Ванкувердегі Сиваш тасы: тарихы, аңыз-әңгімелер, геологиялық құрылымы. Канаданың Стамли Паркіндегі әйгілі тас – теңізшілерге «Тоғыз булауық» деп белгілі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ванкувердегі риф, Канада
Reef in Vancouver, Canada
Сиваш тасы – Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Ванкувер қаласындағы Стэнли паркіндегі тас тіктеу. Бұл тасқа қатысты ежелгі аңыз жергілікті халық – сквомиш тайпасының арасында кең тараған. Оның биіктігі шамамен арасында. Теңіз саяхатшылары оны боулинг доптарына ұқсас болғандықтан "Тоғыз түйреуіш тас" деп атаған.
Siwash Rock is a rock outcropping in Vancouver, British Columbia, Canada's Stanley Park. A legend among the Indigenous Squamish people surrounds the rock. It is between tall. It became known to mariners as Nine Pin Rock for its resemblance to a bowling pin.
Геология
32 миллион жыл бұрын парктің негізін құрайтын шөгінді жыныстарда (құмтас және сазтас) вулкандық бөгет пайда болды. Магма Жер қыртысындағы жарық арқылы бетке шығып, базальтты тіреуіш құрылымды жасады, ол жұмсақ құмтасты жартастарға қарағанда тозуға төзімдірек. Сиваш тасы – Ванкувер аймағындағы осындай теңіз тіреуіш құрылымдарының жалғыз мысалы.
About 32 million years ago, a volcanic dike formed in the sedimentary rock that forms the foundation of the park (sandstone and mudstone). Magma was forced to the surface through a fissure in the Earth's crust creating the basalt stack, which is more resistant to erosion than the softer sandstone cliffs. Siwash Rock is the only such sea stack in the Vancouver area.
Атауы
Сквамиш халқы бұл тасқа Slhx̱i7lsh немесе кейде Lhilhx̱í7elsh деп ат қойған. Бұл ат X̱ays құдайының бір адамды түрлендіру туралы әңгімесімен байланысты. Эндрю Пауллдың сөзіне сүйенсек, тастағы ойық – Slhx̱i7lsh балық аулау құралдарын сақтаған жер. Ванкувер аңыздарындағы ақын Паулин Джонсон, Сквамиш жырларында бір адамның "Таза әкеліктің мәңгілік ескерткіші" ретінде Сиваш тасына айналуын айтады. Тасқа жақын орналасқан тақташада (суретте) "Скалш – өзімшіл емес" деп жазылған, ол "Q'uas құдайының түрлендіруі" арқасында өзімшілдігі үшін марапатталған. Тастың аты туралы әртүрлі пікірлер бар. "Сиваш" – бұл чинук жаргонындағы алғашқы халықтардың немесе америкалық үндістердің тегін білдіретін сөз. "Сиваш" сөзі жаргонда міндетті түрде жағымсыз мағынаға ие болмаса да, тіпті жергілікті халықтардың өзі қолданған, бірақ оның этимологиясы француз тіліндегі "sauvage" сөзіне жетеді, ол "жабайы" немесе "үйретілмеген" дегенді білдіреді.
The Squamish name for the rock is Slhx̱i7lsh, or sometimes Lhilhx̱í7elsh. This name refers to the story of a man transformed by X̱ays. The hole in the rock is where Slhx̱i7lsh kept his fishing tackle, according to Andrew Paull. In Legends of Vancouver, poet Pauline Johnson relates a Squamish legend of how a man was transformed into Siwash Rock "as an indestructible monument to Clean Fatherhood." A plaque near the rock (pictured) states that it is "Skalsh the unselfish", who was transformed by "Q'uas the transformer" as a reward for unselfishness. There is some controversy over the name of the rock. "Siwash" is a Chinook Jargon word for a person of First Nations or Native American heritage. Though the word 'siwash' in the jargon did not necessarily have a negative connotation and was used by native peoples themselves, its etymology can be traced to the French word "sauvage", which means wild or undomesticated.
Тарих
Сиваш тасына қарап тұрған жартастарда Сиваш жаяу жолынан тыс жердегі қарау орны орналасқан. Бүгінде бұл саябаққа келгендер үшін көрікті жерлерге таң қоюға қолайлы орын болса, соғыс жылдары ол "Форт Сиваш" деп аталған. Бірінші дүниежүзілік соғыста онда артиллериялық батарея орнатылған, ал екінші дүниежүзілік соғыста іздеу шамдары қойылған. Парк басқармасының әңгімесіне сәйкес, 1960 жылдардың ортасында қашып кеткен тау ешкісі осы аймақта шамамен бір жыл бостандықпен өмір сүрген, бірақ содан кейін көлік шауып, парктің басқа бөлігінде өлген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұсталғанға дейін, ол жақын жердегі үңгірде 17 жыл тұрған, оның ішінде соғыста қатысу үшін шетелге кеткен кезеңі де болған. Бірақ үш жылдан кейін, Фреда тайфунынан қираған парктің орманды қалпына келтіру жұмыстарына кіріскен кезде, жаңа көшеттер тамыр жайып, тырақты еңбектің нәтижесі көрінді. 2017 жылы Ванкувер паркі басқармасының комиссары Кэтрин Эванс тастың ресми атауын Slhx̱í7lsh деп өзгерту туралы ұсыныс енгізді. Сиваш сөзінің этимологиясы "саваж" (француз тілінде "жабайы") сөзінен шыққандықтан, Эванс: "Біздің жеріміздің бір бөлігін осы жердің түпкі тұрғындарына құрметсіздік жасайтын атаумен атауымызға болмайды", - деді. Жергілікті комедиант JR Redwater: "Олар «Сиваш тасы» атауын өзгерту керек дейді, себебі ол үнді тілінен шыққан, француз тілінен шыққан сөз, ол бір жағынан нәсілдік қорлау сияқты, бірақ толыққанды емес. Бұл қара нәсілді адамдардың Рио-Негроға ренжігеніне ұқсайды", - деді әжуалы түрде.
Up on the cliffs overlooking Siwash Rock is a lookout point off the Siwash hiking trail. While today it is an ideal spot for park users to admire the scenery, it was known as "Fort Siwash" during the wars. An artillery battery was mounted there in the First World War, as were searchlights in the next war. A runaway mountain goat, according to park board lore, lived free in this area for almost a year in the mid 1960s until he was hit by a car and died in another area in the park. Also residing in this area, until he was arrested shortly after the Second World War, was a man living in a nearby cave for a 17 year period interrupted only by his service overseas to fight in the war. Less than three years later, however, while park crews were still working to restore the park's forest from the devastation of Typhoon Freda, persistent efforts were rewarded when new saplings finally began taking root. In 2017, Vancouver Park Board commissioner Catherine Evans introduced a motion to change the rock's official name to Slhx̱í7lsh. As Siwash is derived etymologically from sauvage (the French word for savage), Evans said: "We shouldn't have a name for any part of our land that is derogatory to the Indigenous people of this land." Indigenous comedian JR Redwater quipped "They say 'Siwash Rock' has to be changed because it's from an Indian word, derived from a French word, that's kinda sorta but not really a racial slur. That's like black people being offended by the Rio Negro."