Кіріспе

1919 жылы шыққан америкалық үнсіз комедиялық фильм.

"Triple Trouble" – 1918 жылы шыққан екі бөлімді америкалық үнсіз комедиялық фильм. Басты рөлдерде Чарли Чаплин, Эдна Пурвианс және Лео Уайт ойнаған. Бұл фильм Чаплиннің ресми фильмі емес, бірақ оның көптеген сахналарын Чаплин өзі режиссерлік еткен. Ол студиядан кеткеннен кейін, "Essanay" студиясы Лео Уайт түсірген пайдаланбаған кадрлар мен жаңа түсірілген материалдарды қолданып, фильмді өңдеп шығарды. Сотта Чаплиннің "Essanay" студиясында жұмыс істеген кезеңде түсірілген фильмдерге заңдық құқығы жоқ екені және оның көрсетілуіне кедергі келтіре алмайтыны анықталды.

Қысқаша мазмұны

Чарли (Чаплин) полковник Натттың (белгісіз актер) қару-жарақ өндіретін үйінде қаптаушы болып жұмысқа тұрады. Батлер (белгісіз актер) Чарлиді ашулы аспазшымен (Билли Армстронг) таныстырғанда, полковник Натт өзінің жаңа сымсыз жарылғыш құрылғысын қызына (белгісіз актриса) көрсетіп жатады. Осы уақытта "Претцельштрасс" агенттері графпен (Лео Уайт) кездесіп, полковник Натттың құрылғысын қолға түсіру жоспарын құрады. Чарли салғысыздықтан үй қызметшісінің (Эдна Пурвианс) үстіне және оның жаңа жуылған еденіне қоқысты төгеді. Ол қоқыс жәшігін алып, қоршаудан лақтырып жібереді, соның салдарынан графты суға малып жібереді. Ас үйде үй қызметшісі Чарлиге ашуланып, кейін эмоциялық жағдайға түседі, ал ол оны жұбатады. Граф үйге кіреді, үй қызметшісі лақтырған, бірақ Чарлиге арналған ылғал шүберек оны шабады. Граф оны жаққа лақтырып жібереді, ол аспазшыға тиеді, ал аспазшы үй қызметшісіне қатыгездікпен қарағанда, Чарли оны қорғайды. Граф полковникке барады, ол оның ұсыныстарын қабылдамайды және батлер графты үйден шығарып жібереді. Күндізгі жұмысын аяқтаған Чарли түнгі ұйқыға арналған жатақханаға барады. Осы кезде қалтақшы (Уэсли Рагглз) графты тоқсыратады, бірақ оның ақшасын алудың орнына, доктор Наттты өнертабысынан босатуға арналған жорыққа қосылуға келіседі. Әңгімені полицей естіп, әріптестеріне хабарлау үшін жүгіріп кетеді, олар тасталып қалған жерде ойын ойнап отыр. Олар Натт үйіне шабуыл жасап, оның тұрғындарын алаңдатады, бірақ оларға "үлкен тонаудың ізін қуамыз" деп түсіндіреді. Жатақханада Чарлиге шулы ән шырқаған мас (Джеймс Т. Келли) тыныштық бермейді, ол оны шампан бөтелкесімен "орнына келтіреді". Ұры (Билли Армстронг) түнде жасырын кіріп, әнші мас адамды тонайды, Чарли жеткілікті сақтық шараларын қолданғанымен, ол да тоналып қалады. Чарли жамылғының астына жасырынып, ұрдан ақшасын қайтарып алады, бірақ ұры оны пышақтап жатқанда, бәрі оянады және барлық ер адамдар арасында төбелес басталады. Чарли бірнеше полицейден қашып құтылуға тырысады. Алайда, ол көшеде қалтақшыға кездеседі, оны ескі досы ретінде танып, Чарли оған нысана табуға көмектесуге келіседі және оны Натт үйіне жетеледі. Полиция әлі де сол жерде, бірдеңе болсын деп темекі шегіп отыр. Қарақшы үйге кіргенде дүркіретін дау-мажара басталады, ал осы хаостың арасында полковник Натттың жарылғыш құрылғысы жарылып, барлық полицейлерді көкке ұшырып жібереді. Одан кейін қалтақшы қираған үйіндінің астында көміліп, Чарлидің басы ас үйдің пешінен шығып тұрғанын көруге болады.

Тарих және негіз

Чаплиннің Эссанаймен келісім-шарты 1916 жылдың басында, ол «Mutual» компаниясына кеткен кезде аяқталды. 27 мамырда шыққан «Полиция» фильмі компаниядағы оның соңғы ресми туындысы болды. 1916 жылдың 9 сәуірінде Эссанай Чаплиннің «Карменге пароди» фильмінің қайта өңделген нұсқасын шығарды, бірақ оны төрт бөлімдік фильмге дейін жеткізу үшін қосымша материалмен толықтырды. Чаплин 6 мамырда сотқа шағымданып, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады, себебі 8 шілдеде сот Эссанайдың Чаплин үшін жасаған жұмысты өз қалауынша қайта өңдеуге құқылы екенін анықтады. Бұл 1916 жылғы «The Essanay Chaplin Revue» және «Chase Me Charlie» (1918) сияқты Эссанай Чаплиннің келесі жинақтары мен қайта шығарылымдарына есік ашты. 1918 жылдың тамызында жарияланған материалдарға сәйкес, «Үш рет қиындық» Эссанай стратегиясындағы жаңалықты білдірді: «Егер сіз жылжымайтын мүлік сатып алып, оның құны белгілі бір уақыттан кейін төрт есе артатынын білсеңіз, не істейсіз? Біз де «Үш рет қиындық» фильмімен осыны жасадық. [ ] Оның алтыннан әлдеқайда қымбат болатынын білдік. Осы негативті ең қолайлы уақытқа дейін сақтап тұрдық, енді сол уақыт келді». Мұндай асыра сөйлеу біршама жалғандыққа толы; 1915 жылы Чаплин өзінің алғашқы толық метражды комедиясы «Өмір» фильмінде жұмыс істей бастады, бірақ Эссанай араласып, өндірісті тоқтатты, себебі Чаплин тым көп уақыт жұмсады – оларға Чаплиннің жұмысына деген қанағаттандыра алмайтын сұранысты қанағаттандыру үшін бір бөлімдік фильмдер қажет болды. Эссанай «Үш рет қиындық» фильмін жасады, бұл олардың соңғы «жаңа» Чаплин комедиясы болды, кем дегенде бір, тіпті екі сахнаны аяқталмаған «Өмір» фильмінен алып, оларды «Полиция» фильмінен алынған кадрлармен байланыстырып, «Жұмыс» (1915) фильмінің соңғы сахнасын қарызға алды. Сонымен қатар, Эссанай оны комедиялар үшін стандарт болған екі бөлімдік фильмге дейін ұзарту үшін жаңа материал ойлап тапты; бұл материал 1918 жылы түсірілді және кейіпкерлік актер Лео Уайт режиссерлік етті. Уайт 2000-ға жуық фильмде, көбінесе тіркелмеген рөлдерде ойнағанымен, «Үш рет қиындық» режиссерлік еткені үшін алған жалғыз наградасы болып табылады, және Уайт бұл жұмысқа мәжбүрленген болуы мүмкін деген болжам бар. Әрине, Чаплин оған ешқандай наразылық білдірмеді, себебі ол 1940 жылдарға дейін Уайтті өзінің фильмдеріндегі қосалқы актер ретінде жалдауын жалғастырды. Дегенмен, Чаплиннің жауабы тез болды; 1918 жылдың 10 тамызында «Moving Picture World» журналында жарияланған Чаплиннің телеграммасында былай делінген: «БҰЛ ЖАҢА ЧАПЛИН ЕМЕС, БІРАҚ САУДАЛЫҚ ШОЛУДАҒЫ ЖАРНАМАЛЫҚ МАТЕРИАЛДАН КӨРІНІП ТҰРҒАНДЫҒЫНАН, БҰЛ «ПОЛИЦИЯ» ФИЛЬМІНІҢ ҚОЛДАНЫЛМАҒАН БӨЛІКТЕРІ БОЛУЫ КЕРЕК. ЭССАНАЙ БІРІНШІ ҰЛТТЫҚ КОМПАНИЯСЫ БҰЛ АДАСТЫРАТЫН МӘЛІМЕТТЕР МЕН ЖАРНАМАЛАРДЫ ТОҚТАТУЫ КЕРЕК, ОЛАРДЫҢ БӘРІН «ҚОЛДАНЫЛМАҒАН» ДЕП БЕЛГІЛЕУІ КЕРЕК».

Мұра және сақтау

Фильмге берілген бағалар әртүрлі; тіпті 1918 жылы «The Moving Picture World» журналы оны «ескі комедиялық роликтердің қорқынышты жиынтығы» деп атады. IMDB-дегі бір шолуда фильм «Чаплиннің ең нашар фильмі. Оқиғаның мәнісі жоқ» делінген, және шындығында, «Үш рет қиындық» фильмінің сюжеттік байланысын ұстап тұру өте қиын: қалтақшы графтың көрсеткеніне орай үйдің қайда екенін біледі, бірақ фильмде ол әлі де ұрлық жасауға орын іздеп жүреді, ал Чарли оны қайтадан үйге бағыттайды, бұл процесте, болжам бойынша, жұмыс берушісін алдап отыр. «Полиция» сахнасы кері бұрыштан түсірілген. Дегенмен, кейбіреулер «Үш рет қиындық» фильмінде де құндылық тапты; 1965 жылы жарық көрген «Чарли Чаплиннің фильмдері» кітабында Джеральд Д. Макдональд, Майкл Конвей және Марк Риччи фильмнің «таңғажайып сюжеттік байланысы бар екенін және бөлшектері керемет түрде үйлеседі» деді. Уолтер Керр 1975 жылғы «Сәрсенбі клоундары» атты еңбегінде фильмнің «Шаплиннің өзінің көркем фильмдерінде зерттеуге тырысқан нәрсесін білдіргеннен басқа ешқандай құндылығы жоқ» деп мәлімдеді. Шаплин 1921 жылы «Бала» фильмін жасағанға дейін, 1964 жылы автобиографиясына қосылған фильмографияға осы фильмнің атын енгізу арқылы «Үш рет қиындықтың» құндылығы туралы пікірмен келіскендей көрінеді. Алайда, «Эссанай» үшін олардың «Үш рет қиындық алтыннан да қымбатқа бағаланады» деген мәлімдемесі расталмады. АҚШ үкіметінің бұрынғы «Motion Picture Patents Trust» компанияларына қарсы монополияға қарсы ісі бойынша соңғы апелляцияларды ұтылуы және көркем фильмдер басымдығы бар нарықта бәсекелесе алмауы салдарынан «Үш рет қиындық» «Эссанай» компаниясы шығарған соңғы жаңа фильм болды. Одан кейін 1920 жылы тоқтатылған ескі фильмдердің қайта шығарылымдары жарияланды.

Дау

"Трипл Трэбл" фильміндегі қонақ үй сахнасы ("флопхаус") "Полиция" фильмінен қиылып алынған кадрлар ма, әлде аяқталмаған "Өмір" жобасының бір бөлігі ме деген мәселеде көп пікір талас туып отыр. 1916 жылдың 12 мамырында авторлық құқық тіркелген кезде Конгресс кітапханасына ұсынылған "Полиция" фильмінің "Эссанай" сипаттамасында "Трипл Трэбл" фильміндегідей мазмұны бар өшірілген сахна туралы айтылады: "[Шарли] қонақ үйге барады және ұрылардан ақшасын сақтау үшін оны аузына салып, ұйықтап қалғанда жұтып қояды. Бір қарақшы қонақ үйіндегілерді тонап алады, бірақ Чаплин одан ақшаны тартып алады. Осыдан төбелес басталады". Режиссер Дон МакГлинн 1992 жылы түсірген "Чаплиннің жұмбағы" атты теледокументалдық фильмінің аясында "Полиция" фильмін қайта құрастырды, онда "Трипл Трэбл" фильміндегі қонақ үй сахнасын ертеректегі фильмге қайта енгізуге тырысты. Кейбір Чаплин зерттеушілері бұл жұмыстың нәтижесіне көңіл көнбеді, ал "Полиция" мен "Трипл Трэбл" фильмдеріндегі қонақ үй сахналарындағы кейбір қарама-қайшылықтар "Трипл Трэбл" материалдарының тек ұқсас сахна екенін, бірақ ол тәуелсіз жобадан алынғанын көрсетеді деп санайды. Бұл мәселе әлі де шешілмеген күйде қалып отыр.

Сақтау және үй видеосының жағдайы

Чаплиннің қоғамдық домендегі фильмі болғандықтан, "Үш рет қиындықтар" туралы дереккөздер көп, және ол үй киноколлекциясының дәуірінде 8 және 16 мм форматында таралды. Чаплиннің "Essanay Comedies" 3-томындағы Image DVD нұсқасы ең жақсысы деп саналады, себебі ол көбінесе 35 мм-лік түпнұсқадан алынған және басқа нұсқаларда кездеспейтін бір кадрды қамтиды.