Кіріспе

Жюль Верннің 1863 жылы жарық көрген "Баллонда бес апта" романы немесе "Африкада үш ағылшынның зерттеу сапары" - Жюль Верннің 1863 жылы жарық көрген оқиғалық романы. Бұл оның кейінірек жазған шығармаларының "құрауыштарын" жетілдірген алғашқы романы, ол оқиғалық оқиғалар мен сюжеттік бұрылыстарға толы сюжет желісін шебер араластырып, техникалық, географиялық және тарихи сипаттамалардың үзінділері арқылы оқырманның қызығушылығын арттырады. Кітап оқырмандарға Африканы зерттеудің бір көрінісін береді, ол кездегі еуропалықтар әлі де толық танымаған, барлаушылар бүкіл континентті оның құпияларын іздеп жүрді. Африканы зерттеу туралы қиялға толы әңгімелерге халықтың қызығушылығы ең жоғары деңгейде болды, ал роман бірден хит болды; ол Вернді қаржылық жағынан тәуелсіз етті және Пьер Жюль Гетцельдің баспасымен ұзақ мерзімді келісімшарттарға әкелді, ол келесі төрт онжылдықта оның тағы алпыс кітаптарын шығарды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ғалым және зерттеуші доктор Сэмюэл Фергюсон өзінің қызметшісі Джо және оның досы кәсіби аңшы Ричард "Дик" Кеннедимен бірге сутегімен толтырылған шардың көмегімен Африка құрлығын аралап, әлі толық зерттелмеген жерді аралап өтуге бел буады. Ол газды босату немесе балансты басқару үшін борттан лақтыру қажеттілігін жоятын механизмді ойлап тапты, бұл өте ұзақ сапарларға жол ашады. Бұл сапар сэр Ричард Бертон мен Джон Ханнинг Спектің Шығыс Африкадағы сапарларын Генрих Барттың Сахара мен Чад аймақтарындағы сапарларымен байланыстырады. Саяхат шығыс жағалаудағы Занзибардан басталып, Виктория, Чад, Агадес, Тимбукту, Дженне және Сегу көлдері арқылы батыс жағалаудағы қазіргі Сенегалдағы Сент-Луиске дейін өтеді. Кітапта Африканың қазіргі Орталық Африка Республикасына жақын жерлері шөл дала деп сипатталған, алайда бұл саванна. Алғашқы зерттеулердің көп бөлігі Нил өзенінің көзін табуға бағытталған, бұл оқиға 18-ші тарауда (43-тен) орын алады. Екінші қадам - басқа барлаушыларды біріктіру. Бұл жерде көптеген оқиғалар бар, олар жергілікті тұрғындармен немесе қоршаған ортамен қақтығыстардан тұрады. Мысалы, бір миссионерді құрбандыққа шалуға дайындалған тайпадан құтқарып қалды. Судың бітіруі, Сахараның үстінде желсіз қалу. Шақты шалағай бүркіттер шабуылдайды, бұл Джо шақтан секіріп шыққан кездегі драмалық оқиғаларға әкеледі. Жоны құтқару үшін жасалған әрекеттер. Сутегі жоғалған шақтың саны түкке жетпей қалған кезде, жауынгерлік армияның қалдықтарынан қашып құтылу. Бұл - көк түлкілерді ату, бірақ қазір бұл түрдің жойылып кеткенін ескерсек, ол анархизм деп саналады. Осы оқиғалардың барысында кейіпкерлер қиындықтарды еңсере алады. Роман кездейсоқ сәттерге толы, өйткені жел дәл уақытында жетіп, кейіпкерлер дұрыс бағытта қарайды. Олар үшін жоғары биліктің қамқорлық жасағаны туралы жиі айтылады. Балонның өзі ақыр соңында аяғына дейін беріліп, бірақ басты кейіпкерлерді достық елдерге, ақыр соңында Англияға жеткізу үшін жеткілікті қашықтықта жүріп, осылайша экспедицияда табысқа жетті. Африка сапарынан кейін оқиға бірден аяқталады, содан кейін не болатыны туралы қысқаша мәлімет беріледі.