Кіріспе
Нацистік Германиядағы еңбек ұйымы
Неміс еңбек фронты (Deutsche Arbeitsfront, DAF) – нацистік партияның ұлттық еңбек ұйымы болды. Ол Германиядағы тәуелсіз кәсіподақтарды Глихшлюнг немесе нацистік идеологияны орнату процесінде ықшамдастырып, олардың орнына келді.
Тарих
1933 жылдың наурыз айында Гитлер канцлер болып тағайындалғаннан кейін екі ай өткен соң, Штурмбаттюльдер кәсіподақ кеңселерiне заңдық салдарсыз шабуыл жасауды бастады. Бiрнеше кәсіподақ кеңселерi басылып алынды, олардың жиһаздары қиратылды, құжаттары ұрланды немесе өрттелдi, кәсіподақ мүшелерi ұрып-сапаланды және кейбiр жағдайларда өлтiрiлдi; полиция бұл шабуылдарға немқұрайлы қарады және өзiнiң құзыреттiлiгi жоқ деп мәлімдедi. Бұл алғашқы шабуылдар кездейсоқ болды, марксизмдi жоюға ынталанған қатардағы нацистердiң өзбiлiс әрекеттерi болды, ал нацистiк партия басшылығы тек мамыр айында ғана жалпы саясатты енгiздi. 1933 жылдың 2 мамырында Германиядағы кәсіподақтардың бас кеңселерi басылып алынды, олардың қаражаты тәркіленді, кәсіподақтар ресми түрде таратылды және олардың басшылары тұтқындалды. Көптеген кәсіподақ басшылары ұрып-сапаланды және концлагерлерге жiберiлдi, олардың iшiнде бұрын нацистермен ынтымақтасуға келіскендер де болды. Үш аптадан кейiн Гитлер ұжымдық келіссөздерге тыйым салатын жарлық шығарды және ол тағайындаған еңбек сенiмдiлерi тобы "еңбек келісімшарттарын реттеудi" және "еңбек тыныштығын" сақтаудi жүзеге асырады деп мәлімдедi. Бұл жарлық жұмысшылардың ереуiлге шығуына тыйым салды, себебi олар сенiмдiлердiң шешiмдерiне қарсы тұра алмады. Онымен салыстырғанда, DAF тек жұмысшылардың мүдделерiн қорғауды мақсат етпедi; оған жұмыс берушiлер мен мамандық иелерi де кiрдi және өзiн "ақыл-ойы мен еңбегi бар шығармашылық немістердiң ұйымы" деп атады. DAF-тi құру жөнiндегi заңда оның мақсаты жұмысшыларды қорғау емес, "барлық немістердiң нағыз әлеуметтiк және өндiрiстiк қауымдастығын құру" және "әрбiр адамның барынша көп еңбек етуiне көз жеткiзу" екенi көрсетiлген. DAF жұмыс берушiлерге жұмысшылардың басқа жұмыс iздеуiне кедергi жасау мүмкiндiгiн бердi. 1935 жылдың ақпанында "еңбек кiтапшасы" жүйесi енгiзiлдi, ол әрбір жұмысшыға өзiнiң бiлiктiлiгi мен бұрынғы жұмыс орнын тiркеген еңбек кiтапшасын бердi. Бұл еңбек кiтапшалары жұмысқа орналасу үшiн қажет болды және оларды жұмыс берушi сақтады; егер жұмысшы жұмысынан кетуге ниеттенсе, жұмыс берушi оның еңбек кiтапшасын беруден бас тарта алады, осылайша жұмысшының басқа жерде заңды түрде жұмыс iстеуiне кедергi келiрдi. Ақы төлеу және жұмыспен қамтудағы бұл шектеулердi толықтыру үшiн DAF жұмысшыларға бос уақыт пен ойын-сауық ұсынуға тырысты. Роберт Лей өз саясатын "бұқараның назарын материалдық құндылықтардан моральдық құндылықтарға аударуға" бағытталған деп түсiндiрдi, себебi ол "адамдардың жанын тоқсыздау олардың қарнына қарағанда маңызды" деп сендi. DAF Германия жұмысшыларына көптеген шетелдерге саяхаттауға мүмкiндiк беретiн мұхитқа жүзетiн кемелердiң құрылысын қаржылады. Екiншi дүниежүзiлiк соғыс басталғанға дейiн алтыға жуық мұхит кемесi жұмыс iстедi. Берлиндегi Associated Press агенттiгiнiң басшысы Луис П. Локнердiң айтуынша, мұхит кемелерiндегi билет бағасы "ондай кемелерде бiр аптаға" 12-16 марканы құрады. Үйге жақын демалысты қалағандар үшiн DAF шипажайлар мен жазғы демалыс орындарын салды. Ең амбициялы жобасы - Рюген аралындағы 4,5 км ұзындығы бар Прора кешенi, онда 20 000 төсек-орын болуы керек едi және ол әлемдегi ең iрi жағажай курорты болар едi. Ол ешқашан аяқталмады және 21 ғасырға дейiн бұл үлкен кешен негiзiнен бос қабық ретiнде қалып қойды. DAF нацистiк ұйымдардың iшiндегi ең iрiлерiнiң бiрi болды, 1939 жылы 35 000-нан астам толық уақытты қызметкерлерi болды. Гитлердiң әр неміс мүмкiндiгiнше қолжетiмдi автомобильге ие болуына көмектесу үшiн DAF автомобиль зауытын салуға субсидия бердi, ол iшiнара жұмысшылардың жалақысынан алынатын төлемдер есебiнен төлендi. 340 000 жұмысшының ешқайсысы автомобильге ақша төлемедi, себебi зауытты нацистiк Германия Польшаға басып кiргеннен кейiн соғыс өндiрiсi үшiн қайта жабдықтауға тура келді. DAF-қа мүшелiк теориялық тұрғыдан ерiктi болды, бiрақ Германияның кез келген сауда немесе өнеркәсiп саласындағы кез келген жұмысшы мүше болмай жұмыс табуды қиын деп тапқан болар едi. Сонымен қатар, көптеген жұмыссыздар Еңбек майданына шақырылды, оларға киiм-кешек пен құралдар берiлдi және жұмыс iстеуге жiберiлдi; көшедегi жұмыссыздардың жоғалуы нацистер Германияның экономикалық жағдайын жақсартады деген пiкiрге ықпал еттi. Мүшелiкке қатысу үшiн 15 Rpf мөлшерiнде алым талап етiлдi. , мүшелiк топтарының үлкен масштабта 20 мүшелiк топтарына сәйкес келедi. Алынатын табыстың үлкен бөлігі алымдар арқылы жиналды. 1934 жылы DAF-тан алынған алымдардан түскен жалпы табыс құрады. АҚШ долларымен есептегенде, 1937 жылы Еңбек майданына төленген жарнадан түскен жылдық табыс 160 000 000 долларға жеттi, ал 1939 жылы 200 000 000 долларға жеттi.