Кіріспе
Пруссияның Виктория ханшайымы (Friederike Amalia Wilhelmine Viktoria; 12 сәуір 1866 – 13 қараша 1929) – Германия императоры Фредерик III және оның әйелі Виктория ханшайымының екінші қызы, Ұлыбритания королевасы Викторияның үлкен қызы. Пруссияның Гогенцоллерн әулетінің мүшесі ретінде дүниеге келген ол 1890 жылы алғашқы некесінен кейін Шаумбург-Липпе ханшайымы Адольф атанды. Анасының жақын, либералды және ағылшыншылдық ортада тәрбиеленген Виктория Болгария ханзадасы Александр Баттенбергке ғашық болды, бірақ олардың некесіне қарсылық болды және олар ешқашан үйленбеді. Александрмен арадағы қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін Виктория тамақтаныс тәртібінің бұзылуынан зардап шекті және лайықты күйеу табуда сәттілікке жете алмады. Соңында ол Шаумбург-Липпе принці Адольфқа тұрмысқа шықты. Адольф Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Германия империясының құлауына екі жыл қалғанда қайтыс болды. 1927 жылы Виктория өзінен 35 жас кіші университет студентіне үйленіп, патшалық сарайда дау тудырды. Ол 63 жасында Бонн қаласында қайтыс болды.
Баттенбергтік Александр
1881 жылы Викторияның анасының тілегімен Пруссия сарайына келген Александр, Болгария князі, 1879 жылдан бері Болгария княздығының билеушісі, туған аты Александр Баттенберг. Оның анасы мен королева Виктория Александрды үйленуге лайықты деп ұсынғандықтан, 16 жасар Виктория олардың ынтасына тез бөлініп, келесі көктемде Сандроның келесі сапарына дейін ол сұлу ханзадаға ғашық болды. Әке-шешесі бұл одақты қалағанмен, Викторияның пруссиялық туыстарының көп бөлігі қарсы болды. Оның үлкен ағалары, әкесінің ата-аналары император Вильгельм I мен императрица Аугуста, сондай-ақ Германия канцлері Отто фон Бисмарк бұл одаққа келіспеді. Александр Баттенбергтің Болгариядағы іс-әрекеттері Ресей императорын ашуландырды, Виктория Александрға үйленсе, император Александр III ренжіп қалуы мүмкін деп қорқынышты, тіпті Александр Баттенберг пен Александр III императорлар бірінші туыстар болғанымен де. Сонымен қатар, Александр морганаттық некеден туған, Болгария князі ретіндегі орны да тұрақсыз болды; болашақ неміс императорының қызына үйлену арқылы ол Викториядан гөрі көп пайда көрер еді. 1888 жылға қарай Вильгельм I мен Бисмарктің қарсылығы Виктория мен оның ата-анасын бұл некеден бас тартуға итермеледі.
Депрессия және өмірді өзгерту
Виктория Сандроға үйлену үмітін жоғалтып жатқанда, оның әкесі император Вильгельм I және оның әкесі мұрагер ханзада Фредерик Вильгельм екеуі де ауырып жатты, ал оның әпкесі София Грекияның мұрагер ханзадасына үйлену үшін Афинаға көшуге дайындалып жатты. Император 1888 жылдың 9 наурызында қайтыс болды, ал Фредерик Вильгельм мен Виктория жаңа император және императрица атанды. Бірақ Фредерик тамақ ісігінен қайтыс болды және 15 маусымда ауруынан қайтыс болғанға дейін 99 күн ғана билік жүргізді. Викторияның үлкен ағасы, енді император Вильгельм II, ата-анасын жек көріп, Фредерик өсиетімен Вильгельмге Викторияның Сандроға үйленуіне рұқсат беруін өтінгенмен, жаңа император Сандроға олардың қарым-қатынасын тоқтату туралы хат жазды. Сандро Викторияға жіберген барлық хаттары мен сыйлықтарын қайтарды және оған қоштасу хаты жазды. Қазір 22 жастағы Виктория бойдақ қалмаудан қорқып жүрді. Өзін әдемі деп санамаған Виктория, әсіресе өзінің көзқарасында, сыртқы келбетін жақсарту үшін "маниялық" диета ұстап, ашаршылыққа ұшырады. 1889 жылы Виктория анасынан патшайым Викторияға хат жазды: Викторияның тамақтану тәртібінде қандай да бір бұзылыс болған болуы мүмкін. Вильгельмнің Берлиндегі қоғамдық өмірден ишаратпен ығыстыруынан кейін, ол анасы мен кіші қарындасы Маргаретпен Гессендегі Фридрихсхоф сарайында тұрды. Викторияны депрессиядан шығару үшін Ұлыбританияға, британдық туыстарымен уақыт өткізуге жіберді.
Viktoria likely had some form of disordered eating. Subtly pushed out of the Berlin social sphere by Wilhelm, she lived with her mother and younger sister Margaret at Schloss Friedrichshof in Hesse. Vicky sent the depressed Viktoria to Britain, to recover and spend time with her British relatives.
Қосымша үміткерлер
Викторияның Сандроға үйлену жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін, анасы (кейін "Фредерик императрицасы" деп аталды) және әжесі, королева Виктория, ықтимал күйеулерді іздеуді жалғастырды және Эдинбург герцогинясы мен Лейнинген ханшайымынан көмек сұрады. Викторияның айрықша сұлулығы болмаса да, оның "ұлы тартымдылығы" бар екені айтылды. Швеция ханзадасы Карл, Вестергётланд герцогы, "оған үйленуді қабылдамады"; бұл жаңалық Викторияның тамақтану тәртібін нашарлатты. 1889 жылы Ресейдің Ұлы князі Александр Михайловичке ұсыныс жасалды, бірақ ол ақырында ұсыныстан бас тартты; оның туысы Ұлы княз Петр Николаевич та қарастырылды. Тағы бір күйеуші - Эрнест, болашақ Хоэнлохе-Лангенбург князі; ол кейін Викторияның бірінші туысы Саксен-Кобург және Готаның Александрасына үйленді. Португалияның тәж мұрагері Карлосқа Отто фон Бисмарк үйленуді ұсынды, бірақ Виктория католицизмге өтуге бас тартты. Тіпті қарапайым адамдар да ұсынылды: британдық капитан, құрметті Морис Бурк, Ричард Бурк, 6-шы Майо графының кіші ұлы, королева Виктория ұсынған болатын; ол мұқият қарастырылды. Ағасы Шарлотта сарайдағы жеке өмірі туралы әңгімелеген кезде, Виктория ешқашан үйленбейтініне көз жеткізіп, әжесіне енді үйленуге қызығушылығы жоқ екенін айтты.
Қыз алысу және үйлену тойы
1890 жылдың маусым айында Виктория анасы мен әпкесі Маргаретпен бірге туған апасы Мари Нассаудың жесір қалған Вид ханшайымына барды. Қонақтардың арасында Шамбург-Липпе князі Адольф I-нің кіші ұлы, Шамбург-Липпе князі Адольф болды. Адольф пен Виктория бірге уақыт өткізді және сол сапар барысында Адольф 11 маусымда той жасауға ұсыныс жасады. Викторияның анасы бұрын Адольфты некеге тұруға лайық деп есептеген, бірақ оны қызына лайық деп санамаған; ол жұптың никелесуі туралы хабарды естігенде жылады. Виктория естеліктерінде Адольфті бір көргеннен ғашық болғанын айтса да, анасына "өзімді құртып аламын деп қорқып, үмітсіздікке түскендіктен" ғана үйленгенін жазды. Виктория Адольфті тексергенде, оны жақсы көріп, мақұлдады, бірақ Викторияның толыққанды бақытты екеніне сенбеді, тіпті Викки де сенбеді. Сонымен қатар, Адольф тек "Серендік Билік" дәрежесіне ие болды, ал Виктория – "Корольдік Билік" дәрежесіне ие және императордың қызы еді. Жесір императрица басқа да күйеулерді ұсынуын жалғастырды, бірақ оның әрекеттері сәтсіз аяқталды, әсіресе Вильгельм II бұл одаққа қатты қолдау көрсеткендіктен. Тойға дейінгі айларда Виктория көңілі төмендікке ұшырады. Адольф қайтыс болғаннан кейін Виктория ағасынан Адольфтің немерелерінің біріне үйленуге рұқсат сұрады, бірақ Вильгельм бас тартты. Соғыстан кейін Виктория үйінен айырылмаса да, қаржылық жағдайы нашарлай бастады. 1920 жылдардың ортасында оған өмірбаянын жазуға ақы төленетін мүмкіндік ұсынылды. 1929 жылы жарық көрген естеліктерінде кейбір фактілер бұрмаланған, мүмкін, одан да көп пайда табу үшін.
Екінші неке
1927 жылы Виктория Бонндағы сарайында университет студенттері үшін кеш өткізді. Кештің қатысушыларының бірі – Александр Анатольевич Зубков (орысша: Александр Анатольевич Зубков), ол Бонн университетінде заң мамандығын оқыған орыс эмигранті еді. Зубков Викторияға Ресей революциясынан қашқандығын және барон болғандығын айтты. Зубковқа ғашық болған Виктория жас студентке – өзінен 35 жас кіші – жомарт сыйлықтар берді; ол өз кезегінде үйленуді ұсынды. Бұрынғы император Вильгельмнен рұқсат алмастан, Виктория өзінің лауазымдарынан бас тартып, Зубковқа ең алдымен Бонн қалалық әкімшілігінде, содан кейін отбасы мүшелерінің ешқайсысы қатыспаған грек православие шіркеуінде үйленді. Жұбайлар 1927 жылдың 19 қарашасында үйленді, бұл Виктория мен Адольфтің 37-ші тойына тура келді. Ол 1858 жылы анасы киген келіңдірмен жасалған тойлық көйлек киді. Виктория 61 жаста, ал Александр 27 жаста еді. Екеуі бір-бірін екі айдан астам уақыттан бері таныс еді, ал олардың үйленуі патшалық отбасы мен қоғам үшін үлкен дау тудырды. Үйленгеннен кейін көп ұзамай Виктория "Саша" деп атаған Александр Зубков Викторияның азайып бара жатқан қорларын ысыраптап бастады. Александрдың қаржылық қиындықтары мен оның қоғамдық әрекеттерінің салдарынан ол көп ұзамай Германиядан қуылды. Ол Люксембургке барып, онда официант болып жұмыс істеді. Ресторандағы жарнамада: "Сізге императордың жекжаттысы қызмет етеді" деп жазылған еді. Басында күйеуінің жағында болғанымен, 1928 жылы Виктория оның жасаған әрекеттеріне шыдамы жетпей, одан ажырасты. Оның өзінің қаржылық жағдайы нашарлап, Виктория барлық мүлкін сатуға мәжбүр болды. Кельн аукционын өткізген М. Лемперц аукционына күткеннен әлдеқайда аз қызығушылық болды, ал аукционнан түскен түсім оның қарыздарының үштен бірін ғана жабады деп есептелді (олар 900 000 марка немесе 45 000 фунт стерлинг болды). Виктория Бонн қаласының шетіндегі жалғыз бөлмеге көшуге мәжбүр болды. Сол жылы Виктория екі жылдан кейін Зубковтан ажырасуға өтініш беріп, тағы да бір дау тудырды, себебі оның мінез-құлқы Германиядан қуылғандыққа себеп болды, ол оны асырауға шамасы жетпеді және "жанұялық қарым-қатынас болған жоқ". Олар ажырасуға үлкермей, немесе оның туыстары некені жоюға рұқсат беруге үлкермей, Виктория қызуға шалдығып, Бонндағы Сент-Франциск ауруханасына жеткізілді, онда оған пневмония диагнозы қойылды. Өлер алдындағы сағаттарда оның ағасы Вильгельм мен әпкесі Маргарет онымен байланысуға тырысты, бірақ рұқсат алмады. Виктория 1929 жылдың 13 қарашасында қайтыс болды, "ақшасыз, жалғыз, сүйіспеншіліксіз және отбасының кешірімінсіз".