Кіріспе

Шотланд қылмыскері және суретшісі Джеймс Бойл (17 мамыр 1944 жылы туған) – шотландтық бұрынғы қылмыс жасаған адам және сотталған кісі өлтіруші. Түрмеден шыққаннан кейін мүсінші және романист атанды.

Түрмеге қамау

1967 жылы Бойл тағы бір қылмыскер Уильям "Бабс" Руниді өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 1980 жылы босатылғанға дейін он төрт жыл түрмеде отырды. Бойл Руниді өлтіргенін жоққа шығарды, бірақ Гласгоудың ең қатал және ең кедей аудандарының бірі – Горбалдағы зорлық-зомбылыққа бейім және кейде аяусыз қарыз беруші болғанын мойындады. Барлинни түрмесінің арнайы бөлімінде отырған кезінде, арнайы бөлімнің өнер терапевті Джойс Лэйннің көмегімен сурет салуға көшті. Ол 1977 жылы "Азаттық сезімі" атты автобиографиясын жазды, кейіннен осы атпен фильм түсірілді. 1979 жылы, әлі Барлинни түрмесінде тұтқын болғанда, оған ақын Уильям МакГонагалға ескерткіш мүсін жасау тапсырылды. Жобамен байланысты түрлі қиындықтар жұмыстың аяқталмауына себеп болды. 1980 жылы түрмеде отырғанда Бойл психиатр Сара Тревелянға үйленді. 2017 жылы Тревелян Бойлмен болған жиырма жылдық некесі туралы "Азаттықты таптым" атты кітап жазды. Кітабы жарық көргеннен кейін берген сұхбатында ол оның қасында ешқашан қауіпсіздік сезімін сезінбегенін айтты.

Бостандықтан кейінгі өмірі

1981 жылы 26 қазанда түрмеден босатылғаннан кейін ол өнер жолын жалғастыру үшін Эдинбургке көшіп барды. 1976 жылы ол Крейгмиллар фестивалі қоғамы үшін "Галливер" деп аталатын Еуропадағы ең ірі бетон мүсінін жобалады. 1983 жылы Бойл Тревелян және суретші Эвлин Смитпен бірге Gateway Exchange ұйымын құрды; бұл қайырымдылық мекемесі, ол өмір бойына берілген шарттарының бір бөлігі ретінде бұрынғы сотталғандармен байланыста болуына мүмкіндік берді, себебі олармен байланысуға рұқсат етілмеген еді, сондықтан ол заң жүйесін айналып өту үшін құрылған ұйым болды. Бұл ұйым есірткіге тәуелділіктен айыққан адамдар мен бұрынғы сотталғандарға арналған сурет терапиясы бойынша семинарлар ұйымдастырды. Жоба жекелеген көздерден қаржыландырылды (соның ішінде актер сэр Шон Коннери, комик сэр Билли Коннолли және Джон Пол Гетти), бірақ ол бірнеше жыл ғана өмір сүрді. 1994 жылы оның ұлы Джеймс, есірткіге тәуелді болғандықтан, Глазго қаласының Оатлендс ауданында қаза тапты. Бойл "Pain of Confinement: Prison Diaries" (1984) және "Underworld Hero" (1999) атты кітаптарын жариялады. Соңғысы француз фильмі "La Rage et le Rêve des Condamnés" ("Қаһар мен Сотталғандардың Арманы") ретінде бейімделді және 2002 жылы ФИФА Монреаль фестивалінде "Ең үздік деректі фильм" жүлдесін жеңіп алды. Ол сондай-ақ Мона Лизаның ұрлануы және оның Шотландиядағы тұрғын үйлердің бірінде қалай жасырылғаны туралы "Жоғалған күлімдеу" атты роман жазды. Дисней фильм құқықтарын сатып алды деген қауесет тарады, бірақ Бойл оны жоққа шығарды. 1998 жылы ол Лейбористік партияның қаржылық демеушісі болып танылды. Ол екінші әйелі, британдық актриса Кейт Фенвикпен бірге уақытын Франция мен Марокко арасында бөліседі. Олар 2007 жылдың 27 қазанында Марокконың Марракеш қаласында өткен салтанатта неке қиды.

Мәдени әсері

1999 жылғы "Борыш жинаушы" фильміндегі Ники Драйден кейіпкері, шамасы, Бойльдің бейнесімен еркін байланысты. The Exploited панк тобы 1982 жылы "Джимми Бойл" деген ән шығарды.