Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргайл және Бьюттегі аббатхана, Шотландия, Ұлыбритания.
Abbey in Argyll and Bute, Scotland, UK
Иона аббатханасы – Шотландияның батыс жағалауындағы Мулл аралының жанында, Иона аралында орналасқан аббатхана. Ол Батыс Еуропадағы ең көне христиан діни орталықтарының бірі. Аббатхана Шотландия бойынша христиан дінінің таралуының маңызды орталығы болды және Иона Даль-Риата Корольдігінің бөлігі болған кезде, Әулие Колумба монастырь қауымын құрды. Әулие Айдан Линдисфарн аралында Нортумберлендте христиан дінін қайта орнатуға көмектесуден бұрын Ионада монах болып қызмет етті. 12 ғасырда Макдональд кланының лордтары Ионаны Макдональд Корольдық отбасының шіркеулік астанасына айналдырды, ал одан кейінгі Аралдар лордтары 16 ғасырдың басына дейін аббатхананы, шіркеуді және монастырды күтіп, қамтамасыз етті. Макдональдтардың екеуі (екеуінің де аты Ангус) Ионада епископтық таққа отырып, Аралдардың епископтары болды. Әулие Оран шіркеуі лордтардың жерленген орны болды, бұл туралы олардың қабір тастары куәлік етеді. 1207 жылдан 1493 жылға дейін ерте Дональд кланы және оның Аралдар лордтары Иона аббатханасының ортағасырлық өміріне, дамуына және беделіне үлкен үлес қосты. Бұл Макдональд кезеңінің ұзақтығы 300 жылды құрайды. Ол Ионаның қазіргі архитектурасының жалғыз куәсі және сақталған ескерткіштердің басты куәсі болып табылады. Иона аббат шіркеуі, іс жүзінде, Макдональдтардың Аралдар соборы болды. Ортағасырлық Иона аббатханасы, сіз оны бүгін көріп тұрғаныңыздай (20 ғасырда қалпына келтірілген), негізінен 15 ғасырғы Дональд кланының Аралдар лордтары мен олардың Дональд кланының аббаттары мен епископтарының мұрасы болып табылады. Бүгінде Иона аббатханасы – Глазгода штаб-пәтері орналасқан, экуменикалық христиан діни ордені Иона қауымының рухани үйі. Аббатхана бүгін де христиан паломниктігінің танымал орны болып табылады.
Iona Abbey is an abbey located on the island of Iona, just off the Isle of Mull on the West Coast of Scotland. It is one of the oldest Christian religious centres in Western Europe. The abbey was a focal point for the spread of Christianity throughout Scotland and marks the foundation of a monastic community by St. Columba, when Iona was part of the Kingdom of Dál Riata. Saint Aidan served as a monk at Iona, before helping to reestablish Christianity in Northumberland, on the island of Lindisfarne. In the 12th century, the Macdonald lords of Clan Donald made Iona the ecclesiastical capital of the Royal Family of Macdonald, and subsequent Lords of the Isles into the early 16th century endowed and maintained the abbey, church and nunnery. Two of the Macdonalds (each named Angus) became Bishops of the Isles with the bishop's seat at Iona. St. Oran's chapel was the burial place for the Lords as evidenced by their grave slabs. From 1207 to 1493, the early Clan Donald and its Lords of the Isles were entirely central to Iona abbey’s medieval existence, development and prestige. This enduring Macdonald phase equals the 300 year period of primary Columban monasticism. It is paramount in providing the sole witness to Iona’s extant architecture and is a principal witness to the surviving monuments. The Iona Abbey church was in all but name The Macdonald’s Cathedral of The Isles. Medieval Iona Abbey, as you see it today (restored in the 20th century) is largely the legacy of the 15th century Clan Donald Lords of the Isles and their Clan Donald Abbots and Bishops. Today, Iona Abbey is the spiritual home of the Iona Community, an ecumenical Christian religious order, whose headquarters are in Glasgow. The Abbey remains a popular site of Christian pilgrimage today.
Ерте тарих
563 жылы Колумба он екі серігімен бірге Ирландиядан Айонаға келді және монастырь құрды. Ол пикттер мен шотландтар арасында христиан дінін таратудың ықпалды орталығы ретінде дамыды. Сол кезде аралдың және аббаттықтың атауы "Hy" немесе "Hii" болған; "Иона" деген ат тек 14 ғасырдан бастап, "Hy" сөзінің латыншаланған "Ioua" түрінің қате жазылуынан туған сияқты.
In 563, Columba came to Iona from Ireland with twelve companions, and founded a monastery. It developed as an influential centre for the spread of Christianity among the Picts and Scots. At this time the name of the island and so the abbey was "Hy" or "Hii"; "Iona" only seems to date from the 14th century, as a mis transcription of a Latinized "Ioua" for "Hy".
Өмір салты мен практикасы
Монастырьдің басты мақсаты – «Иерусалимнің рухани қаласының бейнесі ретінде үлгілі монастырь» құру болды. Колумба миссионерлік қызметтен гөрі «христиандық ізгіліктердің биігін, басқаларға үлгі көрсету үшін» жасауды көздеген. Монахтар кельттік христиандық дәстүрлері мен қағидаларын сақтап, күнделікті құлшылық ететін және еңбек ететін. Олар мүлікті басқарды және жергілікті және ауданаралық қауымдастықтармен байланыс күйзеді. Колумбаның монастыры саздан және ағаштан, немесе ағаштан және сабаннан тұрғызылған бірнеше ғимараттардан құралған болуы мүмкін. Олардың ішінде орталық шіркеу немесе оратория, жалпы асхана немесе дастархан, кітапхана немесе жазу бөлмесі, монахтардың ұялары немесе жатақханалары, сондай-ақ саяхатшылар мен паломниктерге арналған қонақ үй болған. 800 жылға таяу ағаш шіркеудің орнына тас шіркеу салынған деп саналады. Колумбаның монастыры шаңқай мен топырақ үйірмен қоршалған, оның бір бөлігі Колумба келгенге дейін болған, ал қалған бөлігі қазіргі аббат ғимараттарының солтүстік-батысында көрініп тұр. Келл кітабы – 800 жылға дейінгі кезеңде Иона монахтары жасаған көркем жазылған қолжазба.
The prime purpose of the monastery was to create 'a perfect monastery as an image of the heavenly city of Jerusalem' – Columba wanted to 'represent the pinnacle of Christian virtues, as an example for others to emulate' rather than explicitly missionary activity. The monks worshipped and worked daily, following Celtic Christianity practices and disciplines. They also managed assets and were involved with the local and wider community. Columba's monastery would have been made up of a number of wattle and timber, or wood and thatch, buildings. These would have included a central church or oratory, the common refectory or kitchen, the library or scriptorium, monk cells or dormitories, and a guest house for visitors including pilgrims. It is believed that around 800AD the original wooden chapel was replaced by a stone chapel. Columba's monastery was surrounded by a ditch and earth bank, part of which is believed to have pre existed Columba's arrival, and part of which can still be seen to the north west of the current abbey buildings. The Book of Kells, an illuminated manuscript, is believed to have been produced by the monks of Iona in the years leading up to 800.
Тас айқыш
Айона монастырында қабірлерді белгілеу үшін тік және жатқан тас айқыштар қолданылған. Олардың дизайны құнды металлдан жасалған айқыштарды шағылыстырды. Кейбіреулері Лох-Свиннен қайықпен 50 миль қашықтықтан әкелінген тастан қашалған. 806 жылы викингтер шабуыл жасағанда 68 монах Шейіттер шығанағында қырғынға ұшырады, бұл көптеген Колумба монахтарының Ирландиядағы Келлс аббаттығына көшіп кетуіне себеп болды. 825 жылы Блатмак және Ионада оныңмен бірге қалған монахтар викингтердің шабуылында шейіт болды, ал аббаттық өртенді. Бірақ негізгі қасиеттер, жазбаларда көрсетілген Колумбаның қасиетті қоршауымен бірге, 878 жылы ғана Ирландияға көшірілді, ал Келлс жаңа негізгі Колумба орталығы болды.
Stone crosses, both standing and lying, were used to mark graves in the Iona monastery. Their design reflected precious metal crosses. Some were carved from stone imported 50 miles by boat from Loch Sween. During the 806 Viking attack, 68 monks were massacred in Martyrs' Bay, and this led to many of the Columban monks relocating to the new Columban Abbey of Kells in Ireland. In 825, St Blathmac and those monks who remained with him at Iona were martyred in a Viking raid, and the Abbey was burned. But only in 878 were the main relics, with Columba's reliquary shrine specified in the records, moved to Ireland, with Kells becoming the new main Columban house.
Бенедиктиндер аббатшылығы
1114 жылы Иона Норвегия королі тарапынан басып алынды, ол оны Сомерлед қайтарып алғанға дейін елу жыл бойы ұстады, ал 1164 жылы ирландтықтардың қайтадан қатысуын шақырды: осының нәтижесінде собордың орталық бөлігі салынды. Сомерледтің ұлы Рональд, енді Аралдардың Лорды, 1203 жылы бенедиктиндерді жаңа монастырь құруға, ал Колумба монастырының негізінде августиндердің монастырын құруға шақырды. Жаңа аббат шіркеуі Колумбаның алғашқы шіркеуі орналасқан жерде салына бастады. Келесі жылы, 1204 жылы, екі ирланд епискобы бастаған әскер бұл жерге шабуыл жасады. Бұл Ирландияның Колумба дін қызметкерлерінің, әйгілі Колумбаның негізін салған осы маңызды орындағы байланыстары мен ықпалын жоғалтуына жауап болды. Августин орденінің негізі болған Иона монастыры (Шотландиядағы екеудің бірі, екіншісі Пертте) аббат ғимараттарының оңтүстігінде құрылды. Алғашқы монахтардың бірнеше қабірлері сақталған, соның ішінде 1543 жылы қайтыс болған Анна Маклейнге арналған қабір де бар. Оның сырт киімінің астында августиндер орденін білдіретін плисселенген рошет анық көрінеді. Монастырь ғимараттары он бесінші ғасырда қайта салынды және Реформациядан кейін құлдырап қалды. Аббат шіркеуі он бесінші ғасырда Макдональд Аралдар Лордтары тарапынан кеңейтілді, олар оны өзінің рухани орталығы және шіркеуді – Аралдардың соборы деп есептеді. Шотландия Реформациясынан кейін Иона, көптеген басқа аббаттармен бірге, Британ аралдарындағы көптеген аббаттармен бірге бұзылып, тасталды, оның монахтары мен кітапханалары таратылды.
In 1114 Iona was seized by the King of Norway, who held it for fifty years before Somerled recaptured it, and invited renewed Irish involvement in 1164: this led to the construction of the central part of the cathedral. Ranald, Somerled's son, now the Lord of the Isles, in 1203 invited the Benedictine order to establish a new monastery, and an Augustinian Nunnery, on the Columban Monastery's foundations. Building work began on the new abbey church, on the site of Columba's original church. The following year, in 1204, the site was raided by a force led by two Irish bishops. This was a response by Ireland's Columban clergy to the loss of its connections and influence at this significant site founded by St Columba. The Iona Nunnery, a foundation of the Augustinian Order (one of only two in Scotland the other is in Perth), was established south of the abbey buildings. Graves of some of the early nuns remain, including that of a remarkable prioress, Anna Maclean, who died in 1543. Clearly visible under her outer robe is the rochet, a pleated surplice denoting the Augustinian Order. The nunnery buildings were rebuilt in the fifteenth century and fell into disrepair after the Reformation. The abbey church was substantially expanded in the fifteenth century by the Macdonald Lords of the Isles who considered it their spiritual seat and the church, their Cathedral of the Isles. Following the Scottish Reformation, Iona, along with numerous other abbeys throughout the British Isles, was dismantled, and abandoned, its monks and libraries dispersed.
Қазіргі заманғы аббатхана
1899 жылы Аргилль герцогы (жақсылықтар елі) Аббаттық және Монастырдың қираған қалдықтарына меншік құқығын Айона соборының сенім қорына берді, ол Аббат шіркеуін кең ауқымда қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. 1938 жылы пастор Джордж МакЛеодтың шабыттандыруымен аббатты қайта тұрғызып, Иона қауымын құрған топ пайда болды. Қайта құруды архитектор Иан Гордон Линдсей ұйымдастырды, ал жоба оның аға тәлімгері және досы Реджинальд Фэрлидің жомарттығымен берілді. 20-шы ғасырда Иона қауымы айналасындағы ғимараттарды да қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. Бұл экуменикалық христиан қауымы осы күнгә дейін бұл жерді пайдалануда. 1908 жылы қарапайым шаршылы қаріп қосылып, сол жылы Шотландия шіркеуінің Бас жиналысының модераторы болған Теодор Маршалл ДД-ның естелігіне арналды. 2000 жылы Иона соборының сенім қоры Аббатты, Монастырды және олармен байланысты жерлерді «Тарихи Шотландия» ұйымына тапсырды. 2021 жылдың маусым айында Иона қауымы үш жыл бойы жинаған 3,75 миллион фунт стерлинг қаражатымен жасалған жөндеуден кейін аббат қайта ашылды, оған жаңаруға жарамды энергия жүйесі және жоғары жылдамдықты интернет қосылды.
In 1899 the Duke of Argyll (the land of good deeds) transferred ownership of the ruined remains of the Abbey and Nunnery sites to the Iona Cathedral Trust, which undertook extensive restoration of the Abbey church. In 1938, the inspiration of Reverend George MacLeod led a group that rebuilt the abbey and founded the Iona Community. The reconstruction was organised by the architect Ian Gordon Lindsay having generously been passed the project by his senior mentor and friend Reginald Fairlie. The surrounding buildings were also reconstructed during the 20th century by the Iona Community. This ecumenical Christian community continues to use the site to this day. The simple square font was added in 1908 and dedicated to the memory of the Very Rev Theodore Marshall DD, Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland in that year. In 2000 the Iona Cathedral Trust handed over the care of the Abbey, Nunnery, and associated sites to Historic Scotland. In June 2021, the abbey reopened following a £3.75M renovation, fund raised by the Iona Community over three years, and including a renewable energy system and high speed broadband.
Қызығушылық туғызатын заттар
Аббат мұражайындағы Сент-Джон айқасы. Аббаттың сыртындағы Сент-Мартин айқасы. Аббат зиратында көптеген ерте шотланд патшалары (барлығы 48 дейді), сондай-ақ Ирландия, Норвегия және Франция патшалары жерленген дегенді айтады. Дегенмен, қазіргі ғалымдар Іонаның мәртебесін арттырумен байланысты мифтерге жатқызылатын мұндай мәлімдемелерге күмәнмен қарайды. Іонада көптеген жетекші Гебрид аралдарының өкілдері, мысалы, аралдардың әртүрлі лордтары және Батыс Хайленд тайпаларының басқа да көрнекті мүшелері, соның ішінде Маклин басшылары мен бірнеше ерте Маклауд басшылары жерленген. Бұл орынды 20 ғасырдың Еңбек партиясының жетекшісі Джон Смит өте жақсы көретін. Ол 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін Іонаға жерленді. Іона аралында бірнеше биік айқас тастар кездеседі. Сент-Мартин айқасы (8 ғасырға жатады) әлі де жол бойында тұр. Аббатхана есігінің жанында Сент-Джон айқасының көшірмесі орналасқан. Қалпына келтірілген түпнұсқасы аббатхананың арт жағындағы аурухана мұражайында сақталған. Джедбургтағы заманауи мүсінші Кристофер Холл көп жыл бойы абатхананың галереясындағы ою-өрнектермен жұмыс істеді, олар аралға тән құстарды, флора мен фаунаны бейнелейді. Оған сондай-ақ Джон Смит қабірінің тасын жасау тапсырылды.
St. John's Cross in the Abbey museum. St. Martin's Cross outside the abbey. Many early Scottish kings (said to be 48 in total), as well as kings from Ireland, Norway and France, are said to be buried in the Abbey graveyard. However, modern scholars are sceptical of such claims, which were likely mythic associated with increasing the prestige of Iona. Numerous leading Hebrideans, such as various Lords of the Isles and other prominent members of West Highland clans, were buried on Iona, including a row of Maclean chieftains and several early MacLeod chiefs. The site was much loved by John Smith, 20th century leader of the Labour Party, who was buried on Iona following his death in 1994. Several high crosses are found on the island of Iona. St Martin's Cross (dated to the 8th century) still stands by the roadside. A replica of St John's Cross is found by the doorway of the Abbey. The restored original is located in the Infirmary Museum at the rear of the abbey. The contemporary Jedburgh based sculptor Christopher Hall worked for many years on carvings on the cloisters of the abbey, which represent birds, flora and fauna native to the island. He also was commissioned to carve John Smith's gravestone.