Кіріспе

Нигериядағы ең жоғары конституциялық лауазым екінші

Нигерияның вице-президенті – Нигерияның президентінен кейін Нигерия Федералдық үкіметінің атқарушы билігіндегі екінші жоғары лауазымды тұлға және президенттік мұрагерлік тізбесінде бірінші болып табылады. Нигерия Федеративтік Республикасының вице-президенті деп ресми аталады, вице-президент президентпен бірге төрт жылдық мерзімге тікелей сайланады. Кашим Шеттима – Нигерияның 15-ші және қазіргі вице-президенті, ол 2023 жылдың 29 мамырында қызметке кірді.

Құқықтық негіздеме

Вице-президент лауазымына үміткер болуға құқылы адамдар Нигерияның тумысынан азамат болуы, кем дегенде 40 жасқа толуы, саяси партияның мүшесі болуы және сол саяси партияның қолдауына ие болуы тиіс.

Лауазымдық ант

Нигерия Конституциясы федерация вице-президентінің қызметке кірісер алдында берілетін антты белгілейді. Антты Нигерия Жоғарғы Сотының төрағасы немесе сол кезде осы лауазымды атқаруға тағайындалған адам қабылдайды. Бұл антты штаттың вице-губернаторлары, министрлер, комиссарлар және президенттің арнайы кеңесшілері де оқиды.

Нигерия вице-президентінің функциялары

Нигерия вице-президентінің атқарушы функцияларына заң бойынша барлық кабинет отырыстарына қатысу, Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне, Федералды атқарушы кеңесіне мүшелік және Ұлттық экономикалық кеңестің төрағасы болудың конституциялық міндеті кіреді. Вице-президент мұндай комитеттер мен кеңестерде қызмет ету арқылы атқарушы биліктегі саясатты қалыптастыруда белсенді рөл атқара алады, бірақ Нигерия вице-президентінің ықпалы президент жүктеген міндеттерге байланысты. Вице-президент президенттің келісімінсіз еңбек жарлықтарын немесе шешімдер қабылдай алмайды, себебі толық атқарушы және президенттік билік президентке тиесілі. Вице-президент заң бойынша президенттің конституциялық орынбасары емес, бұл лауазым толыққанды және тәуелсіз президенттік лауазым болып табылады, бірақ атқарушы билік президент жұмыс істей алмайтын жағдайға жеткенше тоқтатылады, онда ол президенттің міндетін атқарушы болады. Егер президент отставкаға кетсе, импичмент жарияланса немесе қайтыс болса, мұрагерлік бойынша бірінші кезекте тұрған вице-президент Нигерия президенті болады.

Әскери үкімет (1966-1979)

Майор Чукума Кадуна Нзеогу 1966 жылы қанды әскери төңкеріс ұйымдастырды, ол Бірінші Республиканы құлатты, үкіметтің парламенттік жүйесі жойылды және вице-президент лауазымы құрылды, Бабафеми Огундипе штаб бастығы, Жоғарғы Бас штабтың бірінші вице-президенті болды. Штаб бастығы Лауазым мерзімі Әскери мемлекет басшысы № (Нөмір) Суреті Аты Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты1 Бригадир Бабафеми Огундипе 16 қаңтар 1966 29 шілде 1966 Орталық әскери үкімет генерал-майор Джонсон Агуии Айронси2 Вице-адмирал Джозеф Эдет Акинвал Вей 1 тамыз 1966 29 шілде 1975 Федералды әскери үкімет генерал Якубу Говон3 Генерал-лейтенант Олусегун Обасанжо 29 шілде 1975 13 ақпан 1976 Генерал-майор Муртала Мухамед4 Генерал-майор Шеху Муса Яр'Адуа 13 ақпан 1976 30 қыркүйек 1979 Генерал Олусегун Обасанжо

Екінші республика (1979-1983)

1979 жылғы Конституция бойынша, Нигерия Федеративтік Республикасының екінші Конституциясымен президент мемлекет және үкімет басшысы болды. Президент пен вице-президент төрт жылдық мерзімге сайланды. Лауазым бос қалған жағдайда вице-президент президент міндетін атқарушы болып тағайындалған. Вице-президенттің қызмет мерзімі Саяси партия Сайланған президент № (Нөмір) Суреті Аты Қызметке кірген Лауазымнан кеткен Қызметте болған уақыты 5 Алекс Ифэниичуку Экууме 1979 жылғы 1 қазан 1983 жылғы 31 желтоқсан Нигерияның Ұлттық партиясы 1979-1983 Алхажи Шеху Шагари.

Әскери үкімет (1983-1993)

Генерал-майор Мухаммаду Бухари 1983 жылғы төңкерілгеннен кейін әскери мемлекет басшысы болып тағайындалды, ол Екінші Республиканы құлатты, генерал-майор Тунде Идиягон Жоғарғы Бас штабтың бастығы болды. Штаб бастығы/Вице-президент Лауазым мерзімі Әскери мемлекет басшысы/Президент № (Нөмір) Суреті Аты Лауазымға кірген Лауазымнан кеткен Лауазымда болған уақыт 6 генерал-майор Тунде Идиягон 1983 жылғы 31 желтоқсан 1985 жылғы 27 тамыз Жоғарғы әскери кеңес генерал-майор Мухаммаду Бухари 7 коммодор Эбиту Укиве 1985 жылғы 27 тамыз 1986 жылғы қазан Қарулы күштерді басқару кеңесі генерал Ибрагим Бабангида 8 адмирал Август Айхому 1986 жылғы қазан 1993 жылғы 26 тамыз.

Әскери үкімет (1993-1999)

Генерал Сани Абача 1993 жылы Уақытша Ұлттық Үкіметті құлатқан сарай төңкерісіне жетекшілік етті, генерал-лейтенант Оладипо Дия Бас штабтың бастығы болды. Бас штаб бастығы Лауазым мерзімі Әскери мемлекет басшысы № (Нөмір) Суреті Аты Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты9 Генерал-лейтенант Дональдсон Оладипо Дия 17 қараша 1993 21 желтоқсан 1997 Уақытша басқару кеңесі Генерал Сани Абача Бос10 Вице-адмирал Майкл Ахигбе 9 маусым 1998 29 мамыр 1999 Уақытша басқару кеңесі Генерал Абдулсалами Абубакар.

Төртінші республика (1999 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Нигерия Республикасының төртінші Конституциясына сәйкес, президент мемлекет және үкімет басшысы болып табылады. Президент пен вице-президент төрт жылдық мерзімге сайланады, мерзімді жаңару мүмкіндігі бар. Қызметтен бос орын туған жағдайда, вице-президент президент міндетін атқарушы болады.

Вице-президент
Қызмет мерзімі Саяси партия Сайланған президент № (Нөмір) Суреті Аты Қызметке кірген Қызметтен кеткен Қызметте болған уақыты
11 Атику Абубакар 29 мамыр 1999 29 мамыр 2007 Халықтық демократиялық партия 1999–2003 Олусегун Обасанжо
12 Гудлак Эбеле Джонатан 29 мамыр 2007 6 мамыр 2010 Халықтық демократиялық партия 2007 Умару Муса Яр'Адуа
Бос
Гудлак Джонатан
13 Намади Самбо 19 мамыр 2010 29 мамыр 2015 Халықтық демократиялық партия 2011
14 Еми Осинбажо 29 мамыр 2015 29 мамыр 2023 Барлық прогрессивтілер конгресі 2015–2019 Мұхаммаду Бухари
15 Кашим Шеттима 29 мамыр 2023 Қазіргі уақыт Барлық прогрессивтілер конгресі 2023 Бола Тинубу

Тұрғылықты жері

Нигерияның вице-президенті Акинола Агуда үйінде тұрады.