Кіріспе

Генерал-лейтенант Генри Уилмот, Рочестердің 1-ші графы (26 қазан 1612 – 19 ақпан 1658), 1643 және 1644 жылдары «Лорд Уилмот», ал 1644 және 1652 жылдары «Виконт Уилмот» деп белгілі болған, Үш патшалық соғысы кезінде роялистердің мүддесі үшін күрескен ағылшын кавалері.

Ерте өмір

Уилмоттың отбасы Уитни, Оксфордширден шыққан Эдвард Уилмоттан тегін алады, оның ұлы Чарльз Уилмот, 1-ші виконт Уилмот 17 ғасырдың басында Тайрон көтерілісі кезінде Ирландияда өзгеше көзге түсіп, 1616 жылдан өмірінің соңына дейін Коннахт президенті болды. 1621 жылы Чарльз ирланд жұбайы ретінде виконт Уилмот титулын алды. Вилмот 1612 жылы Чарльздың үшінші ұлы болып дүниеге келді, бірақ әкесі қайтыс болғанда ол жалғыз тірі қалғандықтан, титул оған бұйырды.

1630-шы жылдар мен 1640-шы жылдардың басында

Вилмот голланд армиясында бес жыл тәжірибе жинаған, Бреда қамалында ауыр жарақат алған. Ол 1639-1640 жылдардағы Епископтар соғысына Карл I-ге қосылып, атты әскер офицері болды, Корольдік соғыс кеңесінде отырды, Ньюберн шайқасында шабуылға жетекшілік етті және шайқас күйреген кезде шотландтар тарапынан тұтқынға алынды. 1640 жылы Уилмот Тамуорт округінен Ұзақ Парламентке сайланды. Осы кезеңде ол королева Генриетта Марияның (кейін өмірінде оған көмектесетін демеуші) айналасындағы жас депутаттар мен офицерлер тобының мүшесі болды. Осы топтың құрамында ол 1641 жылғы Парламентке қарсы Армиялық қастандыққа белсенді қатысты. Ол Лондон мұнарасына қамалып, Коммуналар палатасынан қуылды.

Бірінші азаматтық соғыс

Бірінші ағылшын азаматтық соғысы басталғаннан кейін Вилмот король Карл I-ге Йорк қаласында қосылды. 1642 жылдың 5 тамызына қарай ол патша әскері үшін атты әскер полкін құрып, атты әскердің бас комиссары лауазымын қайта иеленді. 23 қыркүйекте Повик көпірі шайқасында жараланды, бұл Азамат соғысының алғашқы маңызды шайқасы болды, бірақ бір айдан кейін Эджхилл шайқасында роялист атты әскерінің сол қанатын басқарып, қарсы тұрған парламентарийлердің көп бөлігін жеңді. Сондай-ақ, ол 5 желтоқсанда Марлбороны шабуылдап басып алған экспедициялық күшке де басшылық етті. Осы ерліктері үшін 1643 жылдың сәуір айында патша әскерінің атты әскер генерал-лейтенанты болып тағайындалды, тікелей Рейн князі Руперттің басшылығында, ал 29 маусымда Оксфордширдің Аддербери бароны Вилмот титулын алды. Бұл құрметтерге оның бұрынғы қамқоршысы, королеваның қайта жаңғырған ықпалы көмектескен болуы мүмкін. Сол жылы ол батыс роялист армиясына көмек көрсету үшін жіберілген үлкен атты әскер контингентіне қолбасшылық етті, ал 13 шілдеде сэр Уильям Уоллерді Раундвей Даун шайқасында жеңіп, роялисттерге батыстағы позицияларын нығайтуға жол ашты. 1644 жылы Руперт Солтүстіктегі аймақтық басқаруды қолға алғанда, Вилмот оның орнына барлық роялист атты әскерінің бас қолбасшысы болды және әскери мәселелерге ең басты ықпал етуші болды. 29 маусымда Кропреди көпірі шайқасында ол Уоллерді екінші рет жеңуге қатысты, бірақ бұрын жараланып, қысқа уақытқа тұтқынға алынғанша, шабуылға жетекшілік етуге мәжбүр болды. Әкесінің қайтысы (1644 жылдың сәуір айынан бұрын) Вилмотқа Виконт Вилмоттың Атлон титулын және әкесінің Ирландиядағы саяси беделінің көп бөлігін мирас қалдырды. Сәуірде ол Томас Диллонмен бірге Коннахттың лорд-президенті болып тағайындалды, бұл лауазымды оның қайтыс болған әкесі 1630 жылдан бері марқұм виконт Ренеламен бірге атқарған еді. Бұл тағайындама Англия мен Ирландиядағы маңызды саяси тұлғаға айналуының негізін қалады. Барлығы Вилмоттың өзі басқарған әскерлер арасында танымал болғанын мойындады, себебі оның "батылдығы, кәсібилігі және көңілді мінезі" болды. Кларендон атақты түрде, бірақ ашуланып айтқандай: "Ол мақтанқор және амбициялы, және ешқашан қанағаттанбайтын адам болды; марштарда және әскерлерін басқаруда тәртіпті офицер. Ол көп ішетін, және соны ішетіндердің бәріне үлкен ықпалы болды, бұл үлкен топ еді". Осы танымалдығы мен армия басшылығындағы орталық орны оған саяси ықпал етуді бастауға мүмкіндік берді. Маусым айында Вилмот патшадан өзінің екі басты азаматтық кеңесшісі, лорд Дигби және қазынашылық канцлері сэр Джон Калпеперді жұмыстан босату және Лондонға шабуыл жасау стратегиясын қабылдау үшін армияда қолдау табуға жеткілікті күшті позицияда болды. Вилмотты жеке сүймеген Чарльз (Вилмот Страффорд графының өліміне дауыс бергендіктен), стратегияны қабылдамады және Дигби мен Калпеперді өзінің кеңесшілері ретінде қалдырды. Бірінші жоспары сәтсіз аяқталып, Вилмот бейбітшілікке келісуге бола ма, жоқ па, соны білу үшін парламенттік бас қолбасшы Эссекс графымен рұқсатсыз байланысқа түсті. Дигби мен Калпепер патшаны Вилмоттың әрекеті опасыздық екеніне оңай көндірді. Вилмот 1644 жылдың 8 тамызында тұтқындалып, барлық лауазымдарынан айырылды және Эксетерде қамауға алынды. Оның армиядағы танымалдылығы көптеген офицерлерді оның атынан өтініш жасауға және ақырында оларды жұбатуға итермеледі, Вилмотқа қарсы барлық айыптаулар ол шетелде зейнеткерлікке шығады деген түсініктемемен тоқтатылды. Вилмот Францияға, оның бұрынғы қамқоршысы королева Генриетта Марияның елден қуылған сарайына қосылуға кетті. Үш жылдан кейін Дигби Парижге келгенде, екі адам арасындағы дау ұмытылған жоқ, кешірілмеді және олар дуэльге түсті. Вилмот қолынан пышақпен жеңілді.

Үшінші азаматтық соғыс

1649 жылдың қаңтар айында Карл I-нің өлім жазасы орындалғаннан кейін, Уилмот Карл II патшаның жеке бөлмесіндегі кеңесшісі болды. Карл II оған үлкен сенім арқады, патшаның Вустер шайқасында жеңіліске ұшырауы мен одан кейінгі қашқындарлық саяхатында Уилмот серік болды. Осы уақытта патша түрлі кейіптерге (көбінесе қызметші болып) енгенімен, Уилмот кейіп тағудан бас тартып, жаяу сапар шегуден жалтарды. Олар патшамен бірге шайқастан алты апта өткен соң Францияға қашып кетті, ал осы аралықта әртүрлі жерлерде жасырынып жүрді.

Билік аралығы

Бұл патшаның жер аударылуы кезінде ол оның басты кеңесшілерінің бірі болды, және ол оны 1652 жылы Рочестер графы етіп тағайындады. Карлдың мүддесі үшін ол император Фердинанд III, Лотарингия герцогы Николай II және Бранденбург курфюрсі Фридрих Вильгельмге барды. 1655 жылдың наурыз айында ол Англияда болды, онда Йорк қаласының жанындағы Марстон Мурдағы көтеріліске қатысуға әрекет етті, бірақ ол сәтсіз аяқталды – бұл «Мөрленген түйін» (Sealed Knot) Пенруддок көтерілісінің бір бөлігі болды. Йорк көтерілісін Йорк губернаторы полковник Роберт Лилберн басып тастады, және көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін Уилмот елден қашып кетті. 1656 жылдың сәуір айында Ормонд герцогымен бірге ол Брюссель шартына қол қойды, ол жер аударылған роялистер мен испан корольі арасында одақ құруға мүмкіндік берді. 1656 жылы Вилмот Брюггедегі роялистер армиясындағы ағылшын жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті, осылайша Гренадер гвардиясының алғашқы полковнигі атанды. 1657–58 жылдары қыста полк жайлы орналасқан жерінің нашар санитарлық жағдайы мен тығыздығы салдарынан көптеген әскерлер, соның ішінде командир де, ауырып қалды. Вилмот 19 ақпанда Слюйсте қайтыс болды және Брюггеде жерленді. Қайта орналасудан кейін оның денесі Оксфордширдегі Спэлсбери шіркеуіндегі отбасылық мазаратқа көшірілді. Оның орнын ұлы Джон Уилмот, 2-ші Рочестер графы, алды – ол Қайта орналасу кезеңіндегі белгілі ақын және бостандыққа құмар адам болды.

Отбасы

1633 жылы 21 тамызда Уилмот Дорсет округының Винтерборн Кленстоннан сэр Джордж Мортонның қызы Франсис Мортонға үйленді. 1644 жылы Франсис қайтыс болғаннан кейін, Уилмот сэр Джон Сент-Джонның қызы, Лидиард Трегоздің 1-ші бароны Сент-Джонның қызы және сэр Фрэнсис Генри Лидің жесірі, Куарендонның 2-ші бароны Лидің қызы Анне Лиге үйленді. Олардың Джон есімді ұлы болды, ол 1647 жылы 10 сәуірде дүниеге келді. Джон әкесінің лауазымын мұрагерлік етіп алды және Карл II сарайында белгілі әңгімеші, зейін қоюшы және ақын атанды.