Гермес Пан: Фред Астайрмен бірлескен хореограф және бишінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық биші және хореограф, Гермес Панды псевдоним ретінде қолданатын музыкант.

Гермес Пан (нағыз аты Гермес Джозеф Панагиотопулос, 10 желтоқсан 1909 – 19 қыркүйек 1990) – американдық биші және хореограф, ең әйгілісі Фред Астермен бірге түсірілген 1930 жылдардағы музыкалық фильмдердегі хореографиялық ынтымақтастығымен танымал. Ол Астермен шамамен жиырма фильм мен телешоуда жұмыс істеді. Би режиссерлігі үшін «Оскар» және «Эмми» сыйлықтарын жеңіп алды. Грек иммигрантының ұлы және оңтүстік америкалық әйелдің ұлы ретінде Мемфис қаласында (Теннесси штаты) дүниеге келген Пан 14 жасында отбасымен Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Ол әуесқойлық өнерлеулерде және жасырын клубтарда билеуді бастады. 19 жасында алғаш рет билеуіне ақы төленді және бірнеше Бродвей қойылымдарында жұмыс істеді. 1930 жылы Калифорнияға көшіп, 1933 жылы Астермен танысып, онымен жұмыс істей бастады; ол 89 фильмге хореография қойды.

Ерте өмір

Пан 1909 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласында грек иммигранты Пантелис Панагиотопулос пен оңтүстік аймағынан шыққан, колониялық дәуірден бастау алатын ағылшын және шотланд-ирланд тегіндес Мэри Алжанн Хьюстонның отбасында Гермес Джозеф Панагиотопулос болып дүниеге келді. Оның әкесі Грекияның Айгио қаласындағы белгілі отбасынан шыққан кондитер болған. Оның отбасы қаладағы алғашқы театрды ашты. Бастапқыда Грекияға қайтуды жоспарлаған ол, 1900 жылы Нэшвиллде Мэри Хьюстонмен танысқаннан кейін Теннессиде қалды. Оның ағасы Алкис та АҚШ-қа көшіп келіп, алғашқыда Нэшвиллде тұрды. 1903 жылы Пантелис АҚШ азаматы болды, ол Мэримен Мемфиске көшіп, алғашқы ұлы Панос дүниеге келді. Олардың екінші ұлы және соңғы баласы Гермес 1909 жылы Мемфисте туды. Гермес өте ерте жасынан музыка мен биге қызығушылық танытты. 1915 жылы балалардың афроамерикалық күтушісі "Бетти әже" Кларк Герместі өзінің тұратын ауданына, Нашвиллдегі афроамерикандықтар шоғырланған жерге алып барып, оған джаз музыкасын және степ биін таныстырды. Бұл оған үлкен әсер етті. Гермес Бетти әжесінің ұлы Сэм Кларкпен дос болады, ол да оның отбасында жұмыс істеді. Сэм талантты биші болғандықтан, балаға сол заманғы көптеген танымал билерді үйретті, ал Гермес өздігінен жаттығу жасады. 1922 жылы оның әкесі Сан-Антониода туберкулезден қайтыс болды. Ағасының өсиетінен мұрагерлікке кірмегендіктен ашуланған Алкис, жесір Мэри мен оның балалары Вассо мен Гермеске қару көрсетті. Ол олардың барлық үлесін және ақшасын өртеп жіберді, егер ол оларды ала алмаса, ешкімнің алмайтынын айтты.

Нью-Йоркке көшу

1923 жылы Мэри отбасының тегін Пан деп қысқартты және Сэм Кларкпен бірге Нью-Йорк қаласына көшті. Бастапқыда олардың Верхний Вест-Сайдта (Upper West Side) жайлы тұруға жеткілікті ақшасы болды, бірақ көп ұзамай қаржысы таусылды. Ең қиын кезде отбасы тек картоп пен кофеден ғибарат тамақтанатын болды. Олар сол күнді есте сақтауға уәде берді; әр жылдың 13 маусымында олар сол күні не істегендерін және не жегендерін күнделікке жазып отыратын. Олар осы күнді отбасылық тойға айналдырды. Бірақ отбасын күтіп келген үлкен ұлы Панос 1927 жылы қайтыс болды. Панның би өнеріндегі мансабы 1928 жылы Маркс ағайындыларының «Айуандардың печеньесі» (Animal Crackers) атты Бродвей қойылымында 19 жасында хор бишісі ретінде сахнаға шығуымен басталды. Пан 1930 жылы Джинджер Роджерспен «Жоғары жылдамдық» (Top Speed) Бродвей мюзиклінде хор әншісі ретінде жұмыс істеген кезде танысты. Ол сондай-ақ әпкесі Вассомен бірге би биледі. Пан мен оның әпкесі 1930 жылға дейін Лос-Анджелеске көшіп келді. Жас жігіттер Вассо тұрмысқа шығар алдында анасы Мэри, ағасының жесірі Дороти және қызы Алжанмен бірге бір үйде тұрды, Алжан олардың анасының құрметіне қойылған есім. Ақырында Пан Беверли-Хиллсте үй алды. Вассо Пан Астер-Роджерстің көптеген фильмдерінің хорында өнер көрсетті. Пан Грециядағы әкесінің туыстарымен байланысын үзбеді. 1920 жылдары ол олармен кездесу үшін Айгио және Грецияға кең сапар жасады. Пан берілген католик болды және билеуден рухани мағына тапты. Ол өзінің таныс айнасында гомосексуал ретінде белгілі болды, бірақ өте жасырын өмір сүрді.

Фред Астермен ынтымақтастық

Пан Фред Астермен «Flying Down to Rio» (1933) фильмінің түсірілім алаңында кездесті, онда ол би режиссері Дейв Гулдтың ассистенты болып жұмыс істеді. Астер «The Carioca» биіне қадамдар ойластыруға тырысқанда, біреу оған Панның бірнеше идеясы бар екенін айтты, сосын биші шақырылды. Пан Нью-Йоркте көшеде жүрген кезінде үйренген қысқа бір үзіндіні көрсетті. Осыдан бастап екеуі өмір бойына кәсіби серіктестік және достық қарым-қатынас орнатты. Пан RKO студиясының Астерге түсірілген барлық фильмдерінде жұмыс істеді. Ол «Top Hat» (1935) фильмінен «Top Hat» және «Swing Time» (1936) фильмінен «Bojangles of Harlem» билері үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 1937 жылы ол Астермен бірге Джоан Фонтейннің ойнаған «A Damsel in Distress» (1937) фильмі үшін «Үздік би режиссурасы» номинациясында академиялық сыйлықты алды. Астер мен Панның бірлескен жұмысы, Астердің 31 музыкалық фильмінің 17-сі мен төрт телеспектаклінің үшiнiң құрамына кірген, 20 ғасырдың фильм және теледидар мюзиклдеріндегі би хореографиясының ең маңызды күштерінің бірі деп мойындалды. Астер Панды өзінің «идея адамы» деп атады, және ол көбінесе өзінің билерін өзі хореографияласа да, Панның көмегін сыншы ғана емес, сонымен қатар биді жетілдіру үшін репетиция серіктесі ретінде де жоғары бағалады. Астердің репетицияға деген шексіз құштарлығын ескерсек, бұл оңай шаруа емес еді. Пан сонымен қатар Джинджер Роджерске сабақ беру және репетиция жасау жөніндегі маңызды міндетті атқарды, өйткені оның Астер-Роджерс мюзиклдерін түсіру кезіндегі көптеген басқа міндеттемелері Астердің репетиция кестесімен жиі қайшы келетін. Сонымен қатар, Пан Робертадан (1935) кейін түсірілген барлық фильмдерінде Джинджердің би қимылдарын постпродакшнде жазды. Пан Астермен соңғы музыкалық фильміне дейін, «Finian's Rainbow» (1968) фильміне дейін бірлесіп жұмыс істеді, ол бірқатар мәселелерге байланысты сәтсіз аяқталды. Жас режиссер Фрэнсис Форд Копполаның музыкалық фильмдерде тәжірибесі болмағандықтан, ол Астер мен Панның фильмдегі билерге қатысты жоспарларын елеусіз қалдырды. Коппола 1930 жылдардың басында Астер Голливуд мюзиклінен қуып шығарған камералық би стилін қайта енгізді. Ақырында Коппола фильмде эпизодтық рөлде ойнаған Панды жұмыстан босатты; Коппола кейіннен фильмнің көркемдік сәтсіздігіне өзінің жауапкершілігін мойындады. Коппола фильм 70 мм форматқа ауыстырылғанда, кейбір би сахналарында Астердің аяқтары кесіліп қалғанына ұялғандықтан мазасыздық сезімдеді.

Pan met Fred Astaire on the set of Flying Down to Rio (1933), in which he worked as an assistant to dance director Dave Gould. While Astaire was trying to work out a series of steps for "The Carioca", someone told him that Pan had a few ideas, and the dancer was invited over. Pan demonstrated a brief break he had picked up from his street days in New York. From then on the two began a lifelong professional collaboration and friendship. Pan worked on all the RKO Astaire pictures. He was nominated for Academy Awards for the "Top Hat" and "The Piccolino" numbers from Top Hat (1935) and for the "Bojangles of Harlem"' number from Swing Time (1936). In 1937 he received the Academy Award for Best Dance Direction for A Damsel in Distress (1937), in which Joan Fontaine starred with Astaire. The Astaire Pan collaboration, involving 17 of Astaire's 31 musical films and three of his four television specials, is widely accepted as one of the most important forces in dance choreography of 20th century film and television musicals. Astaire called Pan his "idea man," and while he generally choreographed his own routines, he greatly valued the assistance of Pan not just as a critic, but also as a rehearsal partner for the purposes of fine tuning a routine. Given Astaire's obsessive rehearsal habits, this was no mean task. Pan also performed the essential function of teaching and rehearsing Ginger Rogers, whose many other commitments during the filming of the Astaire Rogers musicals often conflicted with Astaire's rehearsal schedule. In addition, Pan recorded Ginger's taps in post production on all their movies made after Roberta (1935). Pan continued to collaborate with Astaire until the latter's last musical picture, Finian's Rainbow (1968), which was a disaster on a number of fronts. The young director, Francis Ford Coppola, had no prior experience with musical films and rode roughshod over Astaire's and Pan's plans for the film's dance routines. Coppola reintroduced the style of dancing camera of the early 1930s, which Astaire had done so much to banish from the Hollywood musical. Eventually Coppola fired Pan, who had a small walk on part in the film; Coppola has since acknowledged his own primary responsibility for the film's artistic failure. Coppola was embarrassed that Astaire's feet were cropped out on some dance routines when the film was reformatted to 70mm.

Кинодағы рөлдері

Панның экрандағы алғашқы пайда болуы – 1940 жылғы «Екінші хор» фильмінде Астер мен Годдардтың «Мен бұл қадамға үйренбедім, бірақ оны орындауға тырысамын» атты биіндегі кларнетші рөлі. Ол сол фильмде өшірілген (және жалғыз) Астер-Пан биі «Мен және жоғарыдағы әуежайдағы жын» фильмінде «Желек» кейіпінде ойнады. Ол Бетти Грейблмен бірге «Майамидегі Ай» (1941) және «Кони-Айленд» (1943) фильмдерінде түсті. Оның ең ұзақ түсірілген биі – Грейблмен «Футлайт Серенада» (1942) фильміндегі күрделі таққа шабуыл, ол оның Астер мен Роджерспен бірлескен жұмысын көрсетеді. Панның Астерге ұқсастығы көзге түседі. Пан Рита Хейвортпен «My Gal Sal» (1942) және Бетти Грейблмен «Pin Up Girl» (1944) фильмдерінде де ойнады. Бұл фильмдерде ол сөйлемейтін би рөлдерін орындады және негізінен хореограф ретінде жұмыс істеді. 1950 жылы ол Лана Тернермен «Өзінің өмірі» фильміндегі кеш сахнасында би биледі. Бұл оның фильмдегі жалғыз би өнері («Сасқақ жігіт» рөлінде «Kiss Me Kate» фильміндегі шағын, бірақ көрсетілген эпизодынан басқа) – Пан мен Астердің би стильдерін салыстыруға мүмкіндік берген өнерлері. Астермен жұмыс істемеген кезде Пан Голливуд мюзиклінің алтын ғасырында хореограф ретінде үлкен сұранысқа ие болды. Ол «камераның көзіне де, адам денесінің сызықтарына да сезімтал» деп сипатталды, сонымен қатар камераға арналған биді өзгертті және «американдықтардың биді қабылдау әдісіне» әсер етті. Ол «Көруге әдемі» (1952), «Маған сүйіс» (1953, онда Боб Фосс та хореографиялық жұмыс істеді және биледі) және «Пал Джой» (1957) фильмдерінде хореография жасады, онда ол соңғы рет экрандағы бишілер тобын басқаратын репетиция хореографы ретінде пайда болды.

Мұра мен құрмет

"Top Hat" және "The Piccolino" би нөмірлері үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды (1935). "Swing Time" фильміндегі "Bojangles of Harlem" би нөмірі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды (1936). "Қайғылы қыз" (1937) үшін "Үздік хореография" номинациясында "Оскар" сыйлығын алды. 1961 жылғы "Фред Астермен бірге кеш" телеарналық арнайы бағдарламасы үшін "Эмми" сыйлығын алды. 1980 жылы Ұлттық кино сыйлығын алды. 1986 жылы Жоффри балеті американдық биге қосқан үлесі үшін оған сыйлық берді. 1968 жылы Лас-Вегастағы "Тропикана" қонақ үйіндегі "Фоли Берже" қойылымының хореографы ретінде жұмыс істеді.

Жеке өмір

Пан ешқашан үйленбеген. Джон Франчесчинаның "Гермес Пан: Фред Астермен билеген адам" атты кітабында айтылғандай, киноиндустриясында Панның гомосексуал екені кеңінен белгілі болған. Бұл факт Панның өмірлік кезеңінде жарияланбады, және оның көптеген серіктестерінің кім екені белгісіз. Оның Мишелен Ласки есімді немере қызы болған. Панның Голливудтан тыс, әртүрлі салалардағы достары көп болды. Ол Иран шахы Мұхаммед Реза Пахлавимен достық қарым-қатынас құрып, оны Персеполисте Парсы империясының 2500 жылдығы тойына шақырды. Ол сондай-ақ суретші Диего Риверамен жақын болды, ол оның толық портретын салған. Рита Хейвортпен оның тығыз достығы болды, тіпті ол оның жаназасында табын ұстаушылардың бірі болды. Өмірінің соңында Пан Грекияға сапар шекті. Ол әсіресе әкесінің туған қаласы Айгиода көп уақыт өткізді, онда ол отбасының үйіне барып, көптеген туыстарымен кездесті.

Өлім

Гермес Пан 1990 жылдың 19 қыркүйегінде Калифорния штатындағы Беверли-Хиллсте 80 жасында, себебі белгісіз аурудан қайтыс болды. Оны қарындасы Вассо Пан, сіңлісі Мишелен Ласки және бірнеше туған балалары еске алады.