Кіріспе

Мәскеудегі университет, Ресей (1921–шамамен 1939 ж.)

Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университеті (КУТВ) (Коммунистический университет трудящихся Востока; сондай-ақ Қиыр Шығыс университеті деп те аталады) – маңызды коммунистік саяси қайраткерлерді даярлайтын революциялық оқу орны болды. Оқу орны Коммунистік Интернационалдың басшылығымен 1921 жылдан 1930 жылдардың соңына дейін қызмет етті. Университеттің бір бөлігі Мәскеу Сунь Ятсен университетіне бөлініп шықты.

Тарих

Шығыс еңбекшілерінің коммунистік университеті (КШУ) 1921 жылы Мәскеуде Коммунистік Интернационал (Коминтерн) тарапынан Кеңес Одағының шет аймақтарынан келген коммунистік кадрларды даярлайтын техникалық оқу орны ретінде құрылды, алайда ол араб әлемінен, Африкадан, Шығыс және Оңтүстік Азиядан да студенттер қабылдады. Университет 1921 жылғы 21 қазанда ресми түрде ашылды. Ол Халықаралық Ленин мектебімен салыстырылатын функция атқарды, ол негізінен Еуропа мен Америкадан студенттерді қабылдады. Оның алғашқы жылдарындағы директоры Григорий Бройдо болды, кейіннен ол Тәжікстан Коммунистік партиясының бірінші хатшысы болды. Оқу бағдарламасына теориялық және практикалық пәндер кірді, оның ішінде марксистік теория, партиялық ұйымдастыру және насихаттау, құқық және басқару, пролетариат революциясының теориясы мен тактикасы, социалистік құрылыс мәселелері және кәсіби одақтар ұйымдастыру. 1922 жылдың жазынан бастап КШУ-дың Бакуде (Әзербайжан), Иркутскте (Сибирь, Ресей) және Ташкентте (Өзбекстан) аймақтық бөлімшелері ашылды. Университет «Революциялық Шығыс» (Революционный Восток) журналын шығарды. Хо Ши Мин, Анатолий Луначарский, Леонид Красин, Михаил Покровский, Халид Бакдаш, Игорь Рейснер және Борис Шумяцкий оқытушылар құрамында болды. 1928 жылы Жапония Сыртқы істер министрлігі КШУ-да шамамен 1000 шетелдік студент оқығанын, оның ішінде 400 қытайлық студент ең ірі топты құрағанын, ал одан кейін Кеңес Одағындағы 350 этникалық азшылық өкілі және 30-40 жапондық студент болғанын бағалады. Кеңес Одағы жапондық жұмысшыларды Жапония үкіметінің келісімінсіз КШУ-да оқуға шақырды. Жапондық студенттер Садаки Такахаси және Кейдзо Ямамотодан, сондай-ақ бірнеше ресейлік оқытушылардан дәріс алды. Жапондық студенттер экономиканы, әлемдік революция тарихын, ленинизмді, философияны, кәсіби одақтар теориясын және жапондық тануды зерттеді. Жапон Коммунистік партиясының мүшесі Кюичи Токуда Шанхай және Владивосток арқылы КШУ-ға осы жапондық жұмысшыларды жұмысқа алу және жіберуде маңызды рөл атқарды. КШУ 1927-1938 жылдары «Революционный Восток» (Революциялық Шығыс) журналын жариялады. Университет 1930 жылдардың соңында жабылды. Вирджиния университетінің баяндамасында былай делінген: text= КШУ 1937-1938 жылдардағы Ұлы террор кезінде көптеген Коминтерн мекемелері мен кадрларымен бірге таратылды. Оның профессорлық-оқытушылық құрамының және Мәскеудегі түлектерінің айтарлық бөлігі тұтқындалды және тіпті өлім жазасына кесілді, бұл Кеңес Одағының біліктілігіне ауыр соққы болды.