Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генерал-лейтенант Генри Уилмот, Рочестердің 1-ші графы (26 қазан 1612 – 19 ақпан 1658), 1643 және 1644 жылдары «Лорд Уилмот», ал 1644 және 1652 жылдары «Виконт Уилмот» деп белгілі болған, Үш патшалық соғысы кезінде роялистердің мүддесі үшін күрескен ағылшын кавалері.
Lieutenant General Henry Wilmot, 1st Earl of Rochester (26 October 1612 – 19 February 1658), known as The Lord Wilmot between 1643 and 1644 and as The Viscount Wilmot between 1644 and 1652, was an English Cavalier who fought for the Royalist cause during the Wars of the Three Kingdoms.
Ерте өмір
Уилмоттың отбасы Уитни, Оксфордширден шыққан Эдвард Уилмоттан тегін алады, оның ұлы Чарльз Уилмот, 1-ші виконт Уилмот 17 ғасырдың басында Тайрон көтерілісі кезінде Ирландияда өзгеше көзге түсіп, 1616 жылдан өмірінің соңына дейін Коннахт президенті болды. 1621 жылы Чарльз ирланд жұбайы ретінде виконт Уилмот титулын алды. Вилмот 1612 жылы Чарльздың үшінші ұлы болып дүниеге келді, бірақ әкесі қайтыс болғанда ол жалғыз тірі қалғандықтан, титул оған бұйырды.
Wilmot's family was descended from Edward Wilmot of Witney, Oxfordshire, whose son Charles Wilmot, 1st Viscount Wilmot had served with distinction in Ireland during Tyrone's Rebellion at the beginning of the 17th century, and was president of Connaught from 1616 until his death. In 1621, Charles had been created an Irish peer as Viscount Wilmot. Wilmot was born in 1612 as the third son of Charles, but he was the only one still alive on his father's death so he succeeded to the title.
1630-шы жылдар мен 1640-шы жылдардың басында
Вилмот голланд армиясында бес жыл тәжірибе жинаған, Бреда қамалында ауыр жарақат алған. Ол 1639-1640 жылдардағы Епископтар соғысына Карл I-ге қосылып, атты әскер офицері болды, Корольдік соғыс кеңесінде отырды, Ньюберн шайқасында шабуылға жетекшілік етті және шайқас күйреген кезде шотландтар тарапынан тұтқынға алынды. 1640 жылы Уилмот Тамуорт округінен Ұзақ Парламентке сайланды. Осы кезеңде ол королева Генриетта Марияның (кейін өмірінде оған көмектесетін демеуші) айналасындағы жас депутаттар мен офицерлер тобының мүшесі болды. Осы топтың құрамында ол 1641 жылғы Парламентке қарсы Армиялық қастандыққа белсенді қатысты. Ол Лондон мұнарасына қамалып, Коммуналар палатасынан қуылды.
Wilmot had five years experience in the Dutch army, and was badly wounded at the siege of Breda. He joined Charles I for the Bishops' Wars (1639–1640) and served as an officer in the cavalry, sitting in the Royal Council of War and led a charge at Battle of Newburn and was captured by the Scots when it broke. In 1640, Wilmot was elected to the Long Parliament to represent Tamworth. It was during this period that he became involved as a member of a set of young MPs and officers around Queen Henrietta Maria, (a patron who would help him later in his life). As part of this set, he took an active part in the Army Plot of 1641 against Parliament. He was committed to the Tower of London and expelled from the House of Commons.
Бірінші азаматтық соғыс
Бірінші ағылшын азаматтық соғысы басталғаннан кейін Вилмот король Карл I-ге Йорк қаласында қосылды. 1642 жылдың 5 тамызына қарай ол патша әскері үшін атты әскер полкін құрып, атты әскердің бас комиссары лауазымын қайта иеленді. 23 қыркүйекте Повик көпірі шайқасында жараланды, бұл Азамат соғысының алғашқы маңызды шайқасы болды, бірақ бір айдан кейін Эджхилл шайқасында роялист атты әскерінің сол қанатын басқарып, қарсы тұрған парламентарийлердің көп бөлігін жеңді. Сондай-ақ, ол 5 желтоқсанда Марлбороны шабуылдап басып алған экспедициялық күшке де басшылық етті. Осы ерліктері үшін 1643 жылдың сәуір айында патша әскерінің атты әскер генерал-лейтенанты болып тағайындалды, тікелей Рейн князі Руперттің басшылығында, ал 29 маусымда Оксфордширдің Аддербери бароны Вилмот титулын алды. Бұл құрметтерге оның бұрынғы қамқоршысы, королеваның қайта жаңғырған ықпалы көмектескен болуы мүмкін. Сол жылы ол батыс роялист армиясына көмек көрсету үшін жіберілген үлкен атты әскер контингентіне қолбасшылық етті, ал 13 шілдеде сэр Уильям Уоллерді Раундвей Даун шайқасында жеңіп, роялисттерге батыстағы позицияларын нығайтуға жол ашты. 1644 жылы Руперт Солтүстіктегі аймақтық басқаруды қолға алғанда, Вилмот оның орнына барлық роялист атты әскерінің бас қолбасшысы болды және әскери мәселелерге ең басты ықпал етуші болды. 29 маусымда Кропреди көпірі шайқасында ол Уоллерді екінші рет жеңуге қатысты, бірақ бұрын жараланып, қысқа уақытқа тұтқынға алынғанша, шабуылға жетекшілік етуге мәжбүр болды. Әкесінің қайтысы (1644 жылдың сәуір айынан бұрын) Вилмотқа Виконт Вилмоттың Атлон титулын және әкесінің Ирландиядағы саяси беделінің көп бөлігін мирас қалдырды. Сәуірде ол Томас Диллонмен бірге Коннахттың лорд-президенті болып тағайындалды, бұл лауазымды оның қайтыс болған әкесі 1630 жылдан бері марқұм виконт Ренеламен бірге атқарған еді. Бұл тағайындама Англия мен Ирландиядағы маңызды саяси тұлғаға айналуының негізін қалады. Барлығы Вилмоттың өзі басқарған әскерлер арасында танымал болғанын мойындады, себебі оның "батылдығы, кәсібилігі және көңілді мінезі" болды. Кларендон атақты түрде, бірақ ашуланып айтқандай: "Ол мақтанқор және амбициялы, және ешқашан қанағаттанбайтын адам болды; марштарда және әскерлерін басқаруда тәртіпті офицер. Ол көп ішетін, және соны ішетіндердің бәріне үлкен ықпалы болды, бұл үлкен топ еді". Осы танымалдығы мен армия басшылығындағы орталық орны оған саяси ықпал етуді бастауға мүмкіндік берді. Маусым айында Вилмот патшадан өзінің екі басты азаматтық кеңесшісі, лорд Дигби және қазынашылық канцлері сэр Джон Калпеперді жұмыстан босату және Лондонға шабуыл жасау стратегиясын қабылдау үшін армияда қолдау табуға жеткілікті күшті позицияда болды. Вилмотты жеке сүймеген Чарльз (Вилмот Страффорд графының өліміне дауыс бергендіктен), стратегияны қабылдамады және Дигби мен Калпеперді өзінің кеңесшілері ретінде қалдырды. Бірінші жоспары сәтсіз аяқталып, Вилмот бейбітшілікке келісуге бола ма, жоқ па, соны білу үшін парламенттік бас қолбасшы Эссекс графымен рұқсатсыз байланысқа түсті. Дигби мен Калпепер патшаны Вилмоттың әрекеті опасыздық екеніне оңай көндірді. Вилмот 1644 жылдың 8 тамызында тұтқындалып, барлық лауазымдарынан айырылды және Эксетерде қамауға алынды. Оның армиядағы танымалдылығы көптеген офицерлерді оның атынан өтініш жасауға және ақырында оларды жұбатуға итермеледі, Вилмотқа қарсы барлық айыптаулар ол шетелде зейнеткерлікке шығады деген түсініктемемен тоқтатылды. Вилмот Францияға, оның бұрынғы қамқоршысы королева Генриетта Марияның елден қуылған сарайына қосылуға кетті. Үш жылдан кейін Дигби Парижге келгенде, екі адам арасындағы дау ұмытылған жоқ, кешірілмеді және олар дуэльге түсті. Вилмот қолынан пышақпен жеңілді.
As soon as the First English Civil War started Wilmot joined King Charles I at York. By 5 August 1642, he raised a regiment of horse for the King's army and regained the post of commissary general of horse. He was wounded at Battle of Powick Bridge on 23 September, the first major skirmish of the Civil War, but was fit enough to lead the left wing of the royalist cavalry at the Battle of Edgehill a month later, routing most of the parliamentarians opposite to him. He also commanded the expeditionary force that stormed and captured Marlborough on 5 December. Reward for these exploits was lavishly given in April 1643 when he was appointed lieutenant general of horse in the king's army directly under the command of Prince Rupert of the Rhine and on 29 June when he was created Baron Wilmot of Adderbury, Oxfordshire; these honours may well have been assisted by the restored influence of his old patroness, the queen. Later that year he commanded a large cavalry contingent that was sent to help the western royalist army, and on 13 July he defeated Sir William Waller at the Battle of Roundway Down opening the way for the royalists to solidify their position in the west. In 1644 when Rupert took over a regional command in the North, Wilmot stepped into his shoes as commander of all the Royalist cavalry and as the dominant influence on military matters. On 29 June at the Battle of Cropredy Bridge he participated in defeating Waller for the second time, but not before he had had to lead a charge, in which he was wounded and briefly taken prisoner. When his father died (shortly before April 1644) Wilmot inherited the title of Viscount Wilmot of Athlone and much of his father's political standing in Ireland. In April he was, jointly with Thomas Dillon, 4th Viscount Dillon, made Lord President of Connaught, a post that his late father had held jointly with the late Viscount Ranelagh since 1630 ; this appointment laid the foundations for his becoming a major political figure in both England and Ireland. All recognised that Wilmot was popular with the soldiers he commanded, due to a "mixture of courage, enterprise, and boozy affability" Clarendon famously, if waspishly, noted "He was a man proud and ambitious, and incapable of being contented; an orderly officer in marches and governing his troops. He drank hard, and had a great power over all who did so, which was a great people". This popularity and his central position in the army command, allowed him to start to exert political influence. In June Wilmot felt in a strong enough position to canvas support in the army to ask the king to dismiss his two principal civilian advisers, Lord Digby and the Chancellor of the Exchequer, Sir John Culpeper, and to adopt the strategy of a march on London. Charles, who had no personal affection for Wilmot (because Wilmot had voted for the death of the Earl of Strafford), dismissed the strategy and kept Digby and Culpeper on as his advisers. With the failure of his first scheme, Wilmot made an unauthorized contact with the Earl of Essex who was the parliamentarian commander in chief, to see if a peace could be arranged. The king was easily persuaded by Digby and Culpeper that Wilmot's actions were treasonable. Wilmot was arrested on 8 August 1644, stripped of all his offices, and incarcerated in Exeter. His popularity within the army led many of its officers to petition on his behalf and eventually to placate them, all charges against Wilmot were dropped on the understanding that he would retire overseas. Wilmot went to France, to join the exiled court of his old patron Queen Henrietta Maria. Three years later, when Digby arrived in Paris, the dispute between the men was neither forgotten nor forgiven and they fought a duel. Wilmot was defeated with a stab through the hand.
Үшінші азаматтық соғыс
1649 жылдың қаңтар айында Карл I-нің өлім жазасы орындалғаннан кейін, Уилмот Карл II патшаның жеке бөлмесіндегі кеңесшісі болды. Карл II оған үлкен сенім арқады, патшаның Вустер шайқасында жеңіліске ұшырауы мен одан кейінгі қашқындарлық саяхатында Уилмот серік болды. Осы уақытта патша түрлі кейіптерге (көбінесе қызметші болып) енгенімен, Уилмот кейіп тағудан бас тартып, жаяу сапар шегуден жалтарды. Олар патшамен бірге шайқастан алты апта өткен соң Францияға қашып кетті, ал осы аралықта әртүрлі жерлерде жасырынып жүрді.
After Charles I was executed in January 1649, Wilmot became a gentleman of the bedchamber of King Charles II. He was greatly trusted by Charles II, whose defeat at the Battle of Worcester and subsequent wanderings Wilmot shared. During these, whereas the king adopted a series of disguises (often as a servant), Wilmot disdained disguise and declined to travel on foot. He and the king ultimately escaped to France six weeks after the battle, having spent the intervening time in hiding in various places.
Билік аралығы
Бұл патшаның жер аударылуы кезінде ол оның басты кеңесшілерінің бірі болды, және ол оны 1652 жылы Рочестер графы етіп тағайындады. Карлдың мүддесі үшін ол император Фердинанд III, Лотарингия герцогы Николай II және Бранденбург курфюрсі Фридрих Вильгельмге барды. 1655 жылдың наурыз айында ол Англияда болды, онда Йорк қаласының жанындағы Марстон Мурдағы көтеріліске қатысуға әрекет етті, бірақ ол сәтсіз аяқталды – бұл «Мөрленген түйін» (Sealed Knot) Пенруддок көтерілісінің бір бөлігі болды. Йорк көтерілісін Йорк губернаторы полковник Роберт Лилберн басып тастады, және көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Уилмот елден қашып кетті. 1656 жылдың сәуір айында Ормонд герцогымен бірге ол Брюссель шартына қол қойды, ол жер аударылған роялистер мен испан корольі арасында одақ құруға мүмкіндік берді. 1656 жылы Вилмот Брюггедегі роялистер армиясындағы ағылшын жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті, осылайша Гренадер гвардиясының алғашқы полковнигі атанды. 1657–58 жылдары қыста полк жайлы орналасқан жерінің нашар санитарлық жағдайы мен тығыздығы салдарынан көптеген әскерлер, соның ішінде командир де, ауырып қалды. Вилмот 19 ақпанда Слюйсте қайтыс болды және Брюггеде жерленді. Қайта орналасудан кейін оның денесі Оксфордширдегі Спэлсбери шіркеуіндегі отбасылық мазаратқа көшірілді. Оның орнын ұлы Джон Уилмот, 2-ші Рочестер графы, алды – ол Қайта орналасу кезеңіндегі белгілі ақын және бостандыққа құмар адам болды.
During this King's exile, he was one of his principal advisers, being created by him Earl of Rochester in 1652. In the interests of Charles, he visited the emperor Ferdinand III, Nicholas II, Duke of Lorraine, and Frederick William, Elector of Brandenburg. In March 1655, he was in England, where he led an unsuccessful attempt at a rising on Marston Moor, near York as part of the Sealed Knot Penruddock uprising. The York uprising was put down by Colonel Robert Lilburne Governor of York and on its failure, Wilmot fled the country. In April 1656 along with the Duke of Ormonde he signed the Treaty of Brussels, which secured an alliance between the exiled Royalists and the Spanish King. In 1656, Wilmot obtained command of an English foot regiment in the royalist army in Bruges, thus becoming the first colonel of the Grenadier Guards. The unhealthy and overcrowded conditions of the regiment's quarters in the winter of 1657–58 caused many in it to fall sick, including its commander. Wilmot died at Sluys on 19 February and was buried at Bruges. After the Restoration, his body was transferred to the family vault at Spelsbury church, Oxfordshire. He was succeeded by his son John Wilmot, 2nd Earl of Rochester, a noted poet and libertine at the Restoration court.
Отбасы
1633 жылы 21 тамызда Уилмот Дорсет округының Винтерборн Кленстоннан сэр Джордж Мортонның қызы Франсис Мортонға үйленді. 1644 жылы Франсис қайтыс болғаннан кейін, Уилмот сэр Джон Сент-Джонның қызы, Лидиард Трегоздің 1-ші бароны Сент-Джонның қызы және сэр Фрэнсис Генри Лидің жесірі, Куарендонның 2-ші бароны Лидің қызы Анне Лиге үйленді. Олардың Джон есімді ұлы болды, ол 1647 жылы 10 сәуірде дүниеге келді. Джон әкесінің лауазымын мұрагерлік етіп алды және Карл II сарайында белгілі әңгімеші, зейін қоюшы және ақын атанды.
On 21 August 1633, Wilmot married Frances Morton, daughter of Sir George Morton of Winterborne Clenston, Dorset. In 1644, some time after Frances had died, Wilmot married Anne Lee, daughter of Sir John St John, 1st Baronet St John of Lydiard Tregoze, and widow of Sir Francis Henry Lee, 2nd Baronet Lee of Quarendon. They had a son John, who was born on 10 April 1647. John inherited his father's title and went on to become a well known raconteur, wit and poet at the court of Charles II.