Құрбандық: Губайдуллинаның скрипка мен оркестрге арналған концерті
Offertorium
София Губайдулинаның 1980 ж. жазған «Offertorium» скрипка мен оркестрге арналған концерті. Гидон Кремерге арналған, әлемдік атақ әкелді. Тарихы, шығу тегі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Offertorium (орысша Жертвоприношение) – София Губайдулинаның 1980 жылы жазған, 1982 және 1986 жылдары өңделген скрипка және оркестрге арналған концерті. Ол Гидон Кремерге арналған, ол осы концертпен әлемді аралап, Губайдулинаны халықаралық деңгейде танымал етті.
Offertorium (Russian Жертвоприношение) is a concerto for violin and orchestra composed by Sofia Gubaidulina in 1980 and revised in 1982 and 1986. It was dedicated to Gidon Kremer, who in touring with it around the world brought Gubaidulina to international attention.
Тарих
Офферториум тарихы композитор мен Гидон Кремердің, оның ойнау шеберлігіне Гуабайдулина зор құрметпен қараған, бір таксиде кездейсоқ бірге жол тартуынан басталды. Кремер Гуабайдулинаның шығармаларымен жақсы таныс болмаса да, естіген туындыларынан әсер алып, оған скрипкаға концерт жазуды сұрады. Бұл тілек композитордың ойында қалды және осы кездейсоқ кездесуден Offertorium дүниеге келді. Бірақ Кремердің қарбалас табысы мен Кеңес Одағынан тыс екі жыл бойы концерт беруге алған рұқсаты, оны бұл туралы тез ұмыттырды. Гуабайдулина 1979 жылдың жазында Петр Мещаниновтан музыкалық кеңес алып, шығарманы жазуға кірісіп, 1980 жылдың наурыз айында аяқтады. Ол Кремердің орындау стилінен шабыттанды; әсіресе, ол оның қарама-қарсылықтарды және олардың ауысуларын, сондай-ақ оның дыбысын пайдаланды, ол "өзін толығымен дыбысқа ұсынуды" білдіреді. Осылайша, Offertorium – бұл композитор жазған және арнаған адам үшін де, одан да туған шығарманың мысалы. Көптеген басқа туындылары сияқты, Offertorium да діни элементтерді қамтиды. Тіпті атауы да, дін қызметкері дайындалған нан мен шарапты ұсынған кезде орындалатын (Кредодан кейін) Мессаның бөлігіне сілтеме жасайды. Бұл туындының басты тақырыбы – құрбандық пен сыйлық: Мәсіхтің айқышқа іліну кезіндегі құрбандығы, Құдайдың Жерді жаратудағы сыйлығы, орындаушының дыбысқа, композитордың өнерге және негізгі музыкалық тақырыптың ыдырауына, содан кейін қайта құрылуға жасаған құрбандығы.
The story of Offertorium’s commission began with a chance conversation between the composer and Gidon Kremer, of whose playing skills Gubaidulina was an immense admirer, during a cab ride they happened to share. Though not well acquainted with Gubaidulina’s work, Kremer was impressed by those of her works he had heard, and he made an offhand request to her to write him a violin concerto. The request stuck in the composer's mind, and from that chance encounter, Offertorium was born – even though Kremer's whirlwind success, and the permission he had received to play outside the Soviet Union for two years, soon led him to forget all about it. Gubaidulina began working on the piece in the summer of 1979, taking musical advice from Pyotr Meshchaninov and completing it in March 1980. She drew inspiration from Kremer’s performance style; in particular, she took advantage of his handling of opposites and their transitions and his tone, which she recognized as expressing “total surrender of the self to the tone.” Offertorium is thus an example of a piece crafted both for and from the person to whom it was composed and dedicated. Like many of her other pieces, Offertorium contains religious elements. Even the name is a reference to that section of a Mass (performed immediately after the Credo) that is sung while the priest is offering up the prepared bread and wine. The work takes as its overarching theme the concepts of sacrifice and offering: the sacrifice of Christ during the Crucifixion, God’s offering in creating the Earth, the sacrifice of the performer to the tone, the sacrifice of the composer to the art, and the sacrifice of the main musical theme to disintegration and, later, reconstruction.
Тақырыптар
Бұл туынды Ұлы Фридрихтің Иоганн Себастьян Бахқа берген музыкалық тақырыбына негізделген, ол оның "Музыкалық құрбан" (Musikalisches Opfer, BWV 1079) атты шығармасының негізін құрайды. Губайдулина Вебернді еске түсіретін "Кланфарбенмелодия" (Klangfarbenmelodie) техникасын қолдана отырып, осы тақырыпты әртүрлі аспаптарға жеткізеді, олардың әртүрлі тембрлерін пайдаланады. Кіріспеде тақырып көбінесе толық келтіріледі: тек соңғы нотасы ғана жетіспейді. Содан кейін солист кірісіп, бірнеше вариацияларды бастайды, олардың әрқайсысы тақырыптың басы мен соңынан бір нотаны алып тастайды. (Үшінші вариациядан кейін бастапқы тақырыпты анықтау қиынға соғады.) Тақырып жойылғаннан кейін, орталық бөлім еркін рапсодия болып табылады. Соңғы бөлім – орыс православиесі гимніне ұқсайтын баяу струнный хорал. Оның астында арфа мен фортепиано тақырыпты нота бойынша, кері (ретроград) жаңартады, бұл процесс тек соло скрипканың толық орындауымен аяқталады. Веберн мен Бахтың екі шабытын біріктіру арқылы және тақырыптың "өлім" мен "тіршілікке ояну" сияқты терең христиандық символизмін пайдалану арқылы "Offertorium" Губайдулинаның есейген кезеңінің көрнекті туындысы болып табылады.
The work is centered on the musical theme given by Frederick the Great to Johann Sebastian Bach which formed the basis of his Musikalisches Opfer (BWV 1079). Gubaidulina orchestrates this theme using a Klangfarbenmelodie technique reminiscent of Webern, passing it around various instruments to exploit their different timbres. The introduction presents the theme almost whole: it lacks only the last note. The soloist then enters, beginning a series of variations, each of which removes one note from the beginning and end of the theme. (After the third variation, the original theme is hard to make out.) After the theme's demise, the central section is a free rhapsody. The final section is a slow string chorale that resembles a Russian Orthodox hymn. Beneath this, the harps and piano reconstruct the theme note by note, in reverse (retrograde), a process that concludes only at the very end with a complete statement from the solo violin. In uniting her twin inspirations, Webern and Bach, and in the deep Christian symbolism of the theme's "death" and "resurrection", Offertorium is a work representative of Gubaidulina's mature period.
Өнер көрсету
Алайда, «Офферториумды» орындау мүмкіндігі күмәнді болды: оған арналып, орындауға берілген Кремер екі жылдық әлемдік турдан кейін Кеңес Одағына оралмағандықтан Мәскеу үкіметімен келіспеушілікке түсті. Губайдулина Кремер өзінің шығармасын ешқашан орындамайды деп уайымдады, өйткені ол Батыста қалуды жөн көрді. Шығарманың тақырыбы да орындалуына кедергі келтірді, себебі сол кезде дінге қатысты мәселелер өте сезімтал болды. (Шындығында, Губайдулина Тихон Хренниковтан дінді шабыт көзі ретінде тым көп пайдаланғаны үшін жасырын сынауға ұшырады). Мұндай қиын жағдайға тап болған Губайдулина өзінің баспагері Юрген Кёхельден авторлық құқықтар жөніндегі Бүкіл Одақтық агенттік арқылы ноталарды Кремерге жасырын жеткізуін сұрады. Осы оқиғалар болып жатқанда, Губайдулина «Офферториумнан» алынған хоралды өзі музыкасын жазған «Аркадий Кордонның «Ұлы самоид» фильмінде пайдалануға тырысты, бірақ режиссер одан бас тартты. Дегенмен, ноталар ақыры Батысқа және Кремерге жетті, ол «Wiener Festwochen» фестивалінде орын тауып, қырық минуттық шығарманы орындау үшін қажетті ресурстарды жинады. «Офферториум» 1981 жылы Венада Кремер және Лейф Сегерстамтың басшылығымен ORF симфониялық оркестрінің орындауында алғаш рет таныстырылды және бірден өте әдемілігімен мақталды. Ресейде ол 1982 жылы (Мәскеу консерваториясының Үлкен залында) Олег Каган және Геннадий Рождественскийдің жетекшілігімен Мәдениет министрлігінің симфониялық оркестрі орындады. Губайдулинадан 1986 жылы қысқартылған нұсқасын дайындау сұранып, ол орындалды, бірақ концертті қысқарту қажет болды ма деген мәселе даулы. Дегенмен, бұл өзгерістер шығарманың құндылығын төмендетпеді, қайта жаңартылған басылым бүкіл әлемге таралып, Губайдулинаны әлемге таныстырды.
The prospects for a performance of Offertorium were tenuous, however: Kremer, the person to whom it had been dedicated and given to perform, was at odds with the Moscow government for refusing to return to the Soviet Union at the end of his two year period of permission to perform worldwide. Gubaidulina was worried that her piece would never be performed by Kremer, who instead chose to stay in the West. The work’s subject matter was also a barrier to its being performed, as religion was a touchy topic at the time. (In fact, Gubaidulina was unofficially criticized by Tikhon Khrennikov for her heavy use of religion as inspiration). Faced with such bleak circumstances, Gubaidulina asked her publisher Jürgen Köchel to smuggle the score to Kremer through the All Union Agency on Copyrights. While this was happening, Gubaidulina attempted to have the chorale from Offertorium used in a film (The Great Samoyed by Arkady Kordon) for which she was scoring the music, but this was rejected by the director. The score did, however, finally reach the West and Kremer, who found a venue – the Wiener Festwochen – and the necessary resources to perform the forty minute piece. Offertorium was first performed in 1981 in Vienna by Kremer and the ORF Symphony Orchestra, directed by Leif Segerstam, and was immediately lauded for its striking beauty. In Russia, it was first performed in 1982 (in the Great Hall of the Moscow Conservatory) by Oleg Kagan and the Symphony Orchestra of the Ministry of Culture under Gennady Rozhdestvensky. Gubaidulina was requested to prepare a shortened version, completed in 1986, although it is debatable whether the concerto actually needed cutting; nonetheless, the changes did not detract from appreciation of the work, and the revised edition has spread around the globe, bringing Gubaidulina to worldwide attention.