Кіріспе
Фредерик Эдвард Клементс (16 қыркүйек 1874 – 26 шілде 1945) – американдық өсімдік экологы, өсімдік экологиясы және өсімдік жамылғысының кезектесуін зерттеудегі пионер.
Frederic Edward Clements (September 16, 1874 – July 26, 1945) was an American plant ecologist and pioneer in the study of plant ecology and vegetation succession.
Өмірбаян
Небраска штатының Линкольн қаласында туған ол Небраска университетінде ботаниканы оқып, 1894 жылы бітіріп, 1898 жылы докторлық дәрежесін алды. Оның ұстаздарының бірі ботаник Чарльз Бесси болды, ол Клементке микроскопия, өсімдік физиологиясы және зертханалық тәжірибелер сияқты тақырыптарды зерттеуге шабыттандырды. Ол сонымен қатар Уилла Кэзер мен Роско Паундтың сыныптасы болды. Небраска университетінде ол Эдит Гертруда Шварцпен (1874–1971) танысты, ол да ботаник және эколог болды, және олар 1899 жылы үйленді. 1905 жылы Небраска университетінің толық профессорлық лауазымына тағайындалды, бірақ 1907 жылы Миннеаполистегі Миннесота университетінің ботаника кафедрасын басқару үшін кетіп қалды. 1917 жылдан 1941 жылға дейін ол Вашингтондағы Карнеги институтында эколог ретінде жұмыс істеді, онда экологиялық зерттеулер жүргізуге мүмкіндік алды, соның ішінде Колорадо штатының Пайкс Пик тауларының беткейіндегі Энглеман каньонындағы зерттеу станциясында. Осы кезеңде ол АҚШ Топырақ сақтау қызметінің қызметкерлерімен бірге жұмыс істеді. Далалық зерттеулерімен қатар, ол Пайкс Пик стансасында да, Санта-Барбарада да зертханада және жылыжайда тәжірибелік жұмыстар жүргізді.
Вегетация теориясы климакс қауымдастығына өзгерді
Небраска және АҚШ-тың батыс аймақтарындағы өсімдіктерді бақылау нәтижесінде Клементс өсімдіктердің дамуына қатысты ең ықпалды теориялардың бірін жасады. Өсімдіктер құрамы тұрақты жағдай емес, ол уақыт өте келе біртіндеп өзгереді. Клементс өсімдіктердің дамуын жеке организмнің дамуына ұқсас, бір бағытқа қарай жүзеге асатын кезеңдер тізбегі ретінде қарастыруға болатынын ұсынды. Толық немесе ішінара бұзылудан кейін өсімдіктер (идеалды жағдайларда) тұрақты "кульминациялық күйге" қарай өседі, ол жергілікті жағдайларға ең лайықты келетін өсімдіктерді сипаттайды. Өсімдіктердің нақты бір мысалы тұрақтылыққа қарай идеалды тізбекпен дамыса да, оны идеалды емес жағдайлардың салдарынан осы тізбектен ауытқу ретінде қарастыруға болады. Осы зерттеулерде ол Роско Пундпен бірге (кейін экологиядан құқық тануға ауысқан) 1898 жыл шамасында квадраттарды пайдаланып сынама алудың кеңінен қолданылатын әдісін әзірледі. Клементстің өсімдіктердің кульминациялық теориясы 20-шы ғасырдың басындағы онжылдықтарда өсімдіктер экологиясында басым болды, бірақ Уильям Скиннер Купер, Генри Глисон және Артур Тансли экологтары оны ертерек, ал Роберт Уиттакер ғасырдың ортасында қатты сынады, соның салдарынан бұл теория көптеген қолдаушыларын жоғалтты. Ол кейбір түрлердің топтарын, оларды "формациялар" деп атап, үнемі бірге кездесетінін байқады. Клементс түрлеріне қарай түрлердің өте аз ғана жақындығын байқады, көптеген түрлер тек бір түрге ғана тән болды.
Ламаркизм
Клементс нео-ламарк эволюциясының жақтаушысы болды. Эколог Артур Тансли Клемент Ламаркизмді қолдағандықтан, "қазіргі заманғы генетикалық зерттеулердің нәтижелеріне тиісті мән бермегенін" жазды. Ғылым тарихшысы Рональд К. Тоби былай деп мәлімдеді: [Клементс] өсімдіктер мен жануарлар тіршілік күресінде және қоршаған ортаға бейімделуде кең ауқымды және алуан түрлі қасиеттерге ие бола алады, сондай-ақ бұл белгілер мұраға беріледі деп сенді. 1920 жылдары ол бір экологиялық аймаққа тән өсімдік түрлерін басқа, биік аймаққа бейімделген түрлерге өзгерту үшін тәжірибелер жүргізді. Клементс эксперименттерінің дұрыстығына толық сенімді болды, бірақ бұл эксперименталды Ламаркизм 1930 жылдары тәжірибелік тұрғыдан жоққа шығарылды. Клементс өсімдіктердегі жинаған қасиеттердің мұраға берілуін көрсетуге көп уақыт арнады. 1930 жылдардың соңына қарай ғалымдар оның трансплантациялық тәжірибелерінің нәтижелерін Дарвиннің теориясымен түсіндірді.
[Clements] believed that plants and animals could acquire a wide variety and range of characteristics in their struggle to survive and adapt to their environment, and that these features were heritable. In the 1920s, he conducted experiments to transform plant species native to one ecological zone into a species adapted to another, higher, zone. Clements was quite convinced of the validity of his experiments, but this experimental Lamarckism fell to experimental disproof in the 1930s. Clements spent much time trying to demonstrate the inheritance of acquired traits in plants. By the late 1930s scientists had provided
Darwinian explanations for the results of his transplant experiments.
Құрметтер
1903 жылы Фредерик Клементс құрметіне Clementsia rhodantha Rhodiola rhodantha (“Клементстің қызғылт гүлі”) деген тасжарған гүліне атау берілді.