Кіріспе

Ирландия графы және ақыны (1637–1685) Уентворт Диллон, Роскоммонның 4-ші графы (1637–1685) – ағылшын-ирландтық әскербас және ақын.

Туған жері

Уентворт 1637 жылдың қазанында Дублинде, шамасы, Сент-Джордж-Лейнде дүниеге келді. Ол Роскомонның 3-ші графы Джеймс Диллон мен Элизабет Вентворттың жалғыз ұлы болды. Оның әкесі Роскомонның 3-ші графы еді. Ол мемлекеттік шіркеудің қағидаларына сәйкес дін ұстанды. Уентворттың анасы – ағылшын, Томас Вентворттың қарындасы, Страффорд графы, демек ол оның қарындасының ұлы болды. Страффорд Уентворт дүниеге келген кезде вице-король қызметін атқарды.

Ерте өмір

Кішкентай бала кезінде ол Оңтүстік Йоркширдегі әкесі Томасқа тиесілі Вентворт Вудхаус үйінде тәрбиешімен оқыды. Кейіннен ол Нормандиядағы Канға жіберілді, онда сол кезде кальвинист академиясы немесе университеті болды және Уентвортты Сэмюэл Бохарт оқытқан деген болжам бар. Оның әкесі 1649 жылы Лимерикте қаза болды: отбасылық әңгімелерге сәйкес, сол уақытта Кан қаласында болған Уентворт, оқиға болған сәтте, хабар оған жетпес бұрын екі аптаға дейін "Әкем қайтыс болды!" деп айқайлаған. Осылайша ол әкесінен кейін Роскоммонның 4-ші графы атанды. Роскоммон, енді осы лауазымда, Италияға саяхаттап, Римде білім алды. Италиядан ол Лондонға Жаңару дәуірінде оралды. Ол сарайда жақсы қабылданып, құрмет көрді.

Некелер

Роскомон екі рет үйленді. Екеуі де баласыз болды. 1662 жылдың сәуір айында ол 3-ші баронет, полковник Фрэнсис Куртенэйдің (1660 жылы қайтыс болған) жесірі, сонымен қатар Корк графының 2-ші титулына ие болған, 1-ші Берлингтон графы Ричард Бойлдың қызы Фрэнсиске үйленді. 1674 жылдың 10 қарашасында ол Изабелла Бойнтонға үйленді. Ол Роскомоннан ұзақ өмір сүрді және 1721 жылы қайтыс болды.

Мансап

1649 жылы ол 1622 жылы өзінің арғы атасы Джеймс Диллон үшін құрылған Роскомон графы титулына ие болды. Азамат соғысынан бұрын отбасына тиесілі барлық жерлерді ол енді Ирландия Парламентінің шешімімен алды. "Джентльмендер зейнеткерлері" капитаны ретінде ол құмар ойындарға деген құштарлығын қанағаттандыруға мол мүмкіндік алды, бұл оның жалғыз кемшілігі болды. Ол бірнеше жекпе-жекке қатысты, бірақ кейінірек 5-ші граф болған інісі Кериден айырмашылығы, ол қарсыластарын өлтіргені белгілі емес. Ирландиядағы иеліктеріне байланысты Лорд Робартс, Лорд Приви-Меркемен болған даулар оның Ирландияда болуын қажет етті, онда ол пікірталас кезінде шешендігімен және іскерлік қабілетімен көзге түсті. Лондонға оралғаннан кейін ол Йорк герцогинясының аттар сақтаушысы болып тағайындалды. 1671 жылы Роскомон француз-голланд соғысы (1672–1678) үшін француз қызметіне ирланд полкін құрды. Ол онымен бірге Францияға барды, бірақ француздар оны 1672 жылы таратып жіберді, ал ол Ирландияға қайтып келді. Роскомонның дидактикалық жазушы және сыншы ретіндегі беделі Хорацийдің «Поэтика өнері» (1680) және «Аударма өлең туралы» (1684) эссесінің бос өлеңмен жасалған аудармасына негізделген. Эсседе поэтикалық стильдің қағидалары алғаш рет нақты айтылды, олар патшайым Аннаның тұсында толыққанды дамыды. Роскомон, қадірлі жазу туралы ұғымдарында жоғары талаптар қойған адам, өзі де өте дұрыс жазатын, және замандастарының ұятсыздықтарынан мүлдем алыс болды. Александр Поуп, оның мұқият теңдестірілген тіркестерінен және өлеңдерінің реттелген ырғағынан бір нәрсе үйренген сияқты, «Чарльздың барлық жылдарында Роскомон тек бір кемшіліксіз лавр гүлдерімен мақтанады» дейді; «Сын туралы эссесінде» Поуп классикалық дәуірден бастап өзі құрметтейтін ақындарды тізімдегенде, Роскомон оның қосқан екі британ ақынының бірі (екіншісі – Уильям Уолш). Роскомон төмен моральдық кодекске әдебиетте сәйкес келетін деградация келеді деп сенді, және ол ақынның шыншылдығы мен тақырыбына деген жанашырлығы маңызды қасиеттер екенін қатыстыра айтты. Оның өнерін осы деңгейде бағалауының өзі де аздық емес. Сонымен қатар, ол Милтонның «Жоғалған жұмақ» шығармасына таңданысын білдірген алғашқы сыншы болып табылады. Роскомон кішкентай әдеби қоғам құрды, оны тіл мен стиль туралы ережелерді қалыптастыруға құқығы бар академияға айналдыруды үміттенеді, бірақ оның ықпалы шектеулі аяға ғана тарады, бірақ оған Джон Драйден және Джордж Савилл, 1-ші Галифакс графы сияқты көрнекті тұлғалар кірді, алайда оның бастамашысы қайтыс болғаннан кейін жоба сәтсіз аяқталды.