Либерти Хайд Бейли: Америка шаруасының реформаторы және ботанигі

Кіріспе

АҚШ ботанігі (1858–1954)

Либерти Хайд Бейли (15 наурыз 1858 – 25 желтоқсан 1954) – американдық бағбан және ауылдық өмірді жаңартушы. Ол Америка бау-бақша ғылымы қоғамын құрдас негіздеушілердің бірі болды. Прогрессивтік дәуірдегі белсенді реформатор ретінде, ол ауыл шаруашылығы кеңейту қызметтерін, 4-H қозғалысын, табиғатты зерттеу қозғалысын, парцельдік поштаны және ауылдық электрлендіруді бастауға зор үлес қосты. Ол ауылдық социология мен ауылдық журналистиканың негізін қалаушы деп есептеледі.

Өмірбаян

Мичиган штатының Саут-Хейвен қаласында фермерлер Либерти Хайд Бейли аға мен Сара Харрисон Бейлидің үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. 1876 жылы Бейли Люси Миллингтонмен танысты, ол оның ботаникаға деген қызығушылығын оятып, оған жетекшілік жасады. Бейли 1877 жылы Мичиган ауыл шаруашылығы колледжіне (MAC, қазіргі Мичиган мемлекеттік университеті) түсіп, 1882 жылы бітірді (денсаулығына байланысты бір жыл оқудан үзіліс жасады). Келесі жылы ол Гарвард университетінің көрнекті ботанигі Аса Грейдің көмекшісі болды. Бұл мүмкіндік MAC-тің профессоры Уильям Джеймс Билдің ұйымдастыруымен іске асты. Бейли екі жыл бойы Грейдің гербарийінде жұмыс істеді. Сол жылы Мичиган ауыл шаруашылығы колледжінде танысқан Мичиган штатындағы ірі қара мал өсірушінің қызы Аннет Смитқа үйленді. Олардың екі қызы болды: 1887 жылы туған Сара Мей және 1889 жылы туған Этель Зои. 1884 жылы Бейли MAC-ке оралып, Бау-бақша және Ландшафтты жоспарлау кафедрасының профессоры және меңгерушісі болды, ол елдегі алғашқы бау-бақша кафедрасын құрды. 1888 жылы Нью-Йорк штатының Итака қаласындағы Корнелл университетіне көшіп, Практикалық және Эксперименталды бау-бақша шаруашылығы кафедрасын басқарды. 1896 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1900 жылы Америка өнер және ғылым академиясының құрметті мүшесі болып сайланды. Ол Ауыл шаруашылығы колледжін құрды және 1904 жылы мемлекеттік қаржыландыруды қамтамасыз етті. 1903 жылдан 1913 жылға дейін Нью-Йорк штатының Ауыл шаруашылығы колледжінің деканы қызметін атқарды. 1908 жылы президент Теодор Рузвельт оны Ауылдық өмір жөніндегі Ұлттық комиссияның төрағасы етіп тағайындады. Комиссияның 1909 жылғы есебі Америкада дамыған ауыл шаруашылығы цивилизациясын қайта құруға шақырды. 1913 жылы ол жеке ғалым ретінде зейнетке шығып, әлеуметтік және саяси мәселелерге көбірек уақыт арнады. 1917 жылы ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол "Америкалық ауыл шаруашылығының энциклопедиясы" (1907–09), "Америкалық бау-бақша шаруашылығының энциклопедиясы" (1900–02) (кейіннен "Бау-бақша шаруашылығының стандартты энциклопедиясы" (1916–1919) ретінде жалғастырылды), сондай-ақ "Ауылдық ғылым", "Ауылдық оқулық", "Бау-бақша" және "Жас өспірімдер кітапханасы" сериялы оқулықтарды редакциялады. Ол "Country Life in America" және "Cornell Countryman" журналдарының негізін қалаушы редакторы болды. Ол бау-бақша әдебиеті саласындағы жетекші фигура болды, алпыс бес кітап жазды, олардың барлығы бір миллионнан астам данада сатылды, оның ішінде ғылыми еңбектер, ботаниканы қарапайым адамдарға түсіндіруге бағытталған жұмыстар, поэзия жинағы бар; басқа авторлардың жүзден астам кітабын редакциялады және кем дегенде 1300 мақала мен таза таксономия саласында 100-ден астам ғылыми еңбек жариялады. Ол "культиватор", "культиген" және "индиген" сөздерін ойлап тапты. Оның ең маңызды және ұзақ мерзімді үлесі өсірілетін өсімдіктерді ботаникалық тұрғыдан зерттеуде болды. Бейлидің баспагері Джордж Платт Бретт аға (Macmillan Publishers) (АҚШ) болды.

Born in South Haven, Michigan, as the third son of farmers Liberty Hyde Bailey Sr. and Sarah Harrison Bailey. In 1876, Bailey met Lucy Millington who encouraged his interest in botany and mentored him. Bailey entered the Michigan Agricultural College (MAC, now Michigan State University) in 1877 and graduated in 1882 (he had taken a year off from study for health reasons). The next year, he became assistant to the renowned botanist Asa Gray, of Harvard University. This was arranged by a professor at MAC, William James Beal. Bailey spent two years with Gray as his herbarium assistant. The same year, he married Annette Smith, the daughter of a Michigan cattle breeder, whom he met at the Michigan Agricultural College. They had two daughters, Sara May, born in 1887, and Ethel Zoe, born in 1889. In 1884 Bailey returned to MAC to become professor and chair of the Horticulture and Landscape Gardening Department, establishing the first horticulture department in the country. In 1888, he moved to Cornell University in Ithaca, New York, where he assumed the chair of Practical and Experimental Horticulture. In 1896, he was elected to the American Philosophical Society. He was elected an Associate Fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1900. He founded the College of Agriculture, and in 1904 he was able to secure public funding. He was dean of what was then known as New York State College of Agriculture from 1903 to 1913. In 1908, he was appointed Chairman of The National Commission on Country Life by president Theodore Roosevelt. Its 1909 Report called for rebuilding a great agricultural civilization in America. In 1913, he retired to become a private scholar and devote more time to social and political issues. In 1917 he was elected a member of the United States National Academy of Sciences. He edited The Cyclopedia of American Agriculture (1907–09), the Cyclopedia of American Horticulture (1900–02) (continued as the Standard Cyclopedia Of Horticulture (1916–1919)) and the Rural Science, Rural Textbook, Gardencraft, and Young Folks Library series of manuals. He was the founding editor of the journals Country Life in America and the Cornell Countryman. He dominated the field of horticultural literature, writing some sixty five books, which together sold more than a million copies, including scientific works, efforts to explain botany to laypeople, a collection of poetry; edited more than a hundred books by other authors and published at least 1,300 articles and over 100 papers in pure taxonomy. He coined the words "cultivar", "cultigen", and "indigen". His most significant and lasting contributions were in the botanical study of cultivated plants. Bailey's publisher was George Platt Brett, Sr. of Macmillan Publishers (United States).

Өлім

Бейли мен оның отбасы Нью-Йорк штатының Итака қаласындағы Лейк-Вью зиратында өзі жасаған, Мысыр стиліндегі әсем мавзолейде көмілген.

Грегор Мендельдің еңбегін қайта ашу

Бейли Грегор Мендельдің жұмысының жалпы маңыздылығын бірінші болып танығандардың бірі болды. Ол 1892 жылы жариялаған "Будандастыру және гибридтеу" мақаласының библиографиясында Мендельдің 1865 және 1869 жылғы жұмыстарын көрсетті. Мендель Бейлидің 1895 жылғы "Өсімдіктерді селекциялау" кітабында тағы да еске алынған.

Аграрлық идеология

Бейли Томас Джефферсон дәстүріндегі аграризмді ұсынды. Оның көрегендігі – барлық жоғары білімді, оның ішінде бау-бақша шаруашылығын қоғамдық еңбек рухымен сіңдіру және «сарапты білімді» демократиялық қоғамдық әрекеттердің кең контекстіне енгізу болды. Ол Ауылдық Өмір Қозғалысының жетекшісі ретінде американдық ауылдық өркениетті сақтауға ұмтылды, оны қалалық өмірдің бейтарап және бұзақы әсеріне қарсы маңызды және салауатты балама деп есептеді. Сол кездегі басқа прогрессивті ойшылдардан өзгеше, ол отбасыны қолдады, оның әлеуметтендірудегі ерекше рөлін мойындады. Әсіресе, отбасылық шаруашылық – барлығының нақты міндеттері мен жауапкершіліктері бар, табиғи кооперативтік бірлік ретінде жақсы ықпал етеді. Ол шаруаларды «ұйымдастырушылар, реформаторлар мен экстремистерге қарсы табиғи тежегіш» деп санады. Болашақ ұрпақтардың әл-ауқатын сақтау үшін өнімділікті сақтау қажет болды. Бейлидің пікірінше, американдық ауылдық халқы артта қалған, білімсіз және жеткіліксіз институттармен ауырланған. Оның реформа бағдарламасының кілті – білімді элитаның жаңа әлеуметтік тәртіпке жетекшілік етуі болды. Бейли кеңейту жүйесін бастаушылардың бірі болды. Жаңа ауылдық әлеуметтік құрылымның ұлы жобасына шабыттандырып, ынталандыратын философиялық көзқарас қажет еді. Бейли өзінің «Қасиетті Жер» (1915) кітабында Қасиетті Жер қоғамын ұсынды. Ол шаруалардың және басқалардың жерді, орманды, мұхитты және барлық жаратылысты басқару міндетіне көтерілетінін көз алдына келтірді. «Қасиетті Жер» экологиялық теологияның алғашқы мәтіні ретінде танылды. Аллан К. Карлсонның айтуынша, Бейлидің нағыз мұрасы – жаңа аграрлық қозғалысқа берген тақырыптары мен бағыттары, бұрынғы аграрлық ойдан мүлдем өзгеше идеялар болды. Ол технологиялық инновацияларды отбасылық шаруашылыққа ыңғайлы деп есептеді және олардың орталықсыздандыруға әкелетініне сенді. Ол шаруалардың өміріне наразылық білдірді және оларды «ескі шектеулердің құлдығынан» босатып, өзгертуді қалады. Қауымдық және жергілікті әлеуметтік топтар «аралас аудандық» және «аралас қоғамдық» топтармен алмастырылуы керек, ал жаңа лидерлер «ексклюзивті емес, инклюзивті әлеуметтенуді ілгерілететін» болады. Бейли және оның жақтастары білім беруде сауатты сарапшыларға дерлік діни сенім арнады, бұл мұрагерлік әдеттерді жоюды және прогрессивті әдістермен алмастыруды білдірді. Бұл дәстүрлі дінге қарсылықпен бірге жүрді. 1913 жылы Корнелл университетінің Ауыл шаруашылығы және өмір туралы ғылымдар колледжінің деканы қызметінен кеткеннен кейін, ол үш онжылдықтың көп бөлігін пальмаларды табуға, жинауға және олар туралы жазуға арнады. Ол пальма үлгілерін жинаудың егжей-тегжейлі әдісін жасады. Бейли пальмалар мен басқа да өсімдіктерді іздеу үшін көп саяхаттады. 1920 жылдары оны қызы және ғылыми әріптесі Этель Зои Бейли жиі ертіп жүрді. 2008 жылы екінші, кеңейтілген басылымы жарық көрді.

Bailey represented an agrarianism that stood in the tradition of Thomas Jefferson. He had a vision of suffusing all higher education, including horticulture, with a spirit of public work and integrating "expert knowledge" into a broader context of democratic community action. As a leader of the Country Life Movement, he strove to preserve the American rural civilization, which he thought was a vital and wholesome alternative to the impersonal and corrupting city life. In contrast to other progressive thinkers at the time, he endorsed the family, which, he recognized, played a unique role in socialization. Especially the family farm had a benign influence as a natural cooperative unit where everybody had real duties and responsibilities. The independence it fostered made farmers "a natural correction against organization men, habitual reformers, and extremists". It was necessary to uphold fertility in order to maintain the welfare of future generations. According to Bailey, the American rural population, however, was backward, ignorant and saddled with inadequate institutions. The key to his reform program was guidance by an educated elite toward a new social order. The Extension System was partly pioneered by Bailey. The grander design of a new rural social structure needed a philosophical vision that could inspire and motivate. Bailey proposed a Society of the Holy Earth in his book, The Holy Earth (1915). He envisioned farmers and others rising to the task of stewardship of the land, forests, oceans and all creation. The Holy Earth has been recognized as an early text of ecological theology. Bailey's real legacy was, according to Allan C. Carlson, the themes and direction that he gave the new agrarian movement, ideas very different from previous agrarian thought. He saw technological innovation as friendly to the family farm and inevitably resulting in decentralization. He was scornful of the actual forms of peasant life and wanted to transform it by cutting the farmers loose from "the slavery of old restraints". Parochial and communal social groups should be broken down and replaced by "inter–neighborhood" and "inter–community" groups, while new leaders would be called in "who will promote inclusive rather than exclusive sociability." Bailey and his followers held a quasi–religious faith in education by enlightened experts, which meant suppression of inherited ways and substitution by progressive ways. It was accompanied by a corresponding hostility to traditional religion. After retiring as dean of the Cornell University College of Agriculture and Life Sciences in 1913, he devoted the better part of three decades to finding, collecting, and writing about palms. He developed a detailed method of collecting palm specimens that included photographing the tree in its entirety, preserving flowers and fruits in alcohol, pressing flower clusters, and carefully folding sections of the leaves to fit herbarium sheets. Bailey traveled extensively in search of palms and other plants. In the 1920s, he was often accompanied by his daughter and scientific collaborator, Ethel Zoe Bailey. A second, expanded, edition was released in 2008.

Мұра

Бейлиге 1897 жылы Корольдік бау-бақша қоғамының Вейч ескерткіш медалі табысталды. Корнелл университеті Бейлидің құрметіне Бейли залын арнады. 1958 жылдан бері Америка бау-бақша қоғамы жыл сайын Либерти Хайд Бейли сыйлығын тағайындайды. Мичиган штаты университетінің Броди кешеніндегі студенттер жатақханасы және Мичиган штатының Шығыс Лансинг қаласындағы бастауыш мектеп оның есімімен аталады. 1928 жылы Гавайи университетінің Маноа кампусының арборетумында Бейлиге арналған ағаш (Sterculia foetida) отырғызылды және қазір ол ерекше ағаш ретінде тізімде сақталған. Оның дүниеге келгеніне 140 жыл толуына орай, Мичиган мемлекеттік университетінде Либерти Хайд Бейли стипендиялық бағдарламасы құрылды – Бейли білім алған және карьерасын бастаған оқу орны. Бейли стипендиялық бағдарламасы Л.Х. Бейлидің білімге құштарлығы мен шығармашылық оқыту әдістерін пайдаланып, студенттерге қызығушылық танытқан салаларда білім алуға мүмкіндік береді. Либерти Хайд Бейлидің туған жері Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.