Кіріспе
Спондиас – анакардия тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Бұл туыс 17 сипатталған түрден тұрады, оның 7-сі Неотропикалық аймаққа, ал шамамен 10-ы тропикалық Азияға тән. Оларды көбінесе шошқа шабағы, испан шабағы, Биколде либа деп атайды, ал кейде жемістерінің жарық түсіне байланысты алтын алма деп те атайды, олар сырт қарағанда алмаға немесе кішкентай шабаққа ұқсайды. Дегенмен, олар алма және шабақ ағаштарымен алыс туыс. Көбінесе момбин деп аталады. Бангкок қаласының атының шығу тегі туралы бір теория бойынша, қаланың аты «มะกอกน้ำ»; «су зәйтүні» – Сpondias dulcis жемісінің тай тіліндегі атауынан шыққан. Камбоджада Spondias pinnata /pɔːn siː plae/ (ពោនស៊ីផ្លែ) немесе /məkaʔ prɛj/ (ម្កាក់ព្រៃ) деп, ал Spondias dulcis жай ғана /məkaʔ/ (ម្កាក់) деп аталады. Сpondias pinnata тамил тілінде Пулича каай деп аталады, бұл «қышқыл жеміс» дегенді білдіреді. Оны каннада тілінде «Амат Каай», тулу және конкани тілінде Амбаде деп те атайды. Шри-Ланкада оны Амберелла дейді. Бангладеште оны Аамра (আমড়া) деп біледі және дәмдеуіштер қосылып берілгенде ол өте танымал көше тағамы болып табылады.
Spondias is a genus of flowering plants in the cashew family, Anacardiaceae. The genus consists of 17 described species, 7 of which are native to the Neotropics and about 10 are native to tropical Asia. They are commonly named hog plums, Spanish plums, libas in Bikol and in some cases golden apples for their brightly colored fruit which resemble an apple or small plum at a casual glance. They are only distantly related to apple and plum trees, however. A more unequivocal common name is mombins. A theory regarding the name of the city of Bangkok, Thailand is that the name is derived from มะกอกน้ำ; 'water olive', the Thai name for the fruit of Spondias dulcis. In Cambodia, Spondias pinnata is called /pɷːn siː pʰlaɛ/ (ពោនស៊ីផ្លែ) or /məkaʔ prẹj/ (ម្កាក់ព្រៃ), and Spondias dulcis simply /məkaʔ/ (ម្កាក់). Spondias pinnata is called Pulicha kaai in the Tamil language, which means "sour fruit." It is also called "Amate Kaai" in the Kannada language, Ambade in Tulu and Konkani. In Sri Lanka it is called Amberella. In Bangladesh it is known as Aamra (আমড়া) and when served with seasonings it is a very popular street food.
Сипаттама
Олар жапырақты немесе жартылай мәңгі жасыл ағаштар, 25 метрге дейін өседі. Жапырақтары спираль бойынша орналасқан, қауырсынды, сирек екі қауырсынды немесе қарапайым. Жемісі – кішкентай мангоға ұқсас (манго тұқымдасына жататын), 4–10 см ұзындығында, піскенде сары немесе қызғылт сары түсті болады. Оның бір тұқымы бар. Малайзиялық Spondias түрлерін 1978 жылы Динг Хоу қайта қарап жазды. Ең соңғы рет танылған түрі – Spondias testudinis 1998 жылы сипатталған.
Тамақ ретінде
Спондияның шамамен 10 түрі жеуге жарамды жемістер береді және жеміс өндіру үшін өсіріледі. Бұл жемістерді елік сияқты шөппен қоректенетін сүтқоректілер де жейді. Карнатаканың Батыс Гат тауларында гүл бүршіктері мен жас жемістер тұздық дайындауда қолданылады. Тай тағамында жемістер мен жас жапырақтары жетіледі. Одишада оны амбада деп атайды, жемісі карриде қышқыл қосу үшін пайдаланылады.