Кіріспе

Югослав көміршісі (1914–1990)

Алия Сиротанович (14 тамыз 1914 – 16 мамыр 1990) – югослав шахтёрі, Социалистік Еңбек Ері және, мүмкін, барлық югослав ударниктерінің ең танымал өкілі. Югославия Коммунистік партиясы оны бұрынғы Югославиядағы қажырлы еңбектің үлгісі ретінде ұсынды.

Жас шағы мен отбасы

Босниялық Алия Сиротанович Боснияның орталық бөлігінде, Бреза қаласына жақын Орахово ауылында дүниеге келді және сол маңдағы тағы бір ауыл – Трторичиде өсті. Ол 1914 жылы Босния мен Герцеговина Австрия-Венгрия құрамында болған кезде туған. Оның алты бауыры мен екі қарындасы болды, олардың бәрі шахтерлер еді. Оның бауырларының бірі, Ахмед, 1970 жылы шахтадағы апаттан қаза тапты.

Тау-кен өндірісінің тарихы мен атақ-даңқы

Сиротанович Брезадағы көмір шахтасында жұмыс істеді. 1947 жылы Сиротанович көмір қазуда рекорд орнатты. 1949 жылы 24 шілдеде Сиротанович Крека шахтасындағы шахталар арасындағы жарысқа қатысты. Ол және оның сегіз адамнан тұратын бригадасы 8 сағаттық смена ішінде 128 вагон көмір, яғни бір сменада 152 тонна көмірді өндірді, бұл советтік «Еңбек ері» Алексей Стахановтың алғашқы рекордынан шамамен 40 тоннаға артық, бірақ бұл факт даулы. Югославиялық кеншілердің жетістіктері апталар бойы газеттердің бірінші беттерінде жарияланды. Бұл жарыс Кеңес-Югославия қарым-қатынасындағы шиеленіс кезінде болғандықтан, оның жетістіктері Югославия Коммунистік партиясы тарапынан кеңінен мақталып, жарияланды. Жосип Броз Тито Сиротановичтің кез келген тілегін орындауға дайын екенін айтқан, бірақ Сиротановичтің сұраған жалғыз нәрсе – үлкен қазық болды. Сиротанович саясатқа қадам басуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады.

Мұра

Югославия Коммунистік партиясы оны қажырлы еңбек етудің үлгісі ретінде ұсынды. 1987 жылы «Забранено Пушење» тобы «Срце, руки и лопата» («Жүрек, қол және қашақ») атты ән жазып, қажырлы, қарапайым адамның үлгісі болған «Авдия жолдасқа» құрмет көрсетті.

Банкнота

Оның суреті 20 000 югослав динары банкнотасында бейнеленген, бірақ көбінесе 10 динарлық банкнотада суреттелген деген қате пікір таратылды. 10 динарлық банкнота және оның 1000 ескі динарлық алдыңғы нұсқасы, бірдей суреттерімен, одан бұрын (1955 жыл) шығарылған және Зеницадағы домна пешінде жұмыс істейтін металл жұмысшысы Ариф Гераличті көрсеткен. Жаңа 20 000 динарлық банкнота 1987 жылғы 1 мамырда жарық көрді.