Кіріспе

АҚШ ботанигі (1796–1873)

Джон Торри (15 тамыз 1796 – 10 наурыз 1873) – американдық ботаник, химик және дәрігер. Өмірінің көп бөлігінде ол химия пәнін оқытқан, көбінесе бірнеше университеттерде, сонымен қатар Солтүстік Америка флорасын зерттеумен шұғылданған. Оның ең белгілі еңбектері Нью-Йорк флорасы, Мексика шекарасы, Тынық мұхитының теміржолдары бойынша жүргізілген зерттеулер және аяқталмаған Солтүстік Америка флорасын қамтиды.

Өмірбаян

Торри Нью-Йорк қаласында, капитан Уильям мен Маргарет (құрметті есімі Николс) Торридің екінші баласы ретінде дүниеге келді. Ол механикаға қызығушылық танытты және бір кезде механик болуды жоспарлады. 15-16 жасында әкесі Нью-Йорк штатының Гринвич-Виллидж қаласындағы мемлекеттік түрмеге қызметке тағайындалды. Ол сол жерде Амос Итоннан сабақ алды, ол сол кезде түрмеде отырған және кейіннен Америкада табиғаттануды зерттеуде пионер болды. Осылайша ол ботаниканың негіздерін, сондай-ақ минералогия мен химияның қыр-сырын үйренді. 1815 жылы ол Райт Постпен медицинаны оқуға кірісті және 1818 жылы біліктілік алды. Нью-Йорк қаласында медициналық практика ашты, сонымен қатар бос уақытын ботаника және басқа да ғылыми ізденістерге арнады. 1836 жылы Нью-Йорк штатының ботанигі болып тағайындалды және 1843 жылы штаттың флорасын жариялады; 1838 жылдан 1843 жылға дейін ол шәкірті Аса Грейдің көмегімен Солтүстік Америка флорасының алғашқы бөлімдерін жариялады. 1853 жылдан бастап ол Нью-Йорктегі АҚШ-тың сынақ кеңсесінің бас сынаушысы болды, кеңсе құрылған кезде, бірақ ол өмірінің соңына дейін ботаникаға деген қызығушылығын сақтап қалды. Ол монеталар мен валютаға қатысты мәселелер бойынша қазынашылық департаментімен жиі кеңесетін, және әртүрлі уақытта арнайы миссиялармен түрлі монета астыру орындарына жіберілді. 1856 жылы Америка өнер және ғылым академиясының құрметті мүшесі болып сайланды. 1856 жылы Торри Колумбия колледжінің сенімділер кеңесіне сайланды, ал 1860 жылы колледжге өзінің шамамен 50 000 үлгіден тұратын гербарийін сыйлағаннан кейін химия және ботаниканың құрметті профессоры аталды. 1860 жылы Дәрігерлер мен хирургтар колледжі Колумбиямен біріккен кезде, ол оның сенімділер кеңесінің мүшесі болып сайланды. Әртүрлі корпорациялар одан ғылыми мәселелер бойынша жиі кеңес сұрады. немесе иісті кедр. T. californica, сондай-ақ Калифорния жаңғағы немесе Калифорния торейясы деп те аталады (нағыз жаңғаққа тым жақын емес). T. nucifera, Оңтүстік Жапония мен Оңтүстік Кореяның Чеджу аралында өсетін қылқан жапырақты ағаш. T. grandis, Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Қытайда өсетін қылқан жапырақты ағаш. P. torreyana, Калифорнияның оңтүстігіндегі жоғалу қаупі төнген түр, сонымен қатар ботаник құрметіне аталған. Торри алғаш рет еттенетін өсімдік – Darlingtonia californica-ны сипаттады, оны өзінің досы доктор Уильям Дарлингтонның құрметіне атады. Калифорния штатының Вентура округіндегі Торрей каньоны, Колорадодағы Торрейс шыңы, Грейс шыңының жанындағы оның шәкірті және досы Аса Грейдің құрметіне аталған. Торрейдің қоладан жасалған бейнесі Колумбия университетінің Ламонт-Доэрти Жер обсерваториясының бас ғимаратында орнатылған, бұл доктор Торрейдің жазғы үйінің бұрынғы орны. Ұқсас бейне Бруклин ботаникалық бағында сақталады. 2017 жылы Джон Торрейдің әріптестері құрған Торрей ботаникалық қоғамы өзінің 150 жылдығын тойлады. Бұл Америкадағы ең көне ботаникалық қоғам. Колорадодағы 14 мың фут биіктіктегі Торрейс шыңы Торрейдің құрметіне аталған.