Кіріспе

Қылқан жапырақты ағаштардың түрі

Juniperus californica, калифорниялық аршасы, Солтүстік Американың оңтүстік-батысына тән аршаның бір түрі.

Сипаттама

Juniperus californica – бұта немесе кішкентай ағаш, әдетте , бірақ сирек дейін биіктікке жетеді. Қабығы күлгін сұр, көбінесе жұқа және "ұсақ-ұсақ тілімделген" көрінеді. Бұтақтары көптеген қарағай түрлерімен салыстырғанда қалың, диаметрі шамамен дейін. Жапырақтары көкшіл сұр түсті және қабықша тәрізді. Жаңа өркендердегі (көкөністердегі) жапырақтары ине тәрізді және ұзын. Ересек жапырақтары қарама-қарсы немесе үштік топтамалармен орналасқан, қабықша тәрізді, жетек бұтақшалардағылары ұзын, ал ені . Шишалар жидек тәрізді, диаметрі , көк қоңыр түсті, ақшыл балауыз жабыны бар, қызғылт қоңырға айналады және бір тұқымды (кейде екі немесе үш). Калифорниялық аршасы (Juniperus californica) Юта аршасына (J. osteosperma) жақын туыс, ол шығысқа қарай таралған, олардың екеуі де қалың бұтақтары мен салыстырмалы түрде ірі шишалары бар, бірақ Юта аршасы көбінесе екі жынысты гүлді (моноэцитті). Оның шишалары пісуіне көбірек уақыт керек (екі вегетациялық маусым), сонымен қатар ол суыққа төзімділігі жоғары.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Атауынан көрініп тұрғандай, ол негізінен Калифорнияның көптеген жағдайында кездеседі, бірақ оның ареалы Баха-Калифорнияның көп бөлігіне, Неваданың оңтүстігіндегі Ұлы Бекенге және Аризонаның солтүстік-батысына дейін созылады. Калифорнияда ол мына жерлерде табалады: Жарым аралдық жоталар, Трансверс жоталар, Калифорния жағалау жоталары, Сакраменто аңғарының етегі, Сьерра-Невада және Мохаве шөлінің жоталарындағы биік орналасқан аралдар. Сондай-ақ, Солтүстік Америка континенттік тақтасынан, Тынық мұхитындағы Гуадалупе аралынан да кездеседі, онда 10-нан кем индивидуум бар. Ол орташа биіктікте өседі. Мекендеу орындары: бір жапырақты пинион (Pinus monophylla) өсетін пинион-жәндік ормандары; Джошуа ағашы ормандары; және тау етегіндегі ормандар, таулық шатырлы ормандар мен ішкі шатырлы ормандардың кіші аймақтарында.

Қорғау

Халықаралық табиғатты қорғау одағы бұл түрді «ең аз уайым тудыратын» санатына енгізген және оны жаһандық деңгейде қауіпті деп санамайды. Дегенмен, ең оңтүстіктегі популяциялардың бірі, бұрын Баха-Калифорния түбегінің жағалауындағы Гуадалупе аралында, 19 ғасырдың соңында жабайы ешкілердің салдарынан дерлік құрылысқа жетіп, тек бірнеше өсімдік қалды. Бұл түр – жергілікті секвойя сфинксінің (Sphinx sequoiae) личинкаларына тамақтандыратын өсімдік.

Қолданылуы

Өсімдік Калифорнияның жергілікті халықтары, оның ішінде Кахуилла, Кумейяй (Дигено), Серано және Олон тайпалары тарапынан дәстүрлі түрде медициналық және тағамдық мақсатта қолданылған. Олар жиналған жаңғақтарды жаңа күйінде жеп, сондай-ақ нан пісіру үшін ұнға айналдырған. J. californica әсемдік үшін өсіріледі, тығыз бұта (кейіннен ағашқа айналатын) мекендік бақтарда, ыстыққа және құрғақшылыққа төзімді бақтарда және табиғи ландшафт дизайнында қолданылады.