Кіріспе

1856 жылғы 4-ші категориядағы Атлантикадағы дауыл 1856 жылғы Соңғы аралдағы дауыл (сонымен қатар 1856 жылғы Ұлы дауыл деп те аталады) - 2020 жылғы Лаура дауылмен және 2021 жылғы Ида дауылмен теңестірілген ең күшті дауыл ретінде тіркелген. 1856 жылғы Атлантикадағы дауыл маусымының алғашқы тропикалық циклоны, ол алғаш рет 9 тамызда Мексика шығанағында Құрғақ Тортугас маңындағы минималды дауыл ретінде байқалды. Солтүстік-батысқа қарай қозғалған циклон тез күшейіп, келесі күні қазіргі Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4-ші санаттағы күшті дауылға айналды. 10 тамызда дауыл Луизиана штатының Ласт аралына соқты. Жүйе ішкі аумаққа көшкеннен кейін тез әлсіреп, 11 тамызда тропикалық дауыл деңгейіне дейін төмендеді. Ауа райының соңғы белгісі келесі күні Миссисипиде байқалды. Құрлықта дауылдың салдарынан болған дауылға байланысты пароходтар мен шхуналар суға батып, кем дегенде 183 адам суға батып кетті. Луизианадағы Соңғы аралды толығымен су батып, барлық құрылыстарды, соның ішінде қонақ үйлер мен казиноларды қиратып, барлық егіндіктерді қиратып жіберді. Сонымен қатар, Соңғы аралдың өзі екіге бөлінді. Еліміздің ішкі жағалауында қатты жаңбыр жауғандықтан, Мерментау өзені суға толып, егіндіктер мен Аббивилдегі барлық үйлер қираған. Бұл дауыл Нью-Орлеандағыдай жауын-шашынды әкелді. Плакеминс округінде күріш өсіретін жерлер бірнеше метр су астында қалды, ал көптеген апельсин ағаштары жемісін жоғалтты. Жалпы, дауылдан кем дегенде 300 адам қаза тапты.

Метеорологиялық тарих

Циклон алғаш рет 1856 жылы 8 тамызда Флорида штатының Ки-Уэст қаласынан солтүстік-батысқа қарай 201 км батыста Мексика шығанағының шығысында байқалды. Ол алғаш рет байқалған кезде, дауыл болғандықтан, ол, бәлкім, бұдан да шығысқа қарай дамыған болар. Ол солтүстік-батысқа қарай үнемі жылжып, 3-ші санаттағы дауылға теңелді. 10 тамызда құрлыққа жеткенге дейін дауыл біртіндеп баяулап, ең жоғары шамасына жетті. Бұл шағын диаметрлі тропикалық циклон, ал оның ең жоғары тұрақты желдері 5-ші санатқа жеткен болуы мүмкін, бірақ тіркелмеген. 10 тамызда кешкісін солтүстік-шығыс шетінен көздің солтүстік-шығысы соңғы аралдан (ресми атауы: Isle Dernière) өтіп, бірнеше сағаттан кейін Нью-Иберияның оңтүстігінде, Луизианада жағаға тиді. Циклонның оңтүстік Луизианаға ең жоғары қарқындылықпен соққы бергені белгілі. Кемеде перифериялық қысымның шамамен 0,7 градус екенін хабарлады, сондықтан төменгі қысым дауылдың кішігірім көлеміне негізделген. Ол тез арада жер бетінде әлсіреп, 11 тамызда тропикалық дауылға айналды. 12 тамызда Миссисипидің оңтүстік-батысында толық тропикалық сипатта тарады.

Соңғы арал

Көптеген демалысшылар жақындап келе жатқан дауылдан құтылуды үміттеніп, құрлықта тұрақты қызмет көрсететін Star кемесінің келуін күтіп отырды. Алайда, "Жұлдыз" бағытынан ауып, ашық шығанаққа, тікелей дауылға қарай жүзіп, қашып құтылып қалды, онда ол жоғалып кетуі әбден мүмкін еді. Жолаушы Том Эллис, жергілікті суларда тәжірибелі капитан, және тағы бірнеше жолаушы кеме бағытынан ауытқығанын байқады. Эллис капитан Абе Смитті ескертті, ол бағытты түзетіп, желге қарсы алға жылжуды қиындатады, ол қонақ үйдің артындағы арнаға кіруге қол жеткізді. Жұлдызды алып кетіп, жағаға соқтығысып, құмға жамылып, дауыл кезінде сол жерде қалды. Дауыл кезінде көру мүмкіндігі өте шектеулі болды және жағажайларды су басып кеткенше, құм көздерді жарылды. Сағат 16:00 мен 17:00 аралығында дауыл кенеттен басталып, су бірнеше минут ішінде бірнеше метрге көтерілді. Дауылдың толқыны бүкіл аралды суға батырып, барлық ғимараттарды қиратты. Көптеген әйелдер мен балаларды екінші қабатта, ал ер адамдарды бірінші қабатта ұстаған қонақ үй құлап, көп адам қырылып, басқаларын теңізге лақтырып жіберді. Көптеген адамдар қабырғалардың, бүркемелердің және жиһаздардың бөлшектерінде жүзіп жүрді. Бұл аймақтағы дәмді тағамдар - үлкен террапиналар - құрғақ ағаштан жасалған қоршауда сақталып, бірнеше адамды құтқарып қалды. Ал тағы бір топ құмға аяғын тығып, қол ұстасып аман қалды. Кейбір аман қалғандар материктегі батпақтарға әкелінді, бірақ кейбіреулері жарақаттанғаннан немесе тамақ пен судың жетіспеуінен қайтыс болды.

Басқа жерлер

Келесілер - теңіз жағалауында қайтыс болғандар саны: Нью-Орлеанс қаласы жаңбырдан су астында қалды. Эббивильдегі барлық ғимараттар, соның ішінде Магдалалық Мария шіркеуі де қираған. Мерментау өзенінің бойындағы егіндіктер тұщы су тасқынынан көп залал шекті. Шығысқа қарай, дауыл мен аномальды жоғары су тасқыны Плакеминс округінің кейбір бөліктерін бірнеше метр су басып, күріш өнімін мүлдем жоғалтты. Бұл аймақта апельсин өсірілімінің едәуір нашарлауы туралы хабарланған. Үлкен залал Льюисбургтегі Сент-Таммани шіркеуінде, Мандевиллде және Тшефункт өзенінің маңындағы басқа аудандарда болды. Дауыл моншаларды, кемежайларды алып кетіп, қоршауларды, ағаштар мен өсімдіктерді құлатты.

Баспаға шығарылған

Үш адам кішкентай қайықты құтқарып алып, көмек іздеп құрлықта жүзіп кеткенде, апат бүкіл елге мәлім болды. Бірнеше тікелей есептерге қоса, Соңғы аралдың тарихы мерзімді түрде қайта жарияланады. Төмендегі тізімде бірнеше нұсқа ғана бар: 1871 жылы Харпердің жаңа айлық журналында "Наутилус" пароходының батып кетуі және кемедегі екінші стюард, жалғыз аман қалған Джим Фрисби туралы әңгіме болды. Лафкадио Хернның "Чита: Соңғы арал туралы естелік" (1889) романы 1856 жылғы Соңғы аралдағы дауылға негізделген. Ол жарық көрген кезде танымал әңгіме болды; дегенмен, ол трагедия туралы бірнеше аңыздарды жаратты немесе ұдайы сақтады. Хирн романының негізгі көздерінің бірі Айбервилл еншісіндегі қант плантаторы Майкл Шлатрдың жазған есебі деп анықталды. "Чита" басылымынан кейін Майкл Шлатрдың құжаты қарыз алып, қайтарылмағаннан кейін жоғалып кетті. Құжат 1936 жылы Plaquemine, La-дағы Iberville Parish сотының ғимаратында табылған кезде қалпына келтірілді. Билл Диксонның "Соңғы аралдың соңғы күндері" (2009) романы әртүрлі мұрағаттардан алынған ақпаратты қолданып, тарихи жағынан дәл болуға тырысты. Көптеген сілтемелерге газет мақаласы, бірнеше кітаптар, тірі қалғандардың әңгімелері кіреді, олардың көбісі келтірілген.