Кіріспе

Барлық адал қайтыс болғандарды еске алу күні – 2 қарашада христиандар сақтайтын, адал қайтыс болғандарды еске алу және дұға ету күні. Дұға, тілектер, садақа беру және зираттарға бару арқылы адамдар тазарту орнындағы жандарды еске алып, олар үшін күнәдан кешірім тілейді. Батыс христиандығында, оның ішінде Рим католиктігі, лютерандық және англикандық діндердің белгілі бір бөліктерінде, Барлық жандар күні – Барлық қасиеттілер күнінен (1 қараша) және Барлық қасиеттілер кешіннен (31 қазан) кейінгі Аллолуита мерекесінің үшінші күні. 10 ғасырда Клунидің Әулие Одилосы Батыс христиандық сақталуын 2 қарашаға бекіткенге дейін, көптеген католик қауымдары Барлық жандар күнін Пасха маусымында әртүрлі күндері тойлаған, және осылай кейбір Шығыс православие шіркеулерінде, Шығыс католик және Шығыс лютеран шіркеулерінде осы күнді әлі де сақтап жүр. Шығыс Сирия обрядының шіркеулері (Сиро-Малабар католик шіркеуі, Халдей католик шіркеуі, Шығыс Ассирия шіркеуі, Шығыс Көне шіркеуі) оразаға дейінгі жұма күні барлық адал қайтыс болғандарды еске алады.

Өмірбаян

Католик шіркеуінде "сенімпаздар" дегеніміз, негізінен крещение алған католиктер; "барлық жандар" – тазару орнындағы жандардың тәубесін еске алу, ал "барлық қасиеттілер" – жұмақтағы қасиеттілердің жеңісін еске алу. Латын шіркеуінің литургиялық кітаптарында бұл – барлық адал марқұмдарды еске алу деп аталады. Католик шіркеуі, жер бетіндегі сенімпаздардың амалдары арқылы тазару орнындағы жандардың тазару процесіне көмектесуге болады деп үйретеді. Бұл ілім 2 Маққабилер кітабының 12:42–46 аяттарында айтылған, қайтыс болғандар үшін дұға ету дәстүріне негізделген. Бұл күндер қайтыс болған туыстар мен сенімпаздардың арасынан әулиелер ретінде еске алынбайтын адамдар үшін дұға етуге арналған. Осы күндері өткізілетін діни қызметтерге марқұмдарды еске алу үшін арнайы ән-кұрылыстар қосылады. Көбінесе сенбі күні таңертең немесе жұма күні кешке Құдайға құлшылық ету қызметінен кейін Панихида (Еске алу рәсімі) өтіледі, оған арналған Колива (қайнатылған бидай немесе күріш пен балдан жасалған тағам) дайындалып, Панихида үстеліне қойылады. Қызмет аяқталған соң дін қызметкері Коливаға бата береді. Содан кейін ол жиналғандардың бәріне марқұмды еске алу үшін таратылады.

Радоница

Шығыста Радоница мерекесі сенбіге емес, Пасхадан кейінгі екінші аптаның дүйсенбісі немесе сейсенбісі күндері тойланады. Радоницада діни қызметтерде өлгендерге арналған ерекше ән-кұрылыстар орындалмайды. Оның орнына, Құдай қызметінен кейін Панихида өткізіледі, содан соң барлық адамдар зираттарға Пасха тағамдарын алып, қайтыс болғандарды Қайта тірілу қуанышымен қарсы алады. Римдік обрядтың қалыпты түрінде, сондай-ақ Бенедикт XVI құрған, бұрынғы англикандар үшін арналған жекелеген ординариаттарда, егер бұл күн жексенбіге түсетін болса, 2 қараша күні тойланады; ал Римдік обрядтың 1962-1969 жылдардағы түрінде, оны пайдалануға рұқсат әлі де бар, ол 3 қарашаға, дүйсенбіге ауыстырылады. Католик шіркеуінің қасиетті дәстүріне сәйкес, 1 қарашадан 8 қарашаға дейін, тазару орнындағы жандар үшін толық кешірім алу мүмкіндігі бар.

Барлық жандардың кешірімі

Инхиридионға сәйкес, тазалау орнындағы жандарға ғана (көбінесе "кедей жандар" деп аталады) қолданылатын индульгенция, барлық жандар күні шіркеуге немесе капеллаға барып, "Пәдемiз" және "Кредо" немесе "Өлiлерге арналған құлшылық" пен "Өлiлерге мәңгiлiк тыныштық" дұғасын шын ниетпен оқыған сенімділерге беріледі. Индульгенцияны Барлық қасиеттілер күнінен бастап түстен берсе болады, сондай-ақ қарашаның біріншісінен сегізіншісіне дейін әр күні толық индульгенция беріледі; жылдың қалған күндері жартылай индульгенция беріледі.

Методистік шіркеулер

Методист шіркеуінде барлық христиандарды қасиеттілер деп есептейді, сондықтан Барша қасиеттілер күнінде бүкіл әлемдік шіркеу де, жергілікті қауымның қайтыс болған мүшелері де құрметпен еске алынады. Барлық жандар күнінде литургиялық рәсімдер өткізетін методист қауымдарында бұл мереке, англикандықтар мен лютерандықтардағыдай, Барша қасиеттілер күнінің жалғасы ретінде қарастырылады, сондықтан методистер осы мерекеде "өлген жақындарымызды еске алады". Сицилияда және Оңтүстік Италияның басқа да аймақтарында Барлық жандар күні Festa dei Morti немесе U juornu rii morti, яғни "Өлілерді еске алу" немесе "Өлілер күні" ретінде тойланады. Сицилиялық Посттан Джошуа Николосидің айтуынша, бұл "христиандық және язычниктік дәстүрлердің арасында" болуы мүмкін. Отбасылар қабірлерге барып, тазалайды, үйдегі құрбандық орындарын отбасылық фотосуреттермен және шамдармен безендіреді, ал балаларға ата-бабаларынан қалған шоколад, анор және басқа да сыйлықтар салынған арнайы себет немесе консерві сыйланады. Римини маңындағы Эмилия-Романья аймағында Барлық жандар күнінде қараша айында дәстүрлі түрде үстіне кішміш, бадам, жаңғақ және кедр жаңғағы қосылған тәтті фокачча – Пиада деи Морти желінеді.