Кіріспе

Чили экономисі (1932–2019)

Артур Манфред Макс Ниф (ˈmaɱfɾeð maks; 26 қазан 1932 – 8 тамыз 2019) – неміс тегіндес чилилік экономист. Макс Ниф Чилидің Вальпараисо қаласында дүниеге келген. Ол 1960 жылдардың басында Берклидегі Калифорния университетінде экономика профессоры ретінде еңбек жолын бастады. Ол негізгі адам қажеттіліктерінің және адамдық масштабтағы дамудың таксономиясымен танымал болды. 1983 жылы "Жаяу экономикасы" арқылы шағын және орташа өлшемді қауымдастықтарды жандандырғаны үшін "Тіршілік құқығы" сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір

Макс Ниф 1932 жылы 26 қазанда Чилидің Вальпараисо қаласында Магдалена Софи Ниф, гуманитарлық ғылымдар мен музыканы оқыған студент, және экономист Альфред Вильгельм Герман Макстың ұлы ретінде дүниеге келді. Макс Нифтің екі ата-анасы да Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германиядан Чилиге эмиграция жасаған. Макс Ниф Сантьягодағы Liceo de Aplicación мектебінде оқығаннан кейін Чили университетін экономика мамандығы бойынша бітірді.

Мансап

Макс Ниф Латын Америкасы мен АҚШ-ты аралап, әртүрлі университеттерде қонақ профессор ретінде жұмыс істеді, сондай-ақ кедейлермен бірге өмір сүріп, зерттеулер жүргізді. 1973 жылы Чилиде болған әскери төңкеріске байланысты ол Аргентина, Канада, АҚШ және Еуропадан пана іздеді. Ол үшінші әлем елдеріндегі даму мәселесімен айналысты, үшінші әлем қауымдастықтарының кедейлікке, қарызға және экологиялық апаттарға себеп болған дамудың дәстүрлі модельдерінің тиімсіздігін сипаттады. 1981 жылы Макс Ниф «Сырттан қарағанда: Жалаңаяқ экономикадағы тәжірибелер» атты еңбегін жазды, онда Оңтүстік Америкадағы кедейлер арасындағы саяхаттары туралы айтады. Сол жылы ол Дамудың баламалары орталығын (CEPAUR) құрды. 1982 жылы Макс Ниф дамушы елдердің кедейлікпен күрескен аймақтарындағы жұмысы үшін «Тұрмысқа лайық табыс» сыйлығын жеңіп алды. 1993 жылғы сайлауда Макс Ниф тәуелсіз кандидат ретінде Чили президентіне үміткер болды. Ол 5,55% дауыспен төртінші орынды иеленді. 1993 жылы Макс Ниф Вальдивиядағы Чилидің оңтүстік университетінің ректоры болып тағайындалды және осы лауазымда сегіз жыл қызмет етті. Ол сондай-ақ Еуропа ғылым және өнер академиясымен, Рим клубымен, Нью-Йорк ғылым академиясымен және Леопольд Кохр құрған Зальцбургтің Леопольд Кохр академиясымен байланыста болды. Оның марапаттарының арасында: Жоғары құрметті университеттің сыйлығы (Сока университеті); құрметті доктор (Иордания университеті); Адам құқықтарын ілгерілету және қорғау үшін Чилидің ұлттық сыйлығы; және Халықаралық экологиялық экономика қоғамының (2008 жылдың тамызы) ең жоғары наградасы – Кеннет Болдинг сыйлығы бар. 2009 жылдың 10 мамырында ол гуманитарлық ғылымдар докторының құрметті дәрежесін алды және Сент-Франциск университетінің 158-ші түлектерінің салтанатты жиынында сөз сөйледі. Макс Ниф Дүниежүзілік болашақ кеңесінің мүшесі болды.