Бетховеннің скрипкалық концерті: тарихы мен маңызы
Violin Concerto (Beethoven)
Бетховеннің 1806 ж. жазған скрипка концерті – D мажордағы, Op. 61. Бастапқы орындалуы сәтсіз болған, бірақ қазір әлемдегі ең танымал скрипка туындыларының бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бетховен 1806 жылы жазған концерті
Бетховеннің ерте скрипкалық концерті
Concerto composed by Beethoven in 1806
Beethoven's early violin concerto
D мажордағы скрипкалық концерті, Op. 61, 1806 жылы Людвиг ван Бетховен жазған. Франц Клементтің алғашқы орындауы сәтсіз аяқталды және бірнеше онжылдық бойы туынды ұмытылып, белгісіз күйде қалды. 1844 жылы 12 жастағы скрипкашы Джозеф Йоахим Феликс Мендельсон жетекшілік еткен Лондон филармониясы оркестрімен оны қайта жаңғыртты. Кейін Йоахим оны «неміс скрипкасы үшін жазылған ең ұлы» концерт деп атады. Содан бері ол ең танымал және жиі орындалатын скрипкалық концерттердің біріне айналды.
The Violin Concerto in D major, Op. 61, was written by Ludwig van Beethoven in 1806. Its first performance by Franz Clement was unsuccessful and for some decades the work languished in obscurity, until revived in 1844 by the then 12 year old violinist Joseph Joachim with the orchestra of the London Philharmonic Society conducted by Felix Mendelssohn. Joachim would later claim it to be the "greatest" German violin concerto. Since then it has become one of the best known and regularly performed violin concertos.
Жаратылыс
Бетховен бұрын скрипка мен оркестр үшін бірнеше шығарма жазған болатын. 1790-1792 жылдар аралығында, музыкалық қалыптасу кезеңінен бұрын, ол До мажорда скрипкалық концертті бастады, оның тек бірінші бөлігінің фрагменті ғана сақталған. Бұл шығарманың, тіпті бірінші бөлімінің де толық аяқталғаны белгісіз. Дегенмен, ол орындалмаған және жарияланбаған. Кейін, 1790 жылдары Бетховен скрипкаға арналған екі романс аяқтады – алдымен Фа мажордағы романс, содан кейін Соль мажордағы романс.
Beethoven had previously written a number of pieces for violin and orchestra. At some point in 1790–2, before his musical maturity, he began a Violin Concerto in C, of which only a fragment of the first movement survives. Whether the work, or even the first movement, had ever been completed is not known. In any event, it was neither performed nor published. Later in the 1790s, Beethoven had completed two Romances for violin – first the Romance in F and later the Romance in G.
Бұл шығармалар француз скрипка мектебінің, мысалы Джованни Баттиста Виотти, Пьер Роде және Родольф Кройцер сияқты скрипкашылардың күшті ықпалында болған. Мысалы, екі романс Виоттидің баяу концерттерінің стиліне ұқсас. Бұл ықпалды До мажорлық концертте де байқауға болады; тимпанның соққысымен басталатын "әскери" кіріспе сол кездегі француз музыкасының стиліне сәйкес келеді, ал үзілген сексті және октавалардағы фигуралардың көп болуы Кройцер мен Виоттидің шығармаларының элементтеріне өте ұқсас.
These works show a strong influence from the French school of violin playing, exemplified by violinists such as Giovanni Battista Viotti, Pierre Rode and Rodolphe Kreutzer. The two Romances, for instance, are in a similar style to slow movements of concerti by Viotti. This influence can also be seen in the D major Concerto; the 'martial' opening with the beat of the timpani follows the style of French music at the time, while the prevalence of figures in broken sixths and broken octaves closely resembles elements of compositions by Kreutzer and Viotti.
Өнер тарихы
Бетховен бұл концертті өзінің әріптесі Франц Клементке арнады, ол сол кездегі жетекші скрипкашылардың бірі болатын және оған "Фиделио" операсы жөнінде пайдалы кеңес берген еді. Шығарманың тұңғыш көрсетілісі 1806 жылғы 23 желтоқсанда Венадағы Theater an der Wien театрында Клементтің пайдасына өткізілген концерт барысында болды. Алғашқы басылған нұсқасы (1808) Стефан фон Брейнингке арналған. Бетховеннің солистік бөлімді тым кеш аяқтағаны сондықтан Клемент оның бір бөлігін нотадан оқуға тура келгені айтылады. Кейбір дереккөздерде Клемент концерттің бірінші және екінші бөлімдерінің арасында өзінің жеке шығармасын орындап, үзіліс жасады делінеді, тіпті скрипканы кері ұстап, бір ғана ішегімен тартқан екен. Алайда, басқа дереккөздер ол бұл шығарманы қойылымның соңында ғана орындады деп мәлімдейді. Тұңғыш көрсетілім сәтті өтпеді және келесі онжылдықтарда концерт көбінесе орындалмады. Бұл шығарма 1844 жылы, Бетховеннің қайтыс болғаннан кейін, 12 жасар скрипкашы Жозеф Йоахимнің Лондон филармониялық қоғамының оркестрімен, Феликс Мендельсонның басшылығымен орындауы арқылы қайта жаңғыртылды. Содан бері ол скрипкалық концерт репертуарындағы ең маңызды шығармалардың бірі болып табылады және бүгінде жиі орындалады және жазылады.
Beethoven wrote the concerto for his colleague Franz Clement, a leading violinist of the day, who had earlier given him helpful advice on his opera Fidelio. The work was premiered on 23 December 1806 in the Theater an der Wien in Vienna, the occasion being a benefit concert for Clement. The first printed edition (1808) was dedicated to Stephan von Breuning. It is believed that Beethoven finished the solo part so late that Clement had to sight read part of his performance. Some sources state that Clement interrupted the concerto between the first and second movements with a solo composition of his own, played on one string of the violin held upside down however, other sources claim that he played this piece only at the end of the performance. The premiere was not a success, and the concerto was little performed in the following decades. The work was revived in 1844, well after Beethoven's death, with a performance by the then 12 year old violinist Joseph Joachim with the orchestra of the London Philharmonic Society conducted by Felix Mendelssohn. Ever since, it has been one of the most important works of the violin concerto repertoire, and is frequently performed and recorded today.
Орындау тәжірибесі
Бұл шығармада ғана емес, жалпы алғанда, "жазбалар ХХ ғасырдың басында бір бөлімнің ішінде темпті едәуір өзгерту қалыпты болғандығын көрсетеді" және концертте "көбінесе ортаңғы G мажор бөлімінде бір үлкен тежелу (баяулау?) болады".
It has been said that not only in this piece, but generally, "Recordings demonstrate that it was the practice in the early twentieth century to vary the tempo considerably within a movement," and that in the concerto, there is "often one big trough (slowing?) in the central G major passage."
1. Аллегро ма нон тросфо
Бұл бөлім дауылпаудың төрт соққысымен басталып, гобой, кларнет және фаготтар орындайтын тақырыпқа көшеді. Струналы аспаптар диатоникалық емес D# дыбысымен V7 аккордына бастайды. Кларнеттер мен фаготтар тағы бір тақырыпты орындайды. Бұл күрт B-flat мажордағы күшті бөліммен үзіледі. Содан кейін D мажордағы және одан кейін параллель минордағы тақырыпқа өтеді. Солист октавада V7 аккордымен кіріседі. Бұл бөлімнің ұзақтығы шамамен 21 минутты құрайды.
The movement starts with four beats on the timpani and leads into a theme played by the oboes, clarinets and bassoons. The strings enter with a non diatonic D# that leads into a V7 chord. The clarinets and bassoons play another theme. This is suddenly interrupted by a louder section in B flat major. This leads into a theme in D major and later in the parallel minor. The soloist enters with a V7 chord in octaves. This movement is about 21 minutes long.
2. Ларгетто
Бұл шығарма G мажорлы тонда. Оның ұзақтығы шамамен 10 минут.
This movement is in G major. It is about 10 minutes long.
3. Рондо. Аллегро.
Бұл қозғалыс екінші қозғалыстан бірден, үзіліссіз басталады. Ол әйгілі "аңшы мүйізі" тақырыбымен ашылады. Бұл бөлімде соль миноры қолданылады. Каденциядан кейін, ол V I каденциясымен аяқталады. Бұл қозғалыстың ұзақтығы шамамен 10 минутты құрайды.
This movement starts without pause from the second movement. It begins with the famous "hunting horn" theme. There is a section in G minor. After the cadenza, it ends with a typical V I cadence. This movement is about 10 minutes long.
Балама нұсқалары
Мүмкін, скрипкалық концерттің премьерада сәттіліксіздігіне және Мюцио Клементитің өтінішіне байланысты, Бетховен оны фортепиано мен оркестр үшін қайта жөндеді, ол кейін Op. 61a ретінде жарияланды. Бұл нұсқасы, скрипкалық концерттің қолжазбасындағы сололық бөлімге енгізілген түзетулермен бірге сақталған, үшін Бетховен оркестрдің тимпанишісі мен сололық пианисті қатыстыратын ұзақ бірінші бөлімнің каденциясын жазды. Соңғы кезде Михаил Плетнев оны кларнет пен оркестрге арналған концерт ретінде аранжировкалады. Роберт Бокмюль (1820/21–1881) виолончельге арналған сололық скрипкалық бөлімді бейімдеп, оны виолончель концерті ретінде орындады; Гари Карр Бокмюльдің бейімдеуін бесінштік құралмен қосылған контрабасқа арналған концерт ретінде тартты.
Perhaps due to the Violin Concerto's lack of success at its premiere, and at the request of Muzio Clementi, Beethoven revised it in a version for piano and orchestra, which was later published as Op. 61a. For this version, which is present as a sketch in the Violin Concerto's autograph alongside revisions to the solo part, Beethoven wrote a lengthy first movement cadenza which features the orchestra's timpanist along with the solo pianist. More recently, it has been arranged as a concerto for clarinet and orchestra by Mikhail Pletnev. Robert Bockmühl (1820/21–1881) arranged the solo violin part for cello & played it as a Cello Concerto; Gary Karr played Bockmühl's arrangement on a double bass tuned in fifths as a double bass concerto.