Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малайзия азаматтығының тарихы мен ережелері
History and regulations of Malaysian citizenship
Малайзия азаматтығына қатысты заң адамның Малайзия азаматы болу шарттарын егжей-тегжейлі сипаттайды. Азаматтық талаптарын реттейтін негізгі заң – 1957 жылдың 27 тамызында күшіне енген Малайзия Конституциясы. 1957 жылдың 31 тамызы мен 1962 жылдың 1 қазаны аралығында Малайзияда туған барлық адамдар, ата-аналарының ұлтына қарамастан, туғаннан азаматтық алды. Осы күннен бастап елде туған адамдар, егер олардың ата-аналарының кем дегенде біреуі азамат болса, туғаннан бастап Малайзия азаматтығын алады. Шетелдік азаматтар елде кем дегенде 10 жыл тұрғаннан, барлық бұрынғы азаматтықтарынан бас тартқаннан және малай тілін меңгергенін көрсеткеннен кейін Малайзия азаматы бола алады. Малайзия 18 және 19 ғасырларда алынған бірнеше бұрынғы британдық отарлар мен протектораттардан құралған, олардың тұрғындары британдық азаматтар және британдық қорғауындағы адамдар болған. 1948 жылы батыс штаттары федерацияланғаннан кейін, ел 1957 жылы тәуелсіздік алды. Малайзия азаматтары енді британдық азаматтыққа ие болмаса да, Ұлыбританияда тұрғанда ерекше мәртебеге ие; Достастық азаматтары ретінде малайзиялықтар Ұлыбританиядағы сайлауда дауыс беруге және мемлекеттік қызметте жұмыс істеуге құқылы. Дегенмен, шетелде азаматтық құқықтарын жүзеге асыруға қатысты Малайзия заңдарындағы шектеулер Малайзия азаматтығынан айырылуға әкелуі мүмкін, бұл осы құқықтардың жойылуына себеп болады.
Malaysian nationality law details the conditions by which a person is a national of Malaysia. The primary law governing nationality requirements is the Constitution of Malaysia, which came into force on 27 August 1957. All persons born in Malaysia between 31 August 1957 and 1 October 1962 automatically received citizenship by birth regardless of the nationalities of their parents. Individuals born in the country since that date receive Malaysian citizenship at birth if at least one of their parents is a citizen. Foreign nationals may become Malaysian citizens by naturalisation after residing in the country for at least 10 years, renouncing any previous nationalities, and showing proficiency in the Malay language. Malaysia is composed of several former British colonies and protectorates acquired in the 18th and 19th centuries whose residents were British subjects and British protected persons. After federation of its western states in 1948, the country became independent in 1957. While Malaysian citizens no longer hold British nationality, they continue to hold favoured status when residing in the United Kingdom; as Commonwealth citizens, Malaysians are eligible to vote in UK elections and serve in public office there. However, restrictions in Malaysian law on exercising citizenship rights in a foreign country would result in the loss of Malaysian citizenship, effectively negating these entitlements.
Тарих
Ұлыбритания алғаш рет 1786 жылы Пенангты қоныстандыру арқылы Малайя түбегінде бекініп алды. 18-ғасыр бойында британдықтардың ықпалы аймақ бойынша кеңейді. Британдық Малайя үш негізгі саяси топқа бөлінді: Боғаздық қоныстар, Біріккен малай штаттары және Бірікпеген малай штаттары. Боғаздық қоныстар тікелей британ үкіметімен басқарылды, ал малай штаттары жергілікті монархтардың билігінде болды, олар британдық жоғары билікті мойындау шартымен шектеулі автономия алды. Боғаздық қоныстардың тұрғындары британдық азаматтар болып есептелді, ал малай штаттарының халқы британдық қорғауға алынған тұлғалар деп саналды. Британияның барлық үш типтегі иеліктерінде юрисдикциясы болғанымен, ішкі құқық малай штаттарын шетелдік аумақ ретінде қарастырды. Британдық қорғауға алынған тұлғалар Ұлыбританияда шетелдіктер ретінде қарастырылды, бірақ британдық Малайя азаматтары мен қорғауға алынған тұлғаларға британдық паспорттар берілуі мүмкін еді. Қорғауға алынған тұлғалар рұқсатсыз Ұлыбританияға бара алмады, бірақ Империядан тыс жерлерге сапар жасағанда британдық азаматтармен теңдес консулдық қорғауға ие болды. Британдық Малайяның тікелей басқарылатын бөліктерімен және малай штаттарының біреуімен байланысы бар адам бір мезгілде британдық азамат және британдық қорғауға алынған тұлға бола алатын. 1867 жылға дейін Боғаздық қоныстар Британдық Үндістанның бір бөлігі ретінде басқарылды. Осы жылға дейін Үндістанда қабылданған заңнамалар, соның ішінде натурализация ережелері, жергілікті жерде қолданылды. 1852 жылғы Үндістанның натурализация заңы Шығыс Үндістан компаниясының басқаруындағы аумақта тұратын шетелдіктерге үкіметке өтініш беру арқылы британдық азаматтық алуға мүмкіндік берді. Тұру мерзіміне қатысты талаптар болған жоқ, үміткерлерге тиісті лауазымды тұлғаның келісімі ғана қажет болды. Сәтті өтініш берушілерге берілген адалдық сертінде олар компанияға адал қызмет етуге және британ монархына адал болуға ант беруі талап етілді. Үндістаннан бөлінгеннен кейін, Боғаздық қоныстардың Заң шығару кеңесі 1867 жылғы Натурализация заңын қабылдады, ол дерлік сол натурализация талаптарын қамтыды. Боғаздық қоныстарда, Ұлыбританияда немесе Корольдік доминиондарының кез келген жерінде туған кез келген адам британдық азамат болып есептелді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, отарлық билік 1946 жылы Малайя Одағын құру үшін малай штаттарын Пенанг пен Малаккамен біріктірді. Одақ құрылған кезде федералды Малайя азаматтығы құрылды, бірақ одақ тек екі жыл ғана сарқып, Малайя Федерациясына айналды. Малай азаматтығы жеке малай штаттарының азаматтық статусымен және Боғаздық қоныстардағы британдық азаматтықпен бірге болды. Бұл мәртебелерді алуға қатысты федералдық, штаттық және британдық ережелер әртүрлі болды, және азаматтыққа қатысты осы көп деңгейлі тәсіл 1957 жылы Малайя тәуелсіздік алғанға дейін сақталды.
Britain first established a foothold on the Malay Peninsula with the settlement of Penang in 1786. Over the course of the 18th century, the British presence expanded throughout the region. British Malaya was broadly divided into three political groupings: the Straits Settlements, the Federated Malay States, and the Unfederated Malay States. The Straits Settlements were directly administered by the British government while the Malay states were areas ruled by local monarchs given limited autonomy in exchange for accepting British suzerainty. Residents of the Straits Settlements were British subjects, but subjects of the Malay state rulers were considered British protected persons instead. Although Britain had jurisdiction in all three types of holdings, domestic law treated the Malay states as foreign territory. British protected persons were treated as aliens in the United Kingdom, but both Malay British subjects and protected persons could be issued British passports. Protected persons could not travel to the UK without first requesting permission, but were afforded the same consular protection as British subjects when travelling outside of the Empire. A person with connections both to directly governed portions of British Malaya and one of the Malay states could be a British subject and British protected person simultaneously. Until 1867, the Straits Settlements were governed as part of British India. Legislation enacted in India prior to that year was applicable locally, including regulations on naturalisation. The Indian Naturalisation Act 1852 allowed foreigners residing in territory governed by the East India Company to naturalise as British subjects by application to the government. There was no minimum residence requirement and candidates simply needed approval from a relevant official. The oath of allegiance administered to successful applicants required them to swear loyal service to the company, as well as allegiance to the British monarch. After separation from India, the Legislative Council of the Straits Settlements passed the Naturalization Act, 1867 that contained virtually the same naturalisation requirements. Any person born in the Straits Settlements, the United Kingdom, or anywhere else within Crown dominions was a natural born British subject. Following the Second World War, colonial authorities merged the Malay states with Penang and Malacca to form the Malayan Union in 1946. A federal Malayan citizenship was created at its inception, although the union lasted only two years before reforming into the Federation of Malaya. Malayan citizenship existed simultaneously with the subject statuses of the individual Malay states and British nationality in the Straits Settlements. Federal, state, and British regulations for obtaining these statuses differed and this multilayered approach to citizenship continued until Malayan independence in 1957.
Пенанг пен Малака
Бірнеше алғашқы тәуелсіздік актілерінде жаңа тәуелсіз мемлекеттердің азаматтары үшін Ұлыбритания мен отарлардың азаматтығын жоғалту туралы ешқандай ереже болмады. Назар аударарлық жағдай – қазіргі Малайзия құрамындағы Пэнанг және Малакканың бұрынғы қоныстары (колониялары). Олар 1948 жылы тоғыз малай штатымен (колония емес, қорғалған штаттар) біріктіріліп, Малайя Федерациясын құрды. 1957 жылдың 31 тамызында тәуелсіздік алған кезде малай штаттарынан шыққан британдық қорғалған тұлғалар (БҚТ) өздерінің БҚТ мәртебесін жоғалтты. Алайда, «Каралеваның қытайлары» деп белгілі қытайлардың ұсынысы бойынша Ұлыбритания және Малайя үкіметтері Пэнанг және Малакка тұрғындарынан Ұлыбритания мен отарлардың (ҰКО) азаматтығын алу туралы ереже жасалмауына келісті, олар нәтижесінде Малайя азаматы болып табыла отырып, ҰКО азаматтары болып қалуға рұқсат етілді. 1963 жылдың 16 қыркүйегінде Солтүстік Борнео, Саравак және Сингапур колониялары Малайзиямен біріктірілді (Сингапур кейіннен 1965 жылы Малайзиядан шықты). 1963 жылы Малайзия азаматтығын алғандардан ҰКО азаматтығы алынып тасталды, бірақ бұл Федерацияның қолданыстағы азаматтарына әсер етпеді. Осылайша, 1957 жылдың 31 тамызына дейін Пэнанг және Малаккамен байланысы бар адамдар, сондай-ақ осылай байланысты әкелерінен 1983 жылға дейін заңды түрде туғандар Ұлыбританияның теңізартқы азаматтарының ең ірі тобын құрайды (саны 1 миллионнан асып бағаланады). Олардың көпшілігі сонымен қатар Малайзия азаматтығын иеленеді.
Several early independence acts did not contain any provision for the loss of citizenship of the United Kingdom and Colonies by citizens of the newly independent states. A notable case is that of the former Settlements (colonies) of Penang and Malacca in what is now Malaysia. These were combined in 1948 with the nine Malay states (which were protected states rather than colonies) to form the Federation of Malaya. On independence on 31 August 1957, British protected persons (BPP) from the Malay states lost their BPP status. However, as a result of representations made by the Straits Chinese, known as the "Queen's Chinese", it was agreed by the Governments of the United Kingdom and Malaya that no provision should be made for the withdrawal of Citizen of the United Kingdom and Colonies (CUKC) status from the inhabitants of Penang and Malacca, who would consequently be allowed to remain CUKCs as well as citizens of Malaya. On 16 September 1963, the colonies of North Borneo, Sarawak and Singapore were joined with Malaya to form Malaysia (Singapore subsequently left Malaysia in 1965). CUKC was withdrawn from those acquiring Malaysian citizenship in 1963, but this did not affect existing citizens of the Federation. Hence, persons connected with Penang and Malacca prior to 31 August 1957, together with those born before 1983 in legitimate descent to fathers so connected, form the largest group of British Overseas citizens (estimated at over 1 million). Most also hold Malaysian citizenship.
Туғаннан немесе ұрпақтан алынған құқықтар
Малайзияда 1957 жылдың 31 тамызынан 1962 жылдың 1 қазанына дейін туған барлық адамдар, ата-аналарының ұлтына қарамастан, туғаннан азаматтығын автоматты түрде алды. Осы күннен кейін елде туған адамдар, егер ата-аналарының кем дегенде біреуі азамат болса және ата-аналары туған кезде заңды түрде некеде болса, туғаннан бастап Малайзия азаматтығын алады. Шетелде заңды некеде туған балалар, егер ата-аналарының біреуі азамат болса, тегі бойынша Малайзия азаматтығын алуға құқылы. Азаматтық беру үшін, бала туылғаннан кейін бір жыл ішінде Малайзияның дипломатиялық өкілдігінде тіркелуі керек. 2010 жылғы 1 маусымға дейін некеде тұрған ата-аналардан туған адамдар, әкесі Малайзия азаматы болған жағдайда ғана тегі бойынша азаматтық ала алады. Некесіз туған бала, әдесіз болса, анасының азаматтығын мұраға алады. Малайзия азаматы емес әке мен ананың некеде тұрмаған немесе некелері Малайзия заңдарында мойындалмаған баласы тегі бойынша азаматтық ала алмайды. Дегенмен, олар тіркеу арқылы азаматтыққа үміткер бола алады, бұл үкіметтің дискрециялық келісіміне байланысты.
All persons born in Malaysia between 31 August 1957 and 1 October 1962 automatically received citizenship by birth regardless of the nationalities of their parents. Individuals born in the country since that date receive Malaysian citizenship at birth if at least one parent is a citizen and both parents are legally married to each other at the time of birth. Children born in wedlock overseas are eligible to become Malaysian citizens by descent if either parent is a citizen. The birth of eligible persons must be registered at a Malaysian diplomatic mission within one year after birth for citizenship to be granted. Individuals born before 1 June 2010 to married parents could only obtain citizenship by descent if the father was a Malaysian citizen. Persons born to unmarried parents by default inherit their mother's citizenship. A child of a Malaysian father and non citizen mother who are not married or whose marriage is not recognised in Malaysian law cannot acquire citizenship by descent. However, they may apply for citizenship by registration subject to the government's discretionary approval.
Ерікті сатып алу
Малайзиялық ер адамдарға үйленген шетелдік әйелдер, елде кем дегенде екі жыл тұрып, Малайзияда тұрақты қоныстану ниетімен өмір сүргеннен кейін азамат ретінде тіркелуге құқылы. Барлық басқа шетелдіктер (Малайзиялық әйелдердің азаматтығы жоқ күйеулері де осыған жатады) елде кем дегенде 10 жыл тұрып, оның ішінде өтініштерді қарауға дейін үздіксіз 12 ай тұрғаннан кейін натурализация арқылы Малайзия азаматтығын алуға құқылы. Өтініш берушілер малай тілін меңгергенін және елде тұрақты қоныстануға ниетті екенін көрсетуі керек. Малайзия азаматтығын натурализация немесе тіркеу арқылы алған кез келген адам бұрынғы азаматтығынан бас тартуға міндетті. Азаматтық беру және тіркеу мәселелері үкіметтің қалауына байланысты шешіледі. Көптеген өтініштер себеп көрсетілмей қабылданбайды және осы шешімдерге шағымдану мүмкіндігі жоқ. 2000-2009 жылдар аралығындағы 4029 азаматтық өтініштің тек 1806-сы мақұлданды. Малайзия – азаматтық заңнамасында ана мен әкеге тең құқық бермейтін 25 елдің бірі. 2021 жылдың қыркүйек айында Куала-Лумпур Жоғарғы Сотының маңызды шешімімен Малайзиялық аналар шетелде туған балаларына өз азаматтығын беруге құқылы болды – бұрын бұл құқық тек әкелерге ғана беріліп келді. Бұл өзгеріс отбасыларға тұру, білім және денсаулық сақтауға қолжетімділікті жеңілдетуге көмектеседі. Белсенділер бұл қадамды гендерлік теңдікке жасалған үлкен серпіліс деп атады. 2023 жылдың 17 ақпанында Анвар Ибрагим үкіметі шетелдіктерге үйленген Малайзиялық аналардың шетелде туған балаларына Малайзия азаматтығын автоматты түрде беру үшін Малайзия Конституциясына түзетулер енгізетінін растады. Конституцияға түзетулер енгізу туралы заң жобасы 2023 жылы талқылауға ұсынылуы күтілуде.
Foreign women who marry Malaysian men may also register as citizens after living in the country for at least two years with the intention of permanently settling in Malaysia. All other foreigners (including non citizen husbands of Malaysian women) may become Malaysian citizens by naturalisation after residing in the country for at least 10 years, 12 months of which must be continuous residence immediately preceding their applications. Applicants must demonstrate proficiency in the Malay language and intend to reside in the country permanently. Anyone acquiring Malaysian citizenship through naturalisation or registration must renounce any previous nationalities. Approvals for naturalisation and registration are given at the government's discretion. Applications are frequently rejected with no stated reasons and no process exists to appeal these decisions. Out of 4,029 citizenship applications between 2000 and 2009, only 1,806 were successful. Malaysia is one of 25 countries that does not give mothers and fathers equal rights under the country’s citizenship law. A landmark ruling by the Kuala Lumpur High Court in September 2021 ruled that Malaysian mothers to pass their citizenship to their children born overseas – a privilege previously only granted to fathers. The change helps ease access to residency, education and healthcare for families. It was hailed by activists as a giant step toward gender equality. On 17 February 2023, the Anwar Ibrahim Cabinet confirmed that it would amend the Malaysian Constitution to enable children born overseas to Malaysian mothers, who are married to foreigners, to obtain Malaysian citizenship automatically. Legislation amending the constitution is expected to be introduced in 2023.
Бас тарту және бас тарту
Малайзия азаматтығынан бас тарту туралы мәлімдеме жасау арқылы бас тартуға болады. Егер малайзиялық азамат ерікті түрде шетелдік азаматтық алса немесе бес жылдан астам уақыт бойы шетелде тұрса және азаматтығын сақтау үшін жыл сайын Малайзияның дипломатиялық өкілдігіне тіркелмесе (мемлекеттік қызметте жұмыс істейтіндерден басқа), оның азаматтығы автоматты түрде жойылады. Табиғи жолмен азаматтық алған азаматтар мынадай жағдайларда азаматтығынан айырылуы мүмкін: мемлекетке қарсы адалдықсыздық көрсеткені, Малайзия соғыс жағдайында болған мемлекетке көмек көрсеткені, кез келген сот юрисдикциясында 12 айдан асатын мерзімге сотталғаны, шетелдік үкіметте қандай да бір қызмет атқарғаны немесе азаматтық алғаннан кейін бес жыл ішінде қандай да бір құқық бұзушылық жасағаны үшін RM5,000 айыппұл төлегені. Малайзия заңдарында туған кезде бірнеше азаматтыққа ие болуға тікелей тыйым салынбаса да, егер адам басқа азаматтықтарынан туындаған кез келген құқықты пайдаланса, ол Малайзия азаматтығынан айырылады. Бұған сайлауда дауыс беру немесе Малайзиядан тыс кез келген елде паспорт алуға өтініш беру жатады. Малайзия азаматы ретінде тіркелген балалар, егер олардың ата-анасы өз еркімен азаматтығынан бас тартса немесе азаматтығынан айырылса, азаматтығынан айырылуы мүмкін.
Malaysian citizenship can be relinquished by making a declaration of renunciation. It is automatically revoked from Malaysians who voluntarily acquire a foreign nationality or reside overseas for more than five years and have not annually registered at a Malaysian diplomatic mission to retain citizenship (other than those employed in the civil service). Naturalised citizens may also be stripped of citizenship for: committing an act of disloyalty against the state, aiding an enemy nation with which Malaysia is at war, being sentenced to incarceration for longer than 12 months in any jurisdiction, serving in any capacity for a foreign government, or being fined RM5,000 for any offence within five years of acquiring citizenship. While holding multiple nationalities by birth is not technically prohibited by Malaysian law, a person who exercises any rights derived from those alternative statuses would be stripped of their Malaysian citizenship. This includes voting in elections or applying for passports in any jurisdiction outside Malaysia. Children who were registered as Malaysian citizens may also be deprived of their citizenship if a parent voluntarily renounces or is stripped of their citizenship.
Сабах және Саравак
Сабах және Саравак штаттарындағы тұрақты тұру Малайзияның қалған 11 штатынан өзгеше. Сабах пен Саравақтың әрқайсысы иммиграциялық істерде дербестікке ие (соның ішінде Малайзия түбегінің тұрғындарына иммиграциялық шектеулер қою құқығы бар), бірақ Сабах пен Саравақтың тұрақты тұрғындары өз штаттарының иммиграциялық бақылауынан босатылады. Сабах немесе Саравак тұрақты тұрғынынан туған Малайзия азаматы, қай жерде туғанына қарамастан, Сабах немесе Саравак тұрақты тұрғыны болып есептеледі. Сабах немесе Саравақта тууы, егер ата-аналарының бірі тұрақты тұрғын болмаса, адамды тұрақты тұрғын етпейді. Адам Сабах немесе Саравак штатының тұрақты тұрғыны болу үшін тиісті штаттық көші-қон департаменттерінен тұрақты тұру (PR) мәртебесін алуы керек. Адамның тұрақты тұру мәртебесі MyKad-тағы суретінің астындағы әріппен көрсетіледі: Сабах тұрғындары үшін H, Саравак тұрғындары үшін K, ал Малайзия түбегінің тұрғындары үшін әріп болмайды. Малайзия паспорттарында да ұқсас жүйе қолданылады, паспорт нөмірінің әрпімен ажыратылады: Сабах тұрғындары үшін H, Саравак тұрғындары үшін K және Малайзия түбегінің тұрғындары үшін A.
Permanent residency in the states of Sabah and Sarawak are distinct from the other 11 Malaysian states. While Sabah and Sarawak each has autonomy in immigration affairs (which includes imposing immigration restrictions on Peninsular Malaysia residents), permanent residents of Sabah and Sarawak are exempted from the immigration controls of their own states. A Malaysian citizen born to a Sabah or Sarawak permanent resident would have Sabah or Sarawak permanent residency, regardless of where the person was born. Birth in Sabah or Sarawak alone does not make a person a permanent resident unless one of their parents is a permanent resident. A person may become a Sabah or Sarawak permanent resident by obtaining Permanent Residence (PR) status issued by the respective state immigration departments. The permanent residency status of a person is indicated by a letter on their MyKad below the photo, with H for Sabahans, K for Sarawakians, and none for Peninsular Malaysians. A similar scheme is also used in Malaysian passports, differentiated by the letter prefix of the passport number:H for Sabahans, K for Sarawakians, and A for Peninsular Malaysians.