамының бастамасы, діни жылдың өлгендерді, қасиеттілерді (халоуларды), шейіттерді және барлық имандыларды еске алуға арналған уақыты. Халық арасында бұл күн қорқыныш пен үрейді тойлауға айналды, оның құпия және табиғаттан тыс нәрселермен байланысы бар. Кейбір ғалымдар Сауиннің ертедегі шіркеу тарапынан Барлық Әулиелер күні ретінде христиандыққа бейімделгенін айтады. Басқалары Хэллоуиннің Барлық Әулиелер күнінің алдындағы тыныштық күні ретінде, тек христиандық мереке ретінде пайда болғанын сенеді. Ирландия мен Шотландияда ғасырлар бойы тойланып келген Хэллоуиннің салт-дәстүрлерін ирланд және шотланд иммигранттары 19 ғасырда Солтүстік Америкаға әкелді. Содан кейін, американдық әсер арқылы 20 ғасырдың соңы мен 21 ғасырдың басында Хэллоуин салт-дәстүрлері басқа елдерге тарады. Хэллоуинде кең таралған іс-шаралар: "Сыйлық сұрау" (trick-or-treating) немесе оған ұқсас киім киіп, үйден үйге бару, Хэллоуин кешкілеріне қатысу, тығындарды немесе басқа көкөністерді қабықшасынан ойып, шам жағу (jack o'lantern), от жағу, алманы судан ұстау, болжам айту ойындары, әзіл-қалжың жасау, қорқынышты жерлерге бару, қорқынышты оқиғалар айту және қорқынышқа толы немесе Хэллоуин тақырыбындағы фильмдер көру. Кейбір адамдар Барлық Әулиелер күнінің қарсаңында христиандық дәстүрлерді сақтайды, шіркеуге барады және өлгендердің қабірлеріне шам жағады, ал басқалары үшін бұл діннен тыс мереке. Тарихи тұрғыдан, кейбір христиандар Барлық Әулиелер күнінің қарсаңында ет жеуден бас тартқан, бұл дәстүр осы күні алма, картоптан жасалған кеспелер және "жан торттары" сияқты вегетариандық тағамдар жеу арқылы көрінеді.
the slasher multimedia franchise
Halloween or Hallowe'en (less commonly known as Allhalloween, All Hallows' Eve, or All Saints' Eve) is a celebration observed in many countries on 31 October, the eve of the Western Christian feast of All Hallows' Day. It is at the beginning of the observance of Allhallowtide, the time in the liturgical year dedicated to remembering the dead, including saints (hallows), martyrs, and all the faithful departed. In popular culture, the day has become a celebration of horror, being associated with the macabre and supernatural. Some go further and suggest that Samhain may have been Christianized as All Hallow's Day, along with its eve, by the early Church. Other academics believe Halloween began solely as a Christian holiday, being the vigil of All Hallow's Day. Celebrated in Ireland and Scotland for centuries, Irish and Scottish immigrants took many Halloween customs to North America in the 19th century, and then through American influence various Halloween customs spread to other countries by the late 20th and early 21st century. Popular Halloween activities include trick or treating (or the related guising and souling), attending Halloween costume parties, carving pumpkins or turnips into jack o' lanterns, lighting bonfires, apple bobbing, divination games, playing pranks, visiting haunted attractions, telling scary stories, and watching horror or Halloween themed films. Some people practice the Christian observances of All Hallows' Eve, including attending church services and lighting candles on the graves of the dead, although it is a secular celebration for others. Some Christians historically abstained from meat on All Hallows' Eve, a tradition reflected in the eating of certain vegetarian foods on this vigil day, including apples, potato pancakes, and soul cakes.
Этимология
Хэллоуин немесе Хэллоуин ("Қасиеттілер кеші") сөзі христиандық текті; "Барлық қасиеттілер күнінің алдындағы кеш" деген мағынаға тең термин көне ағылшын тілінде кездеседі. Хэллоуэ[']эн сөзі "All Hallows' Eve" (Барлық қасиеттілер күніне дейінгі кеш) шотландша нұсқасынан пайда болған: шотланд тілінде "even" сөзі "кеш" немесе "алдын-ала" деген мағынаны білдіреді және e'en немесе een деп қысқартылады; (All) Hallow(s) E(v)en – Hallowe'en болып өзгерген.
Христиандық шығу тегі және тарихи әдет-ғұрыптар
Хэллоуин христиан сенімдері мен дәстүрлерінің әсерімен пайда болған деп саналады. Ерте шіркеуден бастап, христиан дінінің маңызды мерекелері (мысалы, Рождество, Пасха және Пентикост) қарсаңында басталатын тілшіліктер болды, сондай-ақ Барлық қасиеттілер мерекесі де осылай болды. Бұл үш күн жиынтығында Аллоухалоутид деп аталады және ол батыс христиандарының барлық қасиеттілерді құрметтеу және әлі жұмаққа жетпеген жақында қайтыс болған жандар үшін дұға ету уақыты. Барлық қасиеттілер мен шейіттерді еске алу түрлі шіркеулерде әртүрлі күндері, көбінесе көктемде өткізілді. IV ғасырда римдік Эдессада 13 мамырда тойланды, ал 609 жылы 13 мамырда Папа Бонифаций IV Римдегі Пантеонды "Қасиетті Мария және барлық шейіттерге" қайта арнады. Бұл күн Лемурияның, ежелгі Римнің өлгендер мерекесімен сәйкес келді. VIII ғасырда Папа Григорий III (731–741) "қасиетті апостолдардың және барлық қасиеттілердің, шейіттердің және құрбандықтағылардың" реликвиялары үшін Санкт-Петербургте оратория салды. Кейбір деректерге қарағанда, ол 1 қарашада бағышталған, ал басқалары 732 жылдың сәуіріндегі жексенбіде бағышталған. 800 жылға қарай, Ирландия мен Нортумбриядағы шіркеулер 1 қарашада барлық қасиеттілерді еске алу мерекесін өткізгендігі туралы мәліметтер бар. Сол кезде Карл I сарайының мүшесі Нортумбриялық Алкуин Франк империясында 1 қараша күнін енгізген болуы мүмкін. 835 жылы бұл күн Франк империясының ресми күніне айналды. Олар бұл күнді табиғатта "өлім" уақыты болғандықтан, ең қолайлы деп санаған болуы мүмкін. Жоғарыда: Бангладештегі христиандар туыстарының қабірінде шам жағып отыр. Төменде: Лютеран христиандары қабірстанның орталық крестінің алдында дұға етіп, шам жағып отыр. 12 ғасырдың соңына қарай, бұл мереке Батыс христиандығында міндетті діни күн ретінде танылды және шіркеу қоңырауларын тазару орнындағы жандар үшін соғу сияқты дәстүрлерді қамтыды. Сондай-ақ, "қара киім киген, азалы дауысты қоңырау шалып, барлық ізгі христиандарды кедей жандарды еске алуға шақыратын" дабылшылар да болды. Барлық шомылдырылған жандарға арнап жан торттарын пісіру және бөлісу Аллоухалоутид салты "ақылдылық немесе емшілік" дәстүрінің бастауы ретінде ұсынылды және Англияның, Уэльстің, Фландрияның, Баварияның және Австрияның кейбір аймақтарында кездеседі. Жан торттары жандарға жеу үшін де ұсынылды. Ораза айындағы ыстық буналар дәстүрі сияқты, жан торттары көбінесе садақа ретінде пісірілгенін көрсететін крестпен белгіленді. Шекспир "Веронаның екі джентльмені" (1593) комедиясында жандылық туралы айтады. Жандылық кезінде христиандар "қабақтан ойып жасалған шамдарды" алып жүрді, бұл бастапқыда өлгендердің жандарын бейнелеген болуы мүмкін; қорқыныш шамдары зұлым рухтарды қорғау үшін пайдаланылды. Барлық қасиеттілер мен барлық жандар күнінде 19 ғасырда Ирландияда, Фландрияда, Баварияда және Тирольде "жан шамдары" деп аталатын шамдар үйлерде жанып, "жандарды олардың жер бетіндегі үйлеріне қайта оралуға бағыттады". Көптеген жерлерде өлгендердің туған күніне орай қабірлерде шамдар жағылды. Орта ғасырларда, Еуропадағы шіркеулер, қаза тапқан қасиеттілердің реликвияларын көрсетуге мүмкіндігі болмағандықтан, шіркеу мүшелеріне қасиеттілер ретінде киінуге рұқсат берді. Кейбір христиандар бүгін де Хэллоуинде осы дәстүрді сақтайды. Лесли Баннатин бұл бұрынғы пұтқа табынушылық дәстүрінің христиандыққа айналуы болуы мүмкін деп санайды. Еуропаның құрлықтағы көптеген христиандары, әсіресе Францияда, "жыл сайын бір рет, Хэллоуин күні шіркеулердегі өлгендер бір айбынды, қорқынышты карнавалға шығады" деп сенді, бұл "өлгендер биі" деп белгілі болды, ол көбінесе шіркеу безендірілісінде бейнеленді. Кристофер Оллманд пен Розамонд Маккиттеррик "Кембридждің жаңа ортағасырлық тарихы" еңбегінде "өлгендер биі" христиандарды "барлық жер бетіндегі нәрселердің соңына жететінін ұмытпауға" шақырғанын жазды. Кейде бұл би Еуропадағы ауылдық мерекелерде және сарайлық маскарадтарда "әлеуметтік топтың түрлі топтарынан келген өлекселерге ұқсап киінген" адамдармен орындалды, және бұл Хэллоуин костюмдерінің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Кейбір протестанттар үшін "Барлық қасиеттілер түні" теологиясы қайта қарастырылды; "жандар тазару орнынан жұмаққа бара алмайды, өйткені католиктер жиі сеніп, нығайтады. Оның орнына, сонымен аталатын әуестер шын мәнінде зұлым рухтар деп есептеледі". Басқа протестанттар Абырайымның босомы деп белгілі аралық күйге сенді. Кейбір жерлерде католиктер мен протестанттар өлгендерге арнап шұғыл рәсімдер жасап, шам жағып, шіркеу қоңырауларын соғып, дұға оқыды. Ортағасырлық археология профессоры Марк Доннелли және тарихшы Дэниел Диль, "сарайлар мен үйлерді қарапайым халықты және малдарды әсерінен қорғау үшін құдайыландырды, өйткені олардың зұлым рухтармен бірге жүретініне сенді". 1605 жылдан кейін Англияда Хэллоуин Гай Фокс күнімен (5 қараша) жасырылып, оның кейбір дәстүрлері иемденілді. Англияда әулиелердің арашалануына байланысты ресми рәсімдердің тоқтатылуы Хэллоуинге қатысты жаңа, ресми емес дәстүрлердің пайда болуына әкелді. 18-19 ғасырлардағы Ланкаширдегі ауылдық жерлерде католик отбасылары Аллоухалоуин түнінде төбелерде жиналды. Біреуі қолында тұтанған шөп шоғын ұстап тұрды, ал қалғаны туыстары мен достарының жандары үшін от өшкенше дұға етіп, тізе бүгіп отырды. Бұл "тин'лей" деп белгілі болды. Ұқсас дәстүр Герфордширде де болды, сондай-ақ Дербиширде "тиндел" оттарын жағу болды. Кейбіреулер бұл "тинделдердің" бастапқыда "кедей жандарды жер бетіне бағыттау" үшін жақылғанын айтты. Шотландия мен Ирландияда реформаланған оқылымдарға қайшы келетін ескі Аллоухалоутид дәстүрлері басылмады, өйткені олар "жергілікті қоғамдардың өмірлік цикліне және өткізілу рәсімдеріне маңызды болды" және оларды шектеу қиын болды. Испанияда олар "қасиетті сүйектер" (lang es) деп аталатын арнайы нан пісіріп, қабірлерге қояды. Испаниядағы, Франциядағы және Латын Америкасындағы зираттарда дін қызметкерлері Аллоухалоутид кезінде христиан шерулерін және қызметтерін өткізеді, содан кейін адамдар түн бойы тік тұрады. 19 ғасырдың Сан-Себастьянында Аллоухалоутид кезінде қала зиратына шеру ұйымдастырылды, бұл шара мұқтаж адамдарды тартты, олар "қайтыс болған туыстары мен достары туралы жақсы естеліктерге сүйеніп, көңіл жағды".
Геллдік халық әсері
Бүгінде Хэллоуинге қатысты салт-дәстүрлер кельт тілінде сөйлейтін елдердің халықтық салт-дәстүрлері мен наным-сенімдерінің әсерімен қалыптасқан деп есептеледі. Фольклоршы Джек Сантино: «Ирландияда христиан дініне және одан бұрынғы ирландтықтардың діндеріне байланысты әдет-ғұрыптар мен нанымдар арасында жайсыз бейбітшілік болды» деп жазады. Хэллоуин салт-дәстүрлерінің бастауы гаэльдік Самайн мейрамымен байланысты. Самайн – ортағасырлық гаэль күнтізбесіндегі төрт маусымның бірі. Ол Ирландияда, Шотландияда және Мэн аралында 31 қазан мен 1 қарашада тойланады. Бритондық кельттерде де осыған ұқсас мейрам болған, ол Уэльсте Калан Гааф, Корнуоллда Калан Гвав, ал Бретаньде Калан Гоанов деп аталған; бұл атаулардың мағынасы – «қыстың бірінші күні». Кельттер үшін күн батумен күндіз аяқталып, күн батумен басталады. Сондықтан, мейрам қазіргі есеп бойынша 1 қарашаға дейінгі кештен басталады. Самайн туралы ең ертедегі ирланд әдебиеттерінде де айтылған. Тарихшылар осы атауларды 19 ғасырға дейін кельттердің Хэллоуин салт-дәстүрлерін атау үшін пайдаланған, және олар әлі де гаэль және уэльс тілдерінде Хэллоуиннің атаулары болып табылады. Самайн егін жинау маусымының аяқталуын және қыс мезгілінің немесе жылдың «қараңғы жартысының» басталуын білдіреді. Бұл осы әлем мен Арғы әлем арасындағы шекараның жұқаратын уақыт деп есептелді. Осының салдарынан Аос Си, яғни «рухтар» немесе «перілер», осы дүниеге оңайрақ келіп, белсендірек болатын. Көптеген ғалымдар оларды «кейінірек діни нанымдармен ресми түрде ауыстырылғаннан кейін де адамдардың санасында күштері сақталған ежелгі құдайлардың төмендеген нұсқалары» деп санайды. Оларға құрмет көрсетіліп, қорқынышпен қаралатын, сондықтан адамдар олардың тұрақтарына жақындағанда Құдайдан қорғаныш тілейтін. Самайнде Аос Си-ді тыныштандыру арқылы халық пен малдың қыста аман қалуын қамтамасыз ететін. Олар үшін азық-түлік пен суыныш сыртқа қойылатын. Өлгендердің жандары да қонақжайлық іздеп үйлеріне қайта оралады деп айтылатын. Оларды қарсы алу үшін дастарқан басында және от жанында орындықтар дайындалатын. Өлгендердің жандары жылдың бір түнінде үйлеріне оралып, оларды сыйлау қажеттігі туралы сенім ежелден келе жатқандай көрінеді және ол көптеген мәдениеттерде кездеседі. 19 ғасырдағы Ирландияда «шамыралар жағылып, өлгендердің жандары үшін дұғалар оқылған. Содан кейін тамақ ішіп, ойын-сауық басталатын». Ирландия мен Ұлыбританияда, әсіресе кельт тілінде сөйлейтін аймақтарда, отбасылық мерекелерде болашақты болжауға арналған жұлдызды ойындар мен саяхаттар өткізілетін. Олар алма мен жаңғақты жиі пайдаланған, сондай-ақ алманы судан ұстау, жаңғақты қуыру, айнаға қарау, балқыған қорғасын немесе жұмыртқаның ағын суға құю, армандарды түсіндіру және басқа да әдет-ғұрыптарды қолданған. Арнайы оттар жағылып, оларға байланысты рәсімдер жасалатын. Олардың жалыны, түтіні мен күлі қорғаушы және тазартушы күшке ие деп саналған. Олар зұлым рухтарды қуып шығу үшін де қолданылған. Шотландияда кейбір қауымдардағы шіркеу ақсақалдары мұндай от жағу мен болжау ойындарына тыйым салған. Уэльсте «өлгендердің жандарын жерге құлатудан сақтау» үшін от жағылған. Кейіннен бұл оттар «шайтанды қашырып жіберген». Кем дегенде 16 ғасырдан бері, мереке Ирландияда, Шотландияда, Мэн аралында және Уэльсте маскировкалау мен киінуді қамтиды. Бұл адамдар үйден-үйге костюммен (немесе маскировкамен) барып, әдетте тамаққа ауысу үшін өлеңдер немесе әндер оқыған. Бұл әдет-ғұрыптың бастапқы түрі болған шығар, онда адамдар Аос Си немесе өлгендердің жандарын бейнелейтін, олардың атынан құрбандықтар алған, «жан алу» сияқты. Осы жандардың кейіпкері болу немесе маска кию, сондай-ақ, өзін олардан қорғау үшін деп саналған. Ирландияның оңтүстігіндегі кейбір аймақтарда құрттар арасында әуесқойлық ат та болған. Лаир Бхан (ақ тай) киімін киген бір адам жастарды үй-үйге бастап, кейбіреулері жалған тәңірлерге табынушылыққа негізделген аяттарды айтып, тамақпен алмастырған. Егер отбасы азық-түлік сыйласа, онда ол «Мук Олладан» жақсы сәтті күте алады; әйтпесе, бақытсыздық әкеледі. Шотландияда жастардың бет-әлпеті бүркеліп, боялып немесе қара түске боялып үй-үйге барып, оларды қабылдамаса, жамандық жасаймыз деп қорқытатын. Олар 19 ғасырда Ирландияның кейбір жерлерінде және Шотландияның биік жерлерінде кең тараған, бірақ Жаңа Англияның пуритандары осы мерекеге, сондай-ақ, белгілі бір шіркеудің дәстүрлі тойлауларына, оның ішінде Рождествоға қарсы болған. 18 және 19 ғасырлардың басындағы анықтамалық кітаптар Хэллоуиннің Солтүстік Америкада кеңінен тойланғанын көрсетпейді. 19 ғасырдағы ирландтықтар мен шотландтықтардың көптеп қоныстануынан кейін ғана Хэллоуин Америкада маңызды мерекеге айналды. Бірақ «Каджун аймақтарында Хэллоуин түнінде зираттарда түнгі мисса өткізілген. Көтерілген шамдар қабірлерге қойылған, ал отбасылар кейде түні бойы қабір басында өткізген». Бастапқыда осы иммигранттық қауымдармен шектелген, ол бірте-бірте халықтың барлық әлеуметтік, нәсілдік және діни топтары арасында 20 ғасырдың басында бүкіл елде тойланатын болды. Содан кейін, американдық әсер арқылы осы Хэллоуин салт-дәстүрлері 20 және 21 ғасырлардың соңында көптеген басқа елдерге, оның ішінде Еуропаның материгіне және Азияның кейбір аймақтарына тарады.
Таңбалар
Хэллоуинмен байланысты артефактілер мен символдар уақыт өте дамиды. Джек-о-фантерндерді дәстүр бойынша Барша қасиеттілер күні қарсаңында зұлым рухтарды қорқыту үшін алып жүреді. Ирландиялық христиан халық арасында кең таралған аңыз бойынша, ол – «жұмақты да, тозақты да көрмеген жан». Ақылды Джек Ібілісті ағашқа шығуға алдап, кейін ағаш қабығына салбыр көзбен белгі салып, оны тұтқынға алады. Джек Ібілістен өзінің жанына ешқашан тиіспеу шартын алады. Күнәлі, ішімдікке құмар және жалған өмір сүрген Джек өлген соң жұмаққа кіргізілмейді. Уәдесін орындап, Ібіліс оны тозаққа жібермей, тозақ отынан жарқын көмірді лақтырады. Суық түнді болғандықтан, Джек көмірді сөніп қалмауы үшін ойып тасталған репаның ішіне салады. Сол кезде бастап Джек пен оның фонары демалуға орын іздеп саяхаттап жүр. Ирландияда, Шотландияда және Солтүстік Англияда репаны дәстүр бойынша Хэллоуинде ою-өрнектеп, бастапқыда егін жинаумен байланыстырды, бірақ Хэллоуинмен 19-шы ғасырдың ортасы мен соңында ғана байланысты болды. Хэллоуиннің қазіргі бейнелері христиан эсхатологиясы, ұлттық дәстүрлер, готикалық және қорқынышты әдебиеттер (мысалы, «Франкенштейн; немесе, Қазіргі Прометей» және «Дракула» романдары) және «Франкенштейн» (1931) және «Мумия» (1932) сияқты классикалық қорқынышты фильмдерден бастау алады. Христиандық дәстүрдегі Голгофаға сілтеме жасайтын бас сүйегінің бейнесі «өлім мен адам өмірінің өткіншілігін еске салады» және осы себепті memento mori және vanitas композицияларында кездеседі. Сондықтан бас сүйектері Хэллоуинде жиі кездеседі, себебі ол осы тақырыпқа қатысты. Әдетте шіркеулердің артқы қабырғалары «соңғы сот рәсімімен, қабірлердің ашылуымен, өлгендердің қайта тірілуімен, періштелерге толы жұмақпен және шайтандарға толы тозақпен» безендіріледі, бұл мотив осы үш күндік мерекеге сіңген. Хэллоуин тақырыбындағы ең алғашқы еңбектердің бірі – шотланд ақыны Джон Мэйннің 1780 жылы Хэллоуиндегі әдемі әзілдер туралы жазған «Қаншалықты қорқынышты әзілдер болады!» және түнмен байланысты мистикалық құбылыстар, «боглс» (перілер) туралы жазған, бұл Роберт Бернстің «Хэллоуин» (1785) шығармасына әсер еткен. Көктемгі маусымның элементтері, мысалы, қабақтар, жүгері сабақтары және қорқытқыштар да кең таралған. Үйлер көбінесе Хэллоуин маусымында осы символдармен безендіріледі. Хэллоуин бейнелерінде өлім, зұлымдық және мифтік жандар тақырыбы көрінеді. Қара мысықтар, көптен бері сиқыршылармен байланысты, Хэллоуиннің танымал символы болып табылады. Қара, қызғылт сары және кейде күлгін түстер – Хэллоуиннің дәстүрлі түстері.
On route home after a night's drinking, Jack encounters the Devil and tricks him into climbing a tree. A quick thinking Jack etches the sign of the cross into the bark, thus trapping the Devil. Jack strikes a bargain that Satan can never claim his soul. After a life of sin, drink, and mendacity, Jack is refused entry to heaven when he dies. Keeping his promise, the Devil refuses to let Jack into hell and throws a live coal straight from the fires of hell at him. It was a cold night, so Jack places the coal in a hollowed out turnip to stop it from going out, since which time Jack and his lantern have been roaming looking for a place to rest. In Ireland, Scotland, and Northern England the turnip has traditionally been carved during Halloween, and was originally associated with harvest time in general, not becoming specifically associated with Halloween until the mid to late 19th century. The modern imagery of Halloween comes from many sources, including Christian eschatology, national customs, works of Gothic and horror literature (such as the novels Frankenstein; or, The Modern Prometheus and Dracula) and classic horror films such as Frankenstein (1931) and The Mummy (1932). Imagery of the skull, a reference to Golgotha in the Christian tradition, serves as "a reminder of death and the transitory quality of human life" and is consequently found in memento mori and vanitas compositions; skulls have therefore been commonplace in Halloween, which touches on this theme. Traditionally, the back walls of churches are "decorated with a depiction of the Last Judgment, complete with graves opening and the dead rising, with a heaven filled with angels and a hell filled with devils", a motif that has permeated the observance of this triduum. One of the earliest works on the subject of Halloween is from Scottish poet John Mayne, who, in 1780, made note of pranks at Halloween; "What fearfu' pranks ensue! ", as well as the supernatural associated with the night, "bogles" (ghosts), influencing Robert Burns' "Halloween" (1785). Elements of the autumn season, such as pumpkins, corn husks, and scarecrows, are also prevalent. Homes are often decorated with these types of symbols around Halloween. Halloween imagery includes themes of death, evil, and mythical monsters. Black cats, which have been long associated with witches, are also a common symbol of Halloween. Black, orange, and sometimes purple are Halloween's traditional colors.
Сөйлемді немесе сыйлықты және маскировкалау
"Шығанақ не сыйлық" – балалардың Хэллоуинде дәстүрлі түрде тойлайтын мерекесі. Балалар киім киіп, үйден-үйге жүріп, конфета немесе ақша сияқты сыйлықтар сұрайды, "Шығанақ не сыйлық?" деп сұрайды. "Шығанақ" сөзі үй иелеріне зиян келтіру туралы айқыздық мағынаны білдіреді, егер сыйлық берілмесе. Осы әдеттің тамыры орта ғасырлардағы "маскарад" дәстүріне дейін жетеді, ол "жанды тілеу" рәсімімен тығыз байланысты. Джон Пимм: "Маскарад ойындарымен байланысты көптеген мерекелерді христиан шіркеуі тойлаған" деп жазған. Осы мерекелерге Барша қасиеттілер күні, Рождество, Он екінші түн және Шаровеник кіретін. Германияда, Скандинавияда және Еуропаның басқа аймақтарындағы маскарадта, әртүрлі киім киген, бетперделі адамдар көшелерде шеру тастап, үйлерге кіріп, үнсіз билейтін немесе ойын-сауық ойнайтын. Англияда орта ғасырдан бастап 1930 жылға дейін Хэллоуинде "жанды тілеу" христиандық дәстүрі сақталды. Онда протестант және католик топтары үйден-үйге бара жарып, байлардан "жан торттарын" сұрап, олардың және олардың достарының жандары үшін дұға ететін. Филиппинде "жанды тілеу" рәсімі "Панганаллува" деп аталады және ауылдық жерлердегі балалар Хэллоуин кешінде осы рәсімді орындайды. Ирландияда 2000 жылға дейін балалардың ең танымал сөзі "Хэллоуинге көмектесіңдер!" еді. Солтүстік Америкада Хэллоуинде "кейіпкерге айналу" әдеті алғаш рет 1911 жылы тіркелді, онда Канаданың Онтарио штатындағы Кингстон газеті балалардың маңайда "кейіпкерге айналып" жүргенін хабарлады. Америкалық тарихшы және жазушы Рут Эдна Келли Массачусетс штатынан Хэллоуин тарихына арналған алғашқы кітапты жазды: "Хэллоуин кітабы" (1919), онда "Америкадағы Хэллоуин" тарауында "жанды тілеу" туралы айтылады. Келли кітабында Атлант мұхитынан келген салт-дәстүрлерге тоқталады: "Американдықтар оларды дамытып, осы мерекені теңіздің ар жағындағы ең жақсы күндеріне ұқсатады. АҚШ-тағы Хэллоуин салттарының барлығы басқа елдердің салттарынан тікелей алынған немесе бейімделген". Солтүстік Америкада "кейіпкерге айналу" туралы алғашқы сілтеме 1911 жылы болса, 1915 жылы, орны белгісіз, Хэллоуинде ритуалдық қайыр сұрауға қатысты тағы бір сілтеме пайда болды, ал 1920 жылы Чикагода үшінші сілтеме тіркелді. "Шығанақ не сыйлық?" термині алғаш рет 1927 жылы Альберта, Канаданың "Blackie Herald" газетінде пайда болды. 20 ғасырдың басында 1920 жылдарға дейін шығарылған мыңдаған Хэллоуин открыткаларында көбінесе балалар бейнеленген, бірақ "Шығанақ не сыйлық?" суреті жоқ. "Шығанақ не сыйлық?" әдеті Солтүстік Америкада 1930 жылға дейін кеңінен таралған жоқ, бұл термин АҚШ-та 1934 жылы пайда болды, ал ұлттық басылымда алғаш рет 1939 жылы қолданылды. "Багаждық бөліктен сыйлық беру" (немесе Хэллоуинде машина тұрағында тойлау) деп аталатын "Шығанақ не сыйлық?" әдетінің тағы бір түрі бар, онда "балалар шіркеудің немесе мектептің тұрақтарына қойылған машиналардың багаждық бөлігінен сыйлықтар алады". "Багаждық бөліктен сыйлық беру" шарасында әр машинаның багажы балалар әдебиеті, фильмдер, діни нақыш немесе кәсіптер сияқты белгілі бір тақырыпта безендіріледі. "Багаждық бөліктен сыйлық беру" әдетінің танымалдылығының өсуіне себеп – оның үйден-үйге қарағанда қауіпсіздік тұрғысынан жақсырақ екендігін ата-аналардың мойындауы, сондай-ақ "үйлердің арасы жарты шақырымдай болатын ауылдық жердегі қиындықтарды шешуге" көмектеседі.
Үй жануарлары костюмдері
Ұлттық бөлшек сауда федерациясының 2018 жылғы есебіне сәйкес, 30 миллион америкалық 2018 жылы үй жануарларына Хэллоуин костюмдеріне шамамен 480 миллион доллар жұмсады. Бұл көрсеткіш 2010 жылы шамамен 200 миллион долларды құраған. Үй жануарлары үшін ең танымал костюмдер: тыңайғыш, одан кейін хот-дог, үшінші орында – ара.
Ойын және басқа да іс-шаралар
Хэллоуинмен байланысты бірнеше ойын бар. Олардың кейбіреуі бастапқыда болашақты болжау немесе жосықтандыру рәсімдері ретінде пайда болған, әсіресе өлім, неке және балалар туралы. Орта ғасырларда осындай рәсімдерді ауылдық аймақтарда "азат адамдар" ғана орындаған, себебі олар "өте қауіпті" амалдар саналған. Соңғы ғасырларда осы болжамдық ойындар Ирландия мен Ұлыбританияда "үй мерекелерінің әдеттегі бөлігіне" айналды. Кейбір деректер бұл әдеттердің римдіктердің Помона мерекесіндегі дәстүрлерінен шыққандығын көрсетеді. Ойынның бірінде алмалар ваннада немесе үлкен су ыдысында жүзеді, ал қатысушылар тістерімен ғана алманы судан алуға тырысады. Осы ойынның бір түрі – орындыққа тізе бүгіп отырып, тістеріңде шанышқыны ұстап, оны алмаға батыру. Тағы бір кең таралған ойын – жіпке байланған сироп немесе патокаға малынған кекстерді жеу, қолыңды қолданбай, жіпке ілініп тұрғанда жеу керек, бұл әрекет әдетте бетке жабысқақ дақтарды қалдырады. Бұрын танымал болған ойынның бірінде шам жағылған және алма ілінген кішкентай ағаш таяқ төбеден іліп қойылады. Таяқ айналдырылады, ал әркім тістерімен алманы ұстауға тырысады. Ирландия мен Ұлыбританияда болашақ серігін немесе күйеуін болжаумен байланысты бірнеше дәстүрлі амалдар бар. Мысалы, алманың қабығын бірден-бірге қабыстырып, иығыңнан артына лақтырады. Қабықтың түрі болашақ күйеуіңнің атының бірінші әрпін көрсетуі керек. Екі жаңғақты оттың жанында қуырып пісіреді, біреуін пісірушінің атымен, екіншісін оның сүйікті адамының атымен атайды. Егер жаңғақтар оттан секіріп кетсе, бұл жаман белгі, ал жаңғақтар тыныш күйде қуырылса, бұл жақсы одаққа нұсқау береді. Тұзды қарақұмықтан пісіріп, үш тіліммен жеп, ішпей, үндемей ұйықтап кетеді. Мұндай амалдың нәтижесінде болашақ күйеуіңнің сусын ұсынатын түсіңізге кіреді деп есептеледі. Тұрмысқа шықпаған әйелдерге Хэллоуин түні қараңғы бөлмеде айнаға қараса, болашақ күйеуінің бейнесі көрінеді делінген. Бұл әдет настолько кең таралғандықтан, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында сәлемдеме карточкаларында бейнеленген. Ирландияда танымал болған тағы бір ойын – "көзін байлау" (púicíní) деп аталды. Адамның көзін байлап, бірнеше табақтан бірін таңдауды ұсынады. Табақтағы зат оның болашағы туралы ақпарат береді: сақина – жақын арада үйленесіз, саз – жақын арада, мүмкін бір жыл ішінде қайтысыз, су – көшіп кетесіз, розарий – діни жолға түсесіз (монахиня, священник, монах және т.б.), монета – бай боласыз, бұршақ – кедей боласыз. Ойын Джеймс Джойстің "Клей" (1914) атты әңгімесінде маңызды орын алады. Ирландия мен Шотландияда тағамның ішіне заттар жасырылады – әдетте торт, бармбрак, краначан, шамп немесе колканнон, содан кейін олар кездейсоқ түрде бөліп беріледі. Адам тапқан затқа қарай оның болашағы болжалады, мысалы, сақина – неке, ал монета – байлық. 19-шы ғасырға дейін Хэллоуин оттары Шотландияның, Уэльстің және Бретаньнің кейбір аймақтарында да болжамдық мақсатта қолданылған. От сөнгеннен кейін, әр адамға арналған тас шеңбері салынды. Егер таңертең біреуі жоғалса, онда ол бейнелеген адам сол жылы өмірден өтеді деп есептелді. Хэллоуин кештерінде әңгімелер айту, Хэллоуинге арналған әндер тыңдау және қорқынышты фильмдер көру – Хэллоуин кештерінің қалыпты бөлігі. Телевизиялық сериалдардың эпизодтары мен Хэллоуинге арналған арнайы бағдарламалар (әдетте балаларға арналған) Хэллоуинге дейін немесе осы күні көрсетіледі, ал жаңа қорқынышты фильмдер мерекеге дейін шығарылады.
Жұлдызды жерлер
Жын-шайтандар көретін жерлер – көрермендерді қызықтырып, қорқытып жүретін ойын-сауық орындары. Көптеген аттракциондар маусымдық Хэллоуин бизнесі болып табылады, оларға үйлердегі қорқынышты оқиғалар, жүгері егістігіндегі лабиринттер және сабанмен салынған жолдар кіреді, ал индустрия өскен сайын эффектілердің күрделілігі арта түседі. Ең алғашқы мақсатты түрде салынған қорқынышты орын 1915 жылы Липхук қаласында ашылған Ортон мен Спунердің үйі болды. Бұл аттракцион шын мәнінде бумен жұмыс істейтін, карнавалдық ойын-сауық үйіне ұқсас. Үй әлі күнге дейін Холликомб бу коллекциясында сақталып тұр. 1930 жылдары, "Сыйлық немесе қорқыту" ойындарының пайда болуымен бірге, Хэллоуин тақырыбындағы үйлер Америкада пайда бола бастады. 1950 жылдардың соңында қорқынышты үйлер Калифорнияда басты аттракцион ретінде пайда бола бастады. Балалар денсаулығын сақтау қорының кіші көмекші ұйымының демеушілігімен 1957 жылы Сан-Матеодегі қорқынышты үй ашылды. Сан-Бернардиноның көмек лигасының үйі 1958 жылы ашылды. 1962 және 1963 жылдары елде үйлерде қорқынышты оқиғалар жасау кеңінен таралды. 1964 жылы Сан-Мантеодағы қорқынышты үй, сондай-ақ Индианаполистегі балалар мұражайындағы қорқынышты үй ашылды. Америка мәдениетіндегі қорқынышты үйдің символы ретінде 1969 жылғы 12 тамызда Диснейлендтегі "Қырылы үйінің" ашылуы маңызды оқиға болды. Knott's Berry Farm 1973 жылы өзінің Хэллоуин кешіндегі Knott's Scary Farm аттракционын ашты. Евангелистік христиандар 1972 жылы алғашқы "тозақ үйлерінің" бірін ашып, осы аттракциондардың бір түрін қабылдады. Пайда көздемейтін ұйым ашқан алғашқы Хэллоуинге арналған үйді 1970 жылы Огайо штатының Клифтон қаласында Сикамор Елік Парк Джейсилер ұйымдастырды. Ол WSAI, Цинциннати қаласындағы AM радиостанциясымен бірлесіп өткізілді. Соңғы рет 1982 жылы көрсетілді. Огайо үйінің табысынан кейін басқа Джейсилер де өздерінің нұсқаларын жасады. March of Dimes 1976 жылы "Mini haunted house for the March of Dimes" авторлық құқығын тіркеді және көп ұзамай жергілікті бөлімдері арқылы қаржы жинауды бастады. Олар 1980 жылдары ұлттық деңгейде осындай іс-шараларды қолдауды тоқтатқанмен, March of Dimes үйлерінің кейбірі бүгінге дейін сақталып келеді. 1984 жылғы 11 мамыр күні кешке Нью-Джерси штатының Джексон қалашығында Six Flags Great Adventure ошағындағы "Құсқырлы сарай" өртенді. Өрт салдарынан сегіз жасөспірім қаза тапты. Бұл трагедиядан кейін қауіпсіздік ережелері, құрылыс нормалары және аттракциондарды тексеру жиілігі қатаңдатылды. Кішкентай орындар, әсіресе коммерциялық емес аттракциондар қаржылық жағынан бәсекелесе алмады, ал жақсы қаржыландырылған коммерциялық кәсіпорындар ол бос орынды толтырды. Бұрын уақытша деп саналғандықтан реттеуден қашып құтыла алатын нысандар енді тұрақты аттракциондарға қойылатын қатаң талаптарға сай болуы керек болды. 1980 жылдардың аяғы мен 1990 жылдардың басында ойын-сауық парктері Хэллоуин бизнесінде маңызды рөл атқарды. Six Flags Fright Fest 1986 жылы басталды, ал Флоридадағы Universal Studios Halloween Horror Nights 1991 жылы басталды. 1990 жылдары Кнотттың қорқынышты фермасы Американың Хэллоуинге деген құмарлығының артуына байланысты келушілер санының өскенін көрді. Ойын-сауық парктері мерекеге халықаралық мән беруге үлкен үлес қосты. Universal Studios Singapore және Universal Studios Japan қатысады, ал Disney қазір Париж, Гонконг және Токиодағы, сондай-ақ АҚШ-тағы саябақтарында Mickey's Not So Scary Halloween Party іс-шараларын ұйымдастырады. Темалық саябақтардағы қорқынышты үйлер ауқымы мен келушілер саны бойынша ең ірілері болып табылады.
Мәсіхшілердің мерекелері
Польшада Хэллоуин күні (Барлық қасиеттілердің алдындағы кеш), сенушілерге аруақтардың жаны тыныш болсын деп, орманды аралап жүргенде дауыстап дұға ету үйретілген; Испанияда шағын ауылдардағы христиан дін қызметкерлері шіркеу қоңырауларын соғып, қауым мүшелеріне Барлық қасиеттілердің алдындағы кеште өлгендерді еске алуды ескертеді. Ирландияда және Канадаға көшіп келгендер арасындағы дәстүр христиандық қағидаларды сақтауды, Барлық қасиеттілердің алдындағы кешін ет жемейтін күн ретінде ұстауды және оның орнына блинчик немесе колканнон дайындауды қамтиды. Христиан шіркеуі дәстүрлі түрде Хэллоуинды сергек күту арқылы тойлайды. Ғибадат етушілер келесі күні – Барлық қасиеттілер күні – дұға және ораза ұстап, тойлауға дайындалады. Бұл шіркеу қызметі Барлық қасиеттілердің сергек күтуі немесе Барлық қасиеттілердің алдындағы кеш сергек күтуі деп аталады; «Нұрлы түн» атты бастама бүкіл христиан әлемінде Барлық қасиеттілердің сергек күтуін одан әрі таратуға тырысады. Қызметтен кейін көбінесе «тиісті мерекелер мен ойын-сауықтар» ұйымдастырылады, сондай-ақ зиратқа барып, гүлдер мен шамдар қойылады, Барлық қасиеттілер күніне дайындық үшін. Англияда шіркеулер Хэллоуинге арналған ғибадаттан кейін Исаны әлемнің жарығы ретінде атап, жарық тойларын ұйымдастырады. Финляндияда көптеген адамдар Барлық қасиеттілердің алдындағы кеште зиратқа барып, аманатты шамдар жағады, сондықтан олар «валомери», яғни жарық теңізі деп аталады. Бүгінде христиандардың Хэллоуинге деген көзқарастары әртүрлі. Англикан шіркеуіндегі кейбір епархиялар Хэллоуинмен байланысты христиандық дәстүрлерді ерекше атап өтуді жөн көреді. Бұл дәстүрлерге дұға ету, ораза ұстау және ғибадатқа қатысу жатады. Басқа протестант христиандары да Барлық қасиеттілердің алдындағы кешін Реформация күні ретінде тойлайды, бұл протестанттық реформацияны еске алу күні, Барлық қасиеттілердің алдындағы кешпен бірге немесе одан тәуелсіз. Себебі Мартин Лютер өзінің 95 тезисін Виттенбергтегі Барлық қасиеттілер шіркеуіне Барлық қасиеттілердің алдындағы кеште іліп қойған делінеді. Көп жағдайда Барлық қасиеттілердің алдындағы кеште «Жас күн мерекесі» немесе «Реформация мерекесі» ұйымдастырылады, онда балалар Киелі кітап кейіпкерлері немесе реформаторлар ретінде киінеді. Көптеген христиандар Хэллоуин күні балаларды тәттімен сыйлаумен қатар, оларға ізгі хабар туралы трактаттар да таратады. Америка трактат қоғамы бір ғана Хэллоуин мерекесіне 3 миллионға жуық евангелистік трактатқа тапсырыс берілетінін мәлімдейді. Ал басқалары балаларға осы күні Хэллоуин тақырыбындағы Жазбалардан үзінділер жазылған тәттілер таратады. Кейбір христиандар қазіргі заманғы Хэллоуин мейрамын ескірген, жазықсырлықты, оккультизмді немесе олардың нанымдарына қайшы келетін басқа да әдет-ғұрыптар мен мәдени құбылыстарды тойлау деп санайды. Римдегі экзорцист Габриэль Аморф әкесінің айтуынша, «егер ағылшын және американдық балалар жылдың бір түнінде сиқыршылар мен шайтандар болып киінгісі келсе, онда бұл проблема емес. Егер бұл жай ғана ойын болса, онда еш зияны жоқ». Соңғы жылдары Бостонның Рим-католик архиепископиясы Хэллоуин күні «Қасиеттілер мейрамын» ұйымдастырды. Сол сияқты, қазіргі протестант шіркеулерінің көпшілігі Хэллоуинді балаларға арналған көңілді шара ретінде қарастырады, шіркеулерде балалар мен олардың ата-аналары киіне алатын, ойын-сауықтарға қатыса алатын және тегін тәттілер ала алатын шаралар өткізеді. Бұл христиандар үшін Хэллоуин балалардың рухани өміріне қауіп төндірмейді: өлім мен өмірдің мәнін үйрену және келт ата-бабаларының жолдары олардың көптеген қауым мүшелері үшін құнды өмірлік сабақ және мұраның бір бөлігі болып табылады. Христиан дін қызметкері Сэм Портаро Хэллоуиннің «өлімнің күшіне қарсы тұру үшін әзіл-сықақ пен мазақ жасау туралы» екенін жазды. Рим-католик шіркеуінде Хэллоуиннің христиандық байланысы мойындалады, және Хэллоуин мерекелері көптеген католиктік шіркеу мектептерінде, мысалы, АҚШ-та кең таралған, ал Ирландиядағы мектептер де Хэллоуин демалысы үшін жабылады. Көптеген фундаменталистік және евангелистік шіркеулер Хэллоуиннің танымалдылығын евангелизмге мүмкіндік ретінде пайдалану үшін «тозақ үйлерін» және комик стиліндегі трактаттарды қолданады. Ал басқалары Хэллоуиннің өлгендерді еске алу мейрамымен байланысты болғандықтан христиан дінімен үйлеспейді деп санайды. Шынында да, Шығыс православиелік христиандар Барлық қасиеттілер күнін Пентикосттан кейінгі бірінші жексенбіде тойласа да, Шығыс православиелік шіркеу Батыстың Барлық қасиеттілердің алдындағы кешінде Весперс немесе Параклезис өткізуді ұсынады, бұл халықтық мерекелерге балама ұсыну қажеттілігінен туындайды.
Иудаизм
Альфред Колачтың «Еврейлердің екінші кітабы неге?» еңбегінде айтылғандай, яһуди дінінде Хэллоуин яһуди халахасымен рұқсат етілмейді, себебі ол Леуіліктер кітабының 18:3-тармағын бұзады, ол яһудилерге басқа діндердің әдет-ғұрыптарына қатысуға тыйым салады. Көптеген яһудилер жылына төрт рет Йизкорды қоғамдық түрде тойлайды, бұл христиан дініндегі Барлық Әулиелер күніне (Allhallowtide) шамалы ұқсас, себебі екеуінде де «шейіттер мен өз отбасы үшін» дұға оқылады. Дегенмен, көптеген американдық яһудилер Хэллоуинді оның христиандық бастауларынан бөлініп тойлайды. Реформалық раввин Джеффри Голдвассер «Қазіргі заманғы яһудилердің Хэллоуинді тойламауына ешқандай діни себеп жоқ» десе, православиелік раввин Майкл Бройд яһудилердің бұл мерекеге қатысуына қарсылық білдірген. Пурим кейде Хэллоуинмен салыстырылады, әсіресе кейбір адамдар костюм киюіне байланысты, олар Пурим оқиғасында сипатталған Киелі кітап кейіпкерлерінің киімдерін таңдайды.
Ислам діні
Шейх Идрис Палмер, "Исламды түсінуге арналған қысқаша суреттелген нұсқаулық" кітабының авторы, мұсылмандардың Хэллоуинге қатыспауы керектігін айтты, "Хэллоуинге қатысу Рождество мен Пасхаға қатысудан да жаман, христиандарды крестке жығылып құлшылық еткендері үшін құттықтаудан да ауыр күнә" деді. Малайзияның Ұлттық Фәтва Кеңесі де оны пұтқа табынушылық тамыры бар деп таныды, себебі "Хэллоуин қорқыныш пен әзіл-қалжыңға толы түрде тойланады, адамдардың өлімге қарсы тұруын мақсат етеді". Ал Dar Al Ifta Al Missriyyah бұл мерекеге "айд" деп ат қоймаса және мінез-құлық ислами принциптерге сай болса, оған қарсы емес.
Индуизм
Индустар ата-бабаларын еске алатын Питру Пакша мерекесінде, оларға құрмет көрсетіп, ата-бабаларының жандары тыныш болсын үшін арнайы рәсімдер өткізеді. Бұл мереке индустар айы Бадрападада, әдетте қыркүйек айының ортасында тойланады. Дивали индустар мерекесінің тойлануы кейде Хэллоуинмен сәйкес келмейді; бірақ кейбір индустар Хэллоуиннің танымал дәстүрлеріне қатысуды жөн көреді. Соумья Дасгупта сияқты басқа индустар Хэллоуин сияқты батыс мерекелері "біздің жергілікті мерекелерімізге кері әсер ете бастады" деген себеппен оны тойлауға қарсы шықты.
Неопаганизм
Өздерін неопаган немесе виккандар деп атағандар арасында Хэллоуинге қатысты тұрақты ереже немесе көзқарас жоқ. Кейбір неопагандар Хэллоуинді тойламайды, оның орнына 1 қарашада Сауинды тойлайды. Ал кейбір неопагандар Хэллоуин мерекесін ұнатады, себебі олар «Хэллоуиннің көңілділігімен қатар Сауиннің қадір-қасиетін де тойлай аламыз» дейді. Кейбір неопаганистер Хэллоуин мерекесін тойлауға қарсы, оны «Сауиннің мәнін төмендетумен» байланыстырып, «хикмет немесе тәттілік» ойындарының бұзып жіберетіні үшін Хэллоуиннен бас тартады. The Manitoban газеті жазғандай, «Виккандар Хэллоуинді ресми түрде тойламайды, бірақ 31 қазан күні әрбір викканның күнтізбесінде белгіленген болады. Күн батқаннан бастап виккандар Сауин мерекесін тойлайды. Сауин ежелгі кельт дәстүрлерінен бастау алады және Викка сияқты неопаган діндеріне ғана тән емес. Бұл мерекенің дәстүрлері кельт елдерінен бастау алғанмен, қазіргі виккандар Сауин мерекесін тарихи жағдайды қайта жаңғыртуға тырыспайды. Сауиннің кейбір дәстүрлі рәсімдері әлі де сақталған, бірақ негізінен бұл кезең қараңғылықты және қайтыс болғандарды құрметтеу уақыты ретінде қарастырылады, бұл Сауиннің Хэллоуинмен шатасуының себебі болуы мүмкін». Бриттанияда балалар зираттардағы қабірлерге шам жағып, келушілерді қорқыту үшін әзілдер жасаған. 19 ғасырдағы үлкен көші-қон толқыны Хэллоуинді Солтүстік Америкада кеңінен танымал етті, ал АҚШ және Канададағы мерекелеулер басқа елдердегі оқиғаға әсер етті. Австралия, Жаңа Зеландия, (көбінесе) континенттік Еуропа, Финляндия, Жапония және Шығыс Азияның басқа да аймақтарында.
Құны
Ұлттық сауда федерациясының мәліметінше, американдықтар 2023 жылы Хэллоуинге 12,2 миллиард доллар жұмсауды жоспарлап отыр, бұл 2022 жылы жұмсалған 10,6 миллиард доллардан асып түседі. Осы соманың 3,9 миллиард доллары үйді безендіруге жұмсалады деп күтілуде, бұл 2019 жылы жұмсалған 2,7 миллиард доллардан көп. Хэллоуин декорацияларының танымалдылығы соңғы жылдары артып келеді, нәтижесінде саудагерлер кең ауқымды, әрі күрделі әрі ірі декорацияларды ұсынады.