Кіріспе

Нацистік партияның шетелдік ұйым бөлімшесі – түпнұсқа неміс ұйымы. Нацистік партия / шетелдік ұйым – Нацистік партияның бөлімшесі және партияның 43-ші, сондай-ақ жалғыз аумақтық емес әкімшілік бөлімшесі. Неміс тілінде бұл ұйым НСДАП/АО деп аталады, мұндағы "АО" – неміс тіліндегі Auslands Organisation ("Шетелдік ұйым") деген құрама сөздің аббревиатурасы. Auslands Organisation бір сөзбен дұрыс жазылғанымен, нацистер бұл сөзді дефиспен ескіше жазуды таңдады. Германия Рейхының шегінен тыс жерде тұратын Нацистік партия мүшелері осы арнайы партия бөліміне біріктірілді. 1931 жылдың 1 мамырында "АО" Рейх Ұйым жетекшісі (Reichsorganisationsleiter) Грегор Штрассердің бастамасымен құрылды, ал басқару Ханс Ниландқа жүктелді. Ол 1933 жылдың 8 мамырында Гамбург полициясының басшысы болғандықтан қызметтен кетті, ал оның орнына Эрнст Вильгельм Боле тағайындалды. AO-ға тек неміс паспорты бар Германия Рейхының азаматтары ғана мүше бола алатын. Неміс тегінен шыққан, этностық немістер (Volksdeutsche), егер олар тұратын елдің азаматтығына ие болса, Нацистік партияға қабылданудан бас тартылды.

Тарих

1928 жылы Парагвай мен Бразилиядан келген партия мүшелері алғаш рет бірікті. 1930 жылы Швейцария мен АҚШ-та ұқсас топтар құрылды. Бұл бірлестіктерді нацистік партия Аусланд ұйымы құрылғаннан кейін ғана ресми түрде мойындады. Буэнос-Айрес жергілікті тобы 1931 жылдың 7 тамызында қабылданды, одан кейін Парагвай Ұлттық комитеті (1931 жылдың 20 тамызы) және Рио-де-Жанейро жергілікті тобы (1931 жылдың 5 қазаны) қабылданды. 1932 жылдан бастап 1934 жылы тыйым салынғанға дейін Оңтүстік Африка Одағында өте танымал (неміс намибиялықтарына қараңыз) ұлттық комитет болды және бұрынғы неміс Оңтүстік-Батыс Африкасында (қазіргі Намибия) көптеген кеңселер болды. Нацистік партияның жергілікті топтарына (Ортсгруппен) кем дегенде 25 «партиялық жолдас» (Партигеносен) кірді, ал Stützpunkte (әдеби мағынасында – қолдау нүктелері) бес немесе одан көп мүшеден тұрды. Ірі жергілікті топтар «блоктарға» (Blöcke) бөлінуі мүмкін еді. НСДАП/АО-ның басты міндеттері – идеологиялық оқыту және партияның барлық мүшелерінің неміс ұлтының мүдделеріне сәйкес келуін қамтамасыз ету болды. Оның мақсаты – шетелде тұратын барлық партия мүшелерін (және нацистік партиямен байланысты ұйымдардың мүшелерін) еркін байланысқан топқа біріктіру және оларды Германияның гүлденуі үшін нацистік партияның философиясы, идеологиясы және саяси бағдарламаларымен таныстыру болды. АО «Бесінші колонна» ұйымы емес еді және он негізгі принципке бағынды, олардың ішінде: «Сіз қонақ болған елдің заңдарын сақтаңыз». «Сен қонақ болып отырған елдің ішкі саясатын азаматтар шешсін; тіпті әңгіме арқылы да осы мәселелерге араласпаңыз». «Өзіңізді әрқашан, барлық жағдайда НСДАП партиясының мүшесі ретінде таныстырыңыз». «Әрқашан НСДАП қозғалысы атынан сөйлеп, әрекет етіңіз, осылайша жаңа Германияға құрмет көрсетіңіз. Шыншыл, адал, батыл және сенімді болыңыз». «Барлық неміс туыстарындарыңызға, қандарыңызға, стильіңізге және болмысыңызға ұқсас адамдарға көңіл бөліңіз. Олардың әлеуметтік статусына қарамастан, оларға қол ұшын беріңіз. Біз бәріміз өз халқымыздың жаратушыларымыз». Бұл принциптер немістерге және жалпы Германияға оңтайлы көзқарас қалыптастыруға, сондай-ақ мүмкіндігінше көп шетелдіктерді нацистік партияның Германия үшін дұрыс таңдау екеніне көндіруге бағытталған, нәтижесінде әлемнің қалған бөлігіне де осыны жеткізуге тырысты.

Коста-Рика

Коста-Рикадағы жергілікті НСДАП/АО делегациясы 1930-1940 жылдары 66 мүшеден тұрады және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия мүддесін қорғады. Оның жетекшілері инженер Макс Эффингер, Герберт Кнохр және Карл Байер болды. Олар Сан-Хосе қаласындағы 21-ші көше, 1-ші даңғылда орналасқан неміс клубында жиналатын. Сол кездегі құжаттар Берлин мен неміс қауымдастығы арасында байланыс болғанын, сондай-ақ Үшінші рейхтің Коста-Рикадағы және Латын Америкасының басқа да аймақтарындағы неміс диаспорасы арасында нацизмді таратуға белсенді күш салғанын көрсетеді. Неміс коста-рикалықтарының нацизмге қолдауы біркелкі болған жоқ, көне буын оны күдікпен қабылдады, ал көптеген адамдар ашық түрде қарсы болды. Алайда, жастар мен Германияда туған немістер арасында қолдаушылар көп болды. Неміс мектебінің директоры Ханнес Иринг басқаратын Гитлер жастарының филиалы құрылды, бірақ қатысушылардың үнемі сұрақтар қоюына байланысты іске асыруда қиындықтар туды.

Доминикан Республикасы

1940 жылдардың басына қарай НСДАП/АО Доминикан Республикасында шамамен 50 белсенді мүшесі болған, бұл елдегі неміс туған халқының саны 150-ге жуық және тағы 300 неміс тегінен шыққан адамды ескерсек, салыстырмалы түрде көп сан. Партия Доминиканның бес қаласында ұйымдар құрды: Санто-Доминго, Пуэрто-Плата қаласы, Монте-Кристи (Доминикан Республикасы), Сибао аңғары және Сан-Педро-де-Макорис.

Финляндия

Неміс нацистік партиясының Финляндия жергілікті тобы (Auslands Organisation der NSDAP Landeskreis Finland) – неміс нацистік партиясының фин жергілікті ұйымы. Финляндиядағы партиялық ұйым 1932 жылы қызметін бастады, осы кезде жергілікті неміс азаматтары Хельсинкиде нацистік партияның жергілікті ұйымын (Ortsgruppe) құрды. Оған партияның шетелдегі ұйымы, Германия елшілігі, Хельсинкидегі неміс мектебінің мұғалімдер мен студенттер одағы және мектептің қолдау көрсету қоғамы қолдау көрсетті. 1930 жылдардың ортасында НСДАП-тың фин ауылдық округі (Landeskreis) құрылды, оның құрамында Хельсинкидегі жергілікті ұйымнан басқа, кемінде, Turku Ortsgruppe және Tampere Stützpunkt жұмыс істеді. 1937 жылға дейін Финляндия округінің басшысы (Kreisleiter) ретінде кәсіпкер Герберт Хоуолдт жұмыс істеді, содан кейін кәсіпкер Вильгельм Янгер басшылыққа келді. Янгер сонымен қатар Финляндия-Германия қоғамының, Германияның сауда палатасының және неміс мектебінің кеңесіне де мүше болды. Партия ұйымының мүшелері арасындағы дауларды шешетін ішкі соты болды. Партия ұйымдарының кеңсесі Unioninkatu 7 мекенжайында орналасқан, бірақ кездесулер, клубтық шаралар және басқа да іс-шаралар Aleksanterinkatu 16–18 мекенжайындағы Ақ зал ішіндегі неміс колониясының үй-жайларында немесе неміс мектебінде (Malminkatu 14) өткізілді. 1943 жылы партия ұйымының кеңсесі Vuorimiehenkatu 7 A-ға, ал 1944 жылдың маусымында Bulevardi 30 B 6-ға көшірілді. Ұлттық-социалистік халықты әлеуметтік қамтамасыз ету ұйымының кеңсесі Tehtaankatu 11 B мекенжайында орналасқан. Зерттеуші Хенрик Экбергтің мәліметінше, фин ұлттық-социалистік партиялары НСДАП-тың фин жергілікті тобымен кейде байланысқа түскен. Роза Люксембургты атқылауымен танымал Герман Сухон НСДАП/АО-ның Финляндия бөлімшесінде Landesgruppenleiter (аймақтық жетекші) ретінде жұмыс істеді.

Ирландия

Ирландия / Эйре (1937 жылға дейін Ирландия еркін мемлекеті деп аталған) соғыс кезінде бейтарап болды (Солтүстік Ирландия Ұлыбританияның құрамында болды және қазір де солай), ал елдегі бірнеше неміс және австриялықтар НСДАП/АО-да белсенділік танытты. Ирландия Ұлттық мұражайының директоры Адольф Махр 1939 жылға дейін жергілікті нацистік партияның Орцгруппенлейтері болды; оның орнын Газ өндіру жөніндегі кеңес басшысы болған Хайнц Мекинг басты. Әскери музыкант және композитор Фриц Бразе де мүше болды. АО-ның міндеттеріне Ирландиядағы немістерді бақылау, Ирландиядағы оқиғалар туралы Берлинге есептер жіберу, сондай-ақ Германия үкіметінің шетелдегі басқа да органдарына, мысалы, Сыртқы істер министрлігіне (Auswärtiges Amt) қарағанда, нацистік партияның басымдығын орнату кірді. Ирландиялық АО-ның Гитлер жастарының жеке бөлімшесі болды және оның құрамына Электрмен жабдықтау басқармасының қызметкерлері де кірді. Ирландияның G2 барлау қызметі елдегі НСДАП/АО қызметін қадағалады.

Швеция

НСДАП/АО-ның Швеция облыстық ұйымы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдары оған В. Стенгель жетекшілік етті, бірақ кейін неміс дипломаты Хайнц Госсман басқарды. Гетеборг, Борас сияқты Швецияның түрлі аймақтарында бірнеше Ortsgruppen болды.