Гонконг қалалық кеңесінің тарихы

Кіріспе

Гонконгтағы қалалық кеңес (UrbCo) – Гонконгтағы қалалық кеңес болды, ол Гонконг аралы мен Коулун (Жаңа Коулун қоса) аудандарындағы муниципалдық қызметтерге жауапты. Бұл қызметтерді кеңестің атқарушы органы – Қалалық қызметтер департаменті ұсынды. Кейіннен Жаңа территориялар үшін тиісті орган – Аймақтық кеңес болды. Кеңес 1883 жылы Санитарлық кеңес ретінде құрылды. 1936 жылы оның өкілеттіктерін кеңейтетін жаңа заң қабылданғанда ол Қалалық кеңес деп қайта аталды. 1973 жылы кеңес үкіметтік емес бақылауға қайта ұйымдастырылып, қаржылық дербестікке ие болды. Бастапқыда негізінен лауазымдық және тағайындалған мүшелерден құралған Қалалық кеңес, Гонконгты тапсырудан кейін таратылған кезде толығымен жалпы сайлау құқығымен сайланған мүшелерден құралды.

Тарих

Қалалық кеңес алғаш рет 1883 жылы Санитарлық кеңес ретінде құрылды. 1887 жылы ішінара сайлау жүйесі орнатылды, бұл таңдалған адамдарға Кеңес мүшелеріне дауыс беруге мүмкіндік берді. 1 наурыз 1935 жылы Санитарлық кеңес қайта құрылды және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бұрынғысынша жұмыс істеді. 1936 жылы үкімет Қалалық кеңес туралы жарлық қабылдағанда, Кеңес атауы Қалалық кеңес болып өзгертілді, бұл Кеңес көрсететін қызметтердің кеңейіп бара жатқанын заңды түрде бекітті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес соғысқа дейінгідей болды, бірақ сайланған мүшелері болған жоқ. Үкіметтің Санитарлық департаменті медициналық және денсаулық сақтау қызметінен бөліне бастады. 1946 жылдың 28 мамырында Кеңес жапондық оккупациядан кейін алғаш рет отырыс өткізді. Оған бұрынғы міндеттерін орындауға – тазалау, өлгендерді жерлеу, моншалар мен қоғамдық дәретханаларды басқару, көшпелі сауданы реттеу – және жаңа міндеттерді орындауға, мысалы, Гонконгтағы шомылу жағажайларын пайдалануға өкілеттік берілді. Тек 1952 жылдың мамырында ғана Қалалық кеңеске сайлау қайта оралды. Екі мүше сайланды. Кейін 1952 жылы сайланған мүшелердің саны екі есеге артты, олардың өкілеттік мерзімі екі жылға ұзартылды және сайлау құқығы кеңейтілді. 1956 жылдың сәуірінде Қалалық кеңестің жартысы сайланды, бірақ бұл халықтың аз бөлігі болды. Дауыс беруге құқығы бар адам кем дегенде 21 жаста болуы керек, кем дегенде үш жыл Гонконгта тұруы керек және 23 санаттың кем дегенде бірінде білікті болуы керек, оның ішінде білім беру талаптары (мектеп аттестаты немесе оған тең), сотқа қатысушы, жалақы алатын салық төлеуші немесе белгілі бір кәсіби ұйымдардың мүшесі болуы керек. Толығырақ ақпаратты Қалалық кеңес жарлығының 1-қосымшасында (Гонконг заңдары, тарау 101) табуға болады. 1970 жылы сайлауға құқығы бар 250 000 адам болса, 1981 жылы бұл көрсеткіш 400 000-500 000-ға жетті. 1960 жылдары Қалалық кеңестің міндеттері арта түсті. 1962 жылы Орталықтағы қалалық әкімдік, ал 1963 жылдың наурыз айында Джардин базарында алғашқы көп қабатты базар ашылды. 1973 жылы Кеңес үкіметтік емес бақылауға қайта ұйымдастырылды. Оған қаржылық тәуелсіздік берілді, яғни бюджетті Заңнамалық кеңестің мақұлдауысыз жоспарлауға мүмкіндік болды. Сондай-ақ, ол енді тұрғын үй мәселесімен негізгі түрде айналыспады. Осыдан кейін Кеңес құрамында мемлекеттік қызметкерлер болмады және төраға мен орынбасары 24 мүшелердің арасынан сайланды. Ол кезде Кеңес тек қоғамдық мүшелерден тұратын бірегей орган еді. Қалалық кеңес 1983 жылы 100 жылдығын тойлады, бұл оқиғаға орай Цим Ша Цуйдің шығысындағы Қалалық кеңестің 100 жылдық саябағына есім берілді. 1960 жылдары Кеңес өкілеттіктерін бүкіл колонияға таратуды ұсынды, бірақ бұл қабылданбады. Қалалық қызметтер департаменті Кеңестің бұл жерде өкілеттігі болмаса да, Жаңа аумақтарда қызметтер көрсетті. 1979 жылы Жаңа аумақтар қызметі департаменті (Қалалық қызметтер департаментінің құрамында) осы міндеттерді орындау үшін арнайы бөлімше ретінде құрылды. 1986 жылы Қалалық кеңеске ұқсас Жаңа аумақтарға (Жаңа Коулуннан басқа) қызмет көрсету үшін Аймақтық кеңес құрылды. Жаңа аумақтар қызметі департаменті Аймақтық қызметтер департаментіне қайта құрылды, ол Аймақтық кеңестің атқарушы органы болып табылды және ҚҚД-ден бөлек болды. 1994 жылы Кеңес жалпы және тең ересек сайлау құқығы негізінде толық сайланды. 1997 жылдың 1 шілдесінде егемендік берілгеннен кейін Кеңес атауы Уақытша қалалық кеңес болып өзгертілді, ол тапсыру алдындағы Кеңестің мүшелерінен тұрады, ал жаңа мүшелерді Бас атқарушы тағайындады.

The Urban Council was first established as the Sanitary Board in 1883. In 1887, a system of partial elections was established, allowing selected individuals to vote for members of the Board. On 1 March 1935, the Sanitary Board was reconstituted to carry out the work which remained much the same until World War Two broke out. The board was renamed the Urban Council in 1936 when the government passed the Urban Council Ordinance, which gave legal motive to the already expanding range of services provided by the Council. After the Second World War, the Council returned to its pre war form but without any elected members. The work of the Sanitary Department of the government began to separate out from the medical and health service. On 28 May 1946, the Council met for the first time after the Japanese occupation. It was given power to carry out all its old duties – cleaning, burying the dead, running bath houses and public lavatories, hawker control – as well as some new ones, such as the use of bathing beaches throughout Hong Kong. Only in May 1952 did elections return to the Urban Council. Two members were elected. Later in 1952, the number of elected members was doubled, their terms of office extended to two years, and the franchise enlarged. By April 1956 half of the members of the Urban Council were elected, but by a minority of the population. A voter had to be at least 21 years of age, to have lived in Hong Kong for at least three years and to be qualified in at least one of 23 categories, which included educational qualifications (School Certificate Examination or equivalent), be a juror, salaried taxpayer, or a member of certain professional organisations. More details can be found in Schedule 1 of the Urban Council Ordinance (Cap. 101, Laws of Hong Kong). It was estimated that in 1970 there were 250,000 eligible voters and in 1981 the number had increased to 400,000 – 500,000. In the 1960s, the duties of the Urban Council continued to multiply. City Hall in Central was opened in 1962, followed by the first multi storey market in Jardine's Bazaar in March 1963. In 1973, the Council was reorganised under non government control. It was given financial autonomy, which meant the budget could be planned without the approval of the Legislative Council. It was also no longer primarily in charge of housing. From then onwards, there were no government officials on the Council and both the chairman and vice chairman were elected among the 24 members. At the time, the Council was unique in consisting solely of members of the public. The Urban Council celebrated its centenary in 1983, with the Urban Council Centenary Garden in Tsim Sha Tsui East named to commemorate the occasion. In the 1960s, the council proposed that its jurisdiction should be expanded to encompass the entire colony, but this was not accepted. The Urban Services Department already provided services in the New Territories despite the council not having jurisdiction there. In 1979, the New Territories Services Department was created (within the Urban Services Department) as a dedicated unit to take up these responsibilities. In 1986, Regional Council was set up to serve the New Territories (excluding New Kowloon), analogous to the Urban Council. The New Territories Services Department was reorganised to form the Regional Services Department, separate from the USD, the executive arm of the Regional Council. In 1994, the Council became fully elected based on universal and equal adult suffrage. After the transfer of sovereignty on 1 July 1997, the Council's name was changed to Provisional Urban Council, consisting of members of the pre handover Council, and new members were appointed by the Chief Executive.

Міндеттер мен қызметтер

Қалалық кеңес жылдар бойы Гонконг халқына көптеген қызметтер ұсынды. Қалалық қызметтер департаменті – кеңестің саясатын және қызметтерін іске асыруға жауапты атқарушы органы болды. 1997 жылы департаменттің өзі жариялаған «қызмет көрсету туралы уәделер» буклетіне сәйкес, шамамен 16 000 қызметкері болды. Кеңес қызметтерінің ішінде: демалыс орындары мен шаралары, кітапханалар, мұражайлар, мәдени және ойын-сауық орындары, билет сату, ылғал базарлар, көшпелі саудагерлерді тіркеу және бақылау, кремация, көшелерді тазалау, лицензиялар беру және қасапханаларды пайдалану кірді.

Өнер және мәдениет

Қалалық кеңес Гонконгтың көркемдік және мәдени дамуында маңызды рөл атқарды. Ол Гонконг аралы мен Коулундағы Қалалық кеңес қоғамдық кітапханалар жүйесін басқарды, ал муниципалдық кеңестер таратылғаннан кейін бұл жүйе Өңірлік кеңес қоғамдық кітапханаларымен бірігіп, Гонконг қоғамдық кітапханаларын құрады.

Мәдени іс-шаралар

Кеңес 1976 жылдан бері жыл сайын Азия өнері фестивалін өткізіп келді. Кеңес жыл ортасында жыл сайын өткізілетін Халықаралық кинофестивальді де қаржылап, демеушілік етті, бұл Гонконг тұрғындарына халықаралық кино өндірісімен, сондай-ақ қытай фильмдерімен танысуға сирек мүмкіндік берді. Тәуелсіз қысқаметражды фильмдер мен бейнелеу конкурсы 1993 жылы құрылды.

Мұражайлар

Гонконг өнер мұражайы Қытай және Батыс өнерін үнемі көрсетеді және шетелдермен өнер алмасуды жиі ұйымдастырады. Бір кезде Коулун саябағында орналасқан Гонконг тарих мұражайы жергілікті тарихты және ауызша дәстүрді сақтайды. Қазір ол Цим Ша Цуйдағы Чатам жолында орналасқан. Гонконг ғарыш мұражайы Ғарыш театрында көрсетілімдер ұйымдастырады, сондай-ақ астрономия, табиғат және ғарыш зерттеулері туралы IMAX технологиясын қолдана отырып көрмелер өткізеді.

Өнер топтары

Кеңес көптеген жергілікті өнер топтарын тікелей қаржыландырып, көбінесе басқаратын. 1983 жылы "Кеңестің өнер ұйымдарымен кеш" – Қалалық кеңестің жүз жылдық мерекесінің шараларының бірінде – сол кездегі кеңес төрағасы Хилтон Чонг Лиен: "Үкіметпен бірге Қалалық кеңес Гонконгтағы өнерді дамытуға мүкіндік береді. Біз бұл жұмысты кәсіби деңгейде іске асыруға тырысамыз, сонда дарынды Гонконг азаматтары өнерлік әлеуеттерін дамыта алады. Сондай-ақ, біз қоғамның барлық мүшелеріне ләззат алу және бағалау үшін әртүрлі өнер көрсетулерін қолжетімді етуді мақсат тұтамыз. Ал жақын арада Гонконг сахналық өнердің маңызды халықаралық орталығы ретінде танылатынына үміттенеміз" деді. Гонконгтың қытай оркестрі 1977 жылы Қалалық кеңестің тікелей қаржылық қолдауымен және басқаруымен құрылды. Гонконг репертуарлық театры да 1977 жылы құрылды және тікелей Қалалық кеңес қаржыландырып, басқарды. Оның мақсаты – Гонконг аумағында кәсіби актерлер, режиссерлар, драматургтер, әкімшілік, оқыту және өндіріс арқылы кантон тіліндегі театрлық "сахналық" драманың деңгейін арттыру және дамыту. Гонконг би тобы 1981 жылдың мамыр айында құрылды және бір кезде Қалалық кеңес тікелей басқарды. Оның мақсаты – Қытайдың классикалық және халықтық дәстүрлерін қазіргі заманғы халықаралық көзқараспен үйлестіру. Кейіннен бұл топтар Қалалық кеңес таратылған кезде Бос уақыт және мәдени қызметтер департаментіне берілді. 2001 жылы топтар жекешелендіріліп, жауапкершілігі шектеулі компанияларға айналды, бірақ үкіметтен қаржы алуын жалғастырды.

Демалыс және спорт

Кеңес спорт алаңдарын, саябақтарды, жабық спорт залдарын және халыққа арналған бассейндерді пайдалануға берді.

Санитарлық тазалық

Кеңес көшелерді тазалау, қоқыс жинау және зиянды жәндіктермен күресуге жауапты болды. Ол қоқыс жинау орындарын, қалыңдық дәретханалар мен моншаларды басқарды және қалалық аумақтың барлық жеріндегі қоқыс жәшіктерін ұстауға жауапты болды. Сонымен қатар, ол көшпелі саудагерлерді бақылау, оларға лицензия беру және көшпелі саудагерлер базарларын ұйымдастырумен айналысты.

Өлім

1997 жылдың басында тағайындалған бас атқарушы Тун Чхэ Хва екі муниципалдық кеңестің 1997 жылдың 1 шілдесінде таратылатынын және олардың орнына екі уақытша кеңес құрылатынын жариялады. Тун, қайта тағайындалатындардың "Қытайды және Гонконгты сүйе білуі керек" деді және демократиялық саясаткерлердің осы талапқа сай келіп-келмейтінін нақтылаудан бас тартты. Бұл жариялау қалалық кеңесте пікір қақтығысына әкелді және халық арасында наразылық тудырды. Сонымен қатар, өткен үкімет Қытайдың екі кеңес пен 18 аудандық кеңесті тарату және демократиялық реформалар нәтижесінде жойылған тағайындалған орындықты қайта енгізу туралы шешіміне қарсылық білдірді. 1997 жылдың мамыр айында өткен отырыста жаңа бас атқарушының мүшелерді жаңа уақытша органдарға тағайындауға мүмкіндік беретін жаңа заң жобасы әзірленді. 1997 жылдың 7 маусымында уақытша заң шығару органы, өткеннен кейінгі муниципалдық кеңестер мен аудандық кеңестерге тағайындалған орындықты қайта енгізу туралы үш заң жобасын қабылдады. 1997 жылғы Қалалық кеңес, аймақтық кеңес және аудандық кеңестер (өзгерістер) заң жобаларында Тун Чхэ Хва уақытша муниципалдық кеңестерге 50-ден астам орын тағайындамауы керектігі белгіленді. АДПЛ төрағасы Фредерик Фунг бұл заң жобаларын "демократияның кері кетуі" деп сипаттады, ал Пекинге жақын ДАБ-тың Чан Кам Лам "сайлаулар бөліс тудырады және тағайындаулар қоғамды тұрақтандырады" деп мәлімдеді. Топсырудан кейін кеңес таратылып, оның орнына өткеннен бұрынғы кеңесшілер мен жаңа үкімет тағайындаған жаңа мүшелерден құралған Уақытша қалалық кеңес құрылды. Аймақтық кеңесте де осылай істелді. Үкімет бұл кеңестердің 1999 жылы таратылатынын хабарлады. Екі кеңес те бұл жоспарға қарсылық білдіріп, "Бір кеңес, бір департамент" деген атпен балама бірігу ұсынысын ұсынды, бірақ үкімет оны қабылдамады. Екі кеңес те жоспарланғандай 1999 жылдың 31 желтоқсанында таратылды. Қалалық кеңес таратылғаннан кейін бірнеше күн ішінде оның ерекше символы жүйелі түрде жұрт көзінен жойылды, мысалы, барлық қоқыс контейнерлері мен ақпараттық тақталарға қағаз жабыстырылды. Біраз уақыттан кейін барлық қоқыс контейнерлері ауыстырылды, олардың орнына ұқсас дизайн, бірақ қызғылт емес, жасыл түстісі орнатылды. Үкімет қалалық кеңес пен аймақтық кеңестің кейбір өкілеттіктерін аудандық кеңестерге беруге уәде бергенімен, шындығында олардың барлығы жаңадан құрылған екі мемлекеттік департамент: Азық-түлік және қоршаған ортаны санитарлық қызметтер департаменті және Бос уақыт және мәдени қызметтер департаменті, сондай-ақ Ішкі істер департаментінің құзырына өтті. Екі муниципалдық кеңестің мұрағаттары Гонконгтың қоғамдық кітапханаларында сақталады және цифрлық форматта онлайн қол жетімді.

In early 1997, chief executive designate Tung Chee hwa announced that the two municipal councils would be disbanded on 1 July 1997 (the Handover) and replaced by two provisional councils, with members appointed by the government, that would serve until elections in 1999. Tung said that those reappointed must "love China [and] love Hong Kong" and refused to clarify whether democratic politicians met this definition. The announcement caused a row at the Urban Council and was unpopular with the public. Likewise, the pre handover government opposed China's decision to disband the two councils and the 18 district boards, and to reintroduce appointed seats, which had been abolished under democratic reforms. The post Handover met in May 1997 and drafted new legislation that would allow the chief executive designate to appoint members to the new provisional bodies. Three bills re introducing appointed seats to the post Handover municipal councils and district boards were passed by the provisional legislature on 7 June 1997. The Urban Council, Regional Council and District Boards (Amendment) Bills 1997 stipulated that Tung Chee hwa could appoint no more than 50 seats to the provisional municipal councils. Frederick Fung, chairman of the ADPL, called the bills a "retrogression of democracy" while Chan Kam lam of the pro Beijing DAB claimed that "elections were divisive and appointments would stabilise the community". After the Handover, the council was disbanded and replaced with the Provisional Urban Council, which comprised pre Handover councillors plus new members appointed by the new government. The same was done with the Regional Council. The government then announced that the councils would be abolished in 1999. Both councils jointly objected to this plan, putting forward an alternative merger proposal entitled "One Council, One Department", which was not accepted by the government. Both councils were dissolved on 31 December 1999 as planned. Within days of the dissolution of the Urban Council, its distinctive symbol was systematically removed from public sight, such as by pasting over it with paper on all litter bins and information boards. Shortly afterwards, all the litter bins were themselves discarded, replaced by a similar design, but in green rather than purple. Although the government had promised that some powers and duties of the Urban Council and Regional Council would be passed to the District Councils, in fact all were taken up by two newly created government departments: the Food and Environmental Hygiene Department and the Leisure and Cultural Services Department, along with the Home Affairs Department. The archives of the two municipal councils are held by the Hong Kong Public Libraries, and are available online in digitised form.