Ирландияның символы – үш жапырақты қонжыр (shamrock)

Кіріспе

Ирландияның символы ретінде қолданылатын жас кондық (көкіш) өсімдігі, Ирландияның символы болып табылатын өсімдік.

Шамрок – Ирландияның символы ретінде қолданылатын кондық (көкіш) өсімдігінің бір түрі. Ирландияның қасиетті әулиелерінің бірі – Патрик қасиетті үштік туралы христиандық ұғымды түсіндіру үшін оны метафора ретінде қолданған делінеді. "Шамрок" атауы ирланд тіліндегі "seamróg" сөзінен келген, ол "seamair" сөзінің кішіртілген түрі және қарапайым "жас кондық (көкіш)" дегенді білдіреді. Көбінесе "Шамрок" термині Trifolium dubium (ұсақ/сары кондық, ирландша: seamair bhuí) немесе Trifolium repens (ақ кондық, ирландша: seamair bhán) түрлерін білдіреді. Дегенмен, Medicago lupulina, Trifolium pratense және Oxalis acetosella сияқты үш жапырақты басқа өсімдіктер де кейде "Шамрок" деп аталады. Шамрок дәстүрлі түрде емдік қасиеттері үшін қолданылған және Виктория дәуірінде танымал мотив болған.

Ботаникалық түрлер

Нағыз" шейшек қандай ботаникалық түр екендігі туралы әлі де бір пікірге келмегендік бар. Джон Джерард 1597 жылғы еңбегінде оны "Trifolium pratense" немесе "Trifolium pratense flore albo" деп, яғни қызыл немесе ақ түсті трифолиум деп анықтады. Ол өсімдікті ағылшын тілінде "үш жапырақты шөп" немесе "далалық трифолиумы" деп сипаттап, "ирландтықтар оны шейшек деп атайды" деді. Ирландиялық ботаник Калеб Трэлкельд 1726 жылы "Synopsis Stirpium Hibernicarum" немесе "Ирландияның туған өсімдіктері туралы трактат" атты еңбегінде Джерардтың пікірін қолдап, шейшекті "Trifolium pratense" деп атады, оны "ақ далалық трифолиумы" деп сипаттады. Ботаник Карл Линней 1737 жылғы "Flora Lapponica" еңбегінде шейшекті "Trifolium pratense" деп атап, оны "Шамброх" деп атады және келесідей қызықты ескертпе жасады: "Hiberni suo Chambroch, quod est Trifolium pratense purpureum, aluntur, celeres & promtissimi roburis" ("Ирландиялықтар оны шамброх дейді, ол қызғылт далалық трифолиум, оны жесең жылдам және күшті боласың"). Линней ирландтардың шамрокті жегені туралы ақпаратты Эдмунд Спенсер сияқты елизаветалық авторлардың пікірлеріне негіздеді, олар шамрокті қиын-қыстау және ашаршылық кезінде ирландтар жегенін айтқан. Алайда, кейіннен елизаветалықтардың жас трифолиумды (гель тілінде) "seamróg" және ағаш шыршасын "seamsóg" деп атауындағы ұқсастықтан шатасқандығы айтылды. Шамроктің қандай түр екендігі туралы жағдайды Лондондық ботаник Джеймс Эбенезер Бичено одан әрі шатастырды. Ол 1830 жылы диссертациясында нағыз шамроктің "Oxalis acetosella", яғни ағаш шыршасының бір түрі екенін жариялады. Бичено жалған түрде трифолиумның Ирландияның туған өсімдігі емес екенін және ол тек 17 ғасырдың ортасында Ирландияға әкелінгенін мәлімдеді, сондай-ақ өз аргументін елизаветалық авторлардың шамрокті жегені туралы пікірлеріне негіздеді. Биченоның пікірінше, бұл ағаш шыршасына трифолиумнан гөрі көбірек сәйкес келеді, себебі ағаш шыршасын көбінесе жасыл ретінде жеп, тағамға дәм беру үшін қолданады. Алайда, Биченоның аргументі кеңінен қабылданбады, өйткені дәлелдердің салмағы трифолиумның бір түрін қолдайды. 1878 жылы жарық көрген "Ағылшын өсімдік атауларының сөздігінде" ағылшын ботаниктері Джеймс Бриттен мен Роберт Холланд ғылыми көзқарас ұсынды. Олардың зерттеулері көрсеткендей, "Trifolium dubium" Ковент-Гарденде шейшек ретінде ең көп сатылған, және оны Ирландияның кем дегенде 13 округінде киеді. Соңында, мәселені шешу үшін Ирландияда екі бөлек ботаникалық зерттеу жүргізілді, біреуі 1893 жылы, екіншісі 1988 жылы. 1893 жылғы зерттеуді Дублинде кеңсе қызметкері болып жұмыс істейтін әуесқой натуралист Натаниел Колган жүргізді, ал 1988 жылғы зерттеуді Ирландияның Ұлттық Ботаникалық Бағының директоры Э. Чарльз Нельсон жүргізді. Екі зерттеуде де Ирландияның барлық аймақтарынан адамдардан шейшектің үлгілерін жіберуді сұрады, содан кейін оларды отырғызып, гүлдеуге мүмкіндік берді, осылайша олардың ботаникалық түрлерін анықтауға болады. Екі зерттеудің де нәтижелері өте ұқсас болды, бұл Ирландиядағы шейшек туралы түсінік шамамен жүз жыл ішінде көп өзгермегенін көрсетті. Сауалнамалардың нәтижелері төмендегі кестеде көрсетілген. +Шейшек зерттеуі Ботникалық атауы Жалпы атауы % 1893 1988 Trifolium dubium Кішкентай трифолиум 51% 46% Trifolium repens Ақ трифолиум 34% 35% Trifolium pratense Қызыл трифолиум 6% 4% Medicago lupulina Қара люпин 6% 7% Oxalis acetosella Ағаш шыршасы 3% Әртүрлі Trifolium spp., Oxalis spp. 3% 5% Нәтижелер көрсеткендей, "нағыз" шейшектің бір түрі жоқ, бірақ "Trifolium dubium" (кішкентай трифолиум) ирландтардың шамамен жартысы шейшек деп санайды, ал "Trifolium repens" (ақ трифолиум) тағы бір үшінші бөлігі, ал қалған бөлігі "Trifolium pratense" (қызыл трифолиум), "Medicago lupulina" (қара люпин), "Oxalis acetosella" (ағаш шыршасы) және "Trifolium" мен "Oxalis" түрлеріне бөлінеді. Зерттеуге қатысқан ешбір түр Ирландияға ғана тән емес, олардың барлығы Еуропада кең таралған түрлер, сондықтан шейшектің Ирландияда ғана өсетін өсімдіктің бірегей түрі деген сенімнің ботаникалық негізі жоқ.

There is still not a consensus over the precise botanical species of clover that is the "true" shamrock. John Gerard in his herbal of 1597 defined the shamrock as Trifolium pratense or Trifolium pratense flore albo, meaning red or white clover. He described the plant in English as "Three leaved grasse" or "Medow Trefoile", "which are called in Irish Shamrockes". The Irish botanist Caleb Threlkeld, writing in 1726 in his work entitled Synopsis Stirpium Hibernicarum or A Treatise on Native Irish Plants followed Gerard in identifying the shamrock as Trifolium pratense, calling it White Field Clover. The botanist Carl Linnaeus in his 1737 work Flora Lapponica identifies the shamrock as Trifolium pratense, mentioning it by name as Chambroch, with the following curious remark: "Hiberni suo Chambroch, quod est Trifolium pratense purpureum, aluntur, celeres & promtissimi roburis" ('The Irish call it shamrock, which is purple field clover, and which they eat to make them speedy and of nimble strength'). Linnaeus based his information that the Irish ate shamrock on the comments of English Elizabethan authors such as Edmund Spenser who remarked that the shamrock used to be eaten by the Irish, especially in times of hardship and famine. It has since been argued however, that the Elizabethans were confused by the similarity between the Irish (Gaelic) name for young clover seamróg, and the name for wood sorrel seamsóg. The situation regarding the identity of the shamrock was further confused by a London botanist James Ebenezer Bicheno, who proclaimed in a dissertation in 1830 that the real shamrock was Oxalis acetosella, a species of wood sorrel. Bichino falsely claimed that clover was not a native Irish plant and had only been introduced into Ireland in the middle of the 17th century, and based his argument on the same comments by Elizabethan authors that shamrock had been eaten. Bicheno argued that this fitted the wood sorrel better than clover, as wood sorrel was often eaten as a green and used to flavour food. Bicheno's argument has not been generally accepted however, as the weight of evidence favours a species of clover. A more scientific approach was taken by English botanists James Britten and Robert Holland, who stated in their Dictionary of English Plant Names published in 1878, that their investigations had revealed that Trifolium dubium was the species sold most frequently in Covent Garden as shamrock on St. Patrick's Day, and that it was worn in at least 13 counties in Ireland. Finally, detailed investigations to settle the matter were carried out in two separate botanical surveys in Ireland, one in 1893 and the other in 1988. The 1893 survey was carried out by Nathaniel Colgan, an amateur naturalist working as a clerk in Dublin; while the 1988 survey was carried out by E. Charles Nelson, Director of the Irish National Botanic Gardens. Both surveys involved asking people from all across Ireland to send in examples of shamrock, which were then planted and allowed to flower, so that their botanical species could be identified. The results of both surveys were very similar, showing that the conception of the shamrock in Ireland had changed little in almost a hundred years. The results of the surveys are shown in the table below. +Shamrock surveyBotanical nameCommon namePercentage 1893 1988 Trifolium dubium Lesser clover 51% 46% Trifolium repens White clover 34% 35% Trifolium pratense Red clover 6% 4% Medicago lupulina Black medick 6% 7%Oxalis acetosellaWood sorrel 3%Various Trifolium spp., Oxalis spp.3%5%

The results show that there is no one "true" species of shamrock, but that Trifolium dubium (lesser clover) is considered to be the shamrock by roughly half of Irish people, and Trifolium repens (white clover) by another third, with the remaining sixth split between Trifolium pratense (red clover), Medicago lupulina (black medick), Oxalis acetosella (wood sorrel), and various other species of Trifolium and Oxalis. None of the species in the survey are unique to Ireland, and all are common European species, so there is no botanical basis for the belief that the shamrock is a unique species of plant that only grows in Ireland.

Алғашқы сілтемелер

Шамрок сөзі seamair óg немесе жас көкіштен шыққан, ал semair немесе көкіш туралы сілтемелер ерте ирланд әдебиетінде, көбінесе гүлденген көкішті жазықты сипаттау ретінде кездеседі. Мысалы, әртүрлі ирланд жерлері туралы ортағасырлық өлеңдер жинағында, Метрикалық Диндшенхус деп аталатында, Мит графтығындағы Тайльтиу немесе Телтаун туралы өлең оны гүлдеген көкішпен жайылған жазық ретінде сипаттайды (mag scothach scothshemrach). Сол сияқты, тағы бір әңгімеде Килдэр графтығында тұруға шешім қабылдаған Килдэрдің әсем жазығы көкіш гүлдерімен (scoth shemrach) жабылған екені айтылады. Дегенмен, ирланд әдебиетінде көкіш пен шамрок арасында ешқандай айырмашылық жоқ, ал шамрок тек ағылшын тілінде жеке сөз ретінде пайда болады. Ағылшын тілінде шамроктың алғашқы айрылысы 1571 жылы ағылшын Элизавета заманының ғалымы Эдмунд Кампионның еңбегінде кездеседі. "Boke of the Histories of Irelande" еңбегінде Кампион "жабайы ирландтардың" әдеттерін сипаттайды және ирландтар шамрок жегенін айтады: "Shamrotes, watercresses, rootes, and other herbes they feed upon". Ирландтар шамрок жегені туралы мәлімдеме кейінгі еңбектерде кеңінен қайталанды және бұл ирланд сөзі seamsóg немесе қышқыл шөп (Oxalis) -пен шатасу болып көрінеді. 1596 жылы жазылған ағылшын Элизавета заманының ақыны Эдмунд Спенсер өзінің "Ирландияның қазіргі жағдайы туралы" еңбегінде Десмонд көтерілісінен кейін соғысқа шыдамаған Мюнстерді байқауын сипаттайды. Мұнда шамрок аштықтан қиналып, тамақ табуға мұқтаж болған адамдардың соңғы шарасы ретінде жейтін тағам ретінде сипатталады: "Anatomies of death, they spake like ghosts, crying out of theire graves; they did eat of the carrions and if they found a plott of water cresses or shamrockes theyr they flocked as to a feast for the time, yett not able long to contynewe therewithall." Ирландтар шамрок жегені туралы идея Ирландияның Лорд-депутатының бұрынғы хатшысы болған Файнс Морисонның жазбаларында да қайталанады. 1617 жылы жарық көрген "Он екі доминион арқылы саяхат" атты еңбегінде Морисон "жабайы ирландтарды" сипаттайды, және осы жағдайда олардың шамрок жеу әдеті олардың күнделікті тіршілік үшін күресінің салдарынан туындаған. Морисон ирландтардың "өткір дәмі бар Schamrock шөбін жейтінін" айтады, оны "жүгіріп, қуылғанда аңдар сияқты жол бойынан жұлып алады". Дәмі өткір деген сөз қышқыл шөптің ащы дәмін білдіреді. Анық нәрсе – XVI ғасырдың соңына қарай шамрок ағылшын жазушыларына ирландтармен байланысты өсімдік ретінде белгілі болды, бірақ олар шамрокты олар жейтін өсімдік деп санады. Герард сияқты шөпшіге шамроктың көкіш екені анық, бірақ басқа ағылшын жазушылары шамроктың ботаникалық ерекшеліктерін білмейтін сияқты. Бұл таңқаларлық емес, өйткені олар ақпаратты екінші немесе үшінші қолдан алған болуы мүмкін. Бұл жазбаларда Сент-Патрик туралы немесе оның шамрокты қасиетті үштікті түсіндіру үшін қолданғаны туралы аңыз туралы ешқандай айтылмайды. Дегенмен, "ускэбаг" немесе вискиге "Шамрокты батыру" салтының екі нұсқасы бар. 1607 жылы драматург Эдвард Шарфэм өзінің "The Fleire" пьесасында "Ирландиялық Мейстер Оскабат пен оның лакейі Мейстер Шамроу" туралы айтады. Кейіннен, 1630 жылы ақын Джон Тейлордың "Сэр Грегори Нонсенс" атты еңбегінде: "Whilste all the Hibernian Kernes in multitudes, /Did feast with shamerags steeved in Usquebagh." деп жазылған.

The word shamrock derives from seamair óg or young clover, and references to semair or clover appear in early Irish literature, generally as a description of a flowering clovered plain. For example, in the series of medieval metrical poems about various Irish places called the Metrical Dindshenchus, a poem about Tailtiu or Teltown in County Meath describes it as a plain blossoming with flowering clover (mag scothach scothshemrach). Similarly, another story tells of how St. Brigid decided to stay in County Kildare when she saw the delightful plain covered in clover blossom (scoth shemrach). However, the literature in Irish makes no distinction between clover and shamrock, and it is only in English that shamrock emerges as a distinct word. The first mention of shamrock in the English language occurs in 1571 in the work of the English Elizabethan scholar Edmund Campion. In his work Boke of the Histories of Irelande, Campion describes the habits of the "wild Irish" and states that the Irish ate shamrock: "Shamrotes, watercresses, rootes, and other herbes they feed upon". The statement that the Irish ate shamrock was widely repeated in later works and seems to be a confusion with the Irish word seamsóg or wood sorrel (Oxalis). The English Elizabethan poet Edmund Spenser, writing soon after in 1596, described his observations of war torn Munster after the Desmond Rebellion in his work A View of the Present State of Ireland. Here shamrock is described as a food eaten as a last resort by starving people desperate for any nourishment during a post war famine: Anatomies of death, they spake like ghosts, crying out of theire graves; they did eat of the carrions and if they found a plott of water cresses or shamrockes theyr they flocked as to a feast for the time, yett not able long to contynewe therewithall. The idea that the Irish ate shamrock is repeated in the writing of Fynes Moryson, one time secretary to the Lord Deputy of Ireland. In his 1617 work An itinerary thorow Twelve Dominions, Moryson describes the "wild Irish", and in this case their supposed habit of eating shamrock is a result of their marginal hand to mouth existence as bandits. Moryson claims that the Irish "willingly eat the herbe Schamrock being of a sharpe taste which as they run and are chased to and fro they snatch like beasts out of the ditches." The reference to a sharp taste is suggestive of the bitter taste of wood sorrel. What is clear is that by the end of the sixteenth century the shamrock had become known to English writers as a plant particularly associated with the Irish, but only with a confused notion that the shamrock was a plant eaten by them. To a herbalist like Gerard it is clear that the shamrock is clover, but other English writers do not appear to know the botanical identity of the shamrock. This is not surprising, as they probably received their information at second or third hand. It is notable that there is no mention anywhere in these writings of St. Patrick or the legend of his using the shamrock to explain the Holy Trinity. However, there are two possible references to the custom of "drowning the shamrock" in "usquebagh" or whiskey. In 1607, the playwright Edward Sharpham in his play The Fleire included a reference to "Maister Oscabath the Irishman and Maister Shamrough his lackey". Later, a 1630 work entitled Sir Gregory Nonsence by the poet John Taylor contains the lines: "Whilste all the Hibernian Kernes in multitudes, /Did feast with shamerags steeved in Usquebagh."

Сент-Патрикке сілтеме

Дәстүр бойынша, киелі үштік туралы христиан дінін түсіндіру үшін 5 ғасырда Ирландияны христиан дініне өткізген кезде әйгілі Патрик шейшекті пайдаланған деседі. Әйгілі Патрик пен шейшектің байланысы туралы алғашқы дәлел 1675 жылы Патрик монеталарында немесе жартылай пенилерде пайда болды. Онда әйгілі Патрик шейшекті қолында ұстап, көпшілікке уағыз айтып тұрған суреті бейнеленген, бәлкім, киелі үштік туралы түсіндіру үшін. Патриция Монаган былай дейді: «Келттер үшін көкнәр немесе қышқыл шөп (екеуі де шейшектің түрі) қасиетті болған дегенге ешқандай дәлел жоқ». Дегенмен, Джек Сантино болжам жасайды: «Шейшектің жермен байланысы болуы мүмкін, ал друидтер оны табиғаттың жаңару күшінің символы деп санаған». Әйгілі Патриктің суреттерінде ол бір қолында крест, екінші қолында шейшектің бұтағын ұстап, Ирландиядан жыландарды қуып шығарады. Роджер Хоман былай деп жазады: «Әйгілі Патрик үштік туралы түсіндіру үшін шейшекті пайдаланғанда, ол трискельдің визуальдық тұжырымын пайдаланған болуы мүмкін». Әйгілі Патрик уағыз айтқан келттерге үш құдай туралы түсінік берудің қажеті неге болғаны белгісіз, өйткені олардың Ирландияда кем дегенде екі түрлі үш құдайға табынғандары белгілі: Эриу, Фódла және Банба; және Бадб Каха, Маха және Морриган. Бұл байланыс туралы алғашқы жазба 1681 жылы Ирландияға саяхат жасаған ағылшын саяхатшысы Томас Дайнелидің еңбегінде кездеседі. Дайнели былай деп жазады: «Наурыздың 17-сі – Әйгілі Патрик күні, жылжымайтын мереке, онда барлық дәрежедегі ирландтар бас киімдеріне кресттер тағады, кейбіреулері шпилькалармен, ал кейбіреулері жасыл ленталармен, ал қарапайым халық ырымшыл түрде үш жапырақты шөп – шейшекті киеді және (олардың айтуынша) демі жұмсақ болуы үшін оны жейді». Дайнелидің еңбегінде Әйгілі Патриктің шейшекті киелі үштік туралы сырды үйрету үшін пайдаланғаны туралы аңыз жоқ, және бұл оқиға 1726 жылға дейін ботаник Калеб Трэлкельдтің еңбегінде жазылған жоқ. «Шейшекті суға батыру» осы үшін мас болу қажеттігін білдірмейді. Күндіздің соңында пальтоға немесе шляпаға тағылған шейшек алынып, соңғы стақан грогқа немесе пуншқа салынады; ал тост айтылғаннан кейін шейшекті стақанның түбінен алып, сол иыққа лақтыру керек. Шейшекті әлі күнге дейін негізінен Әйгілі Патрик күнімен байланыстырады, ол Ирландияның ұлттық мерекесіне айналған және бүкіл әлемде шерулер мен тойлармен атап өтіледі. Бұл күні шейшекті кию дәстүрі сақталған және мерекелер кезінде шейшектің суреттері жиі кездеседі.

Traditionally, shamrock is said to have been used by Saint Patrick to illustrate the Christian doctrine of the Holy Trinity when Christianising Ireland in the 5th century. The first evidence of a link between St Patrick and the shamrock appears in 1675 on the St Patrick's Coppers or Halpennies. These appear to show a figure of St Patrick preaching to a crowd while holding a shamrock, presumably to explain the doctrine of the Holy Trinity. Patricia Monaghan states that "There is no evidence that the clover or wood sorrel (both of which are called shamrocks) were sacred to the Celts". However, Jack Santino speculates that "The shamrock was probably associated with the earth and assumed by the druids to be symbolic of the regenerative powers of nature Nevertheless, the shamrock, whatever its history as a folk symbol, today has its meaning in a Christian context. Pictures of Saint Patrick depict him driving the snakes out of Ireland with a cross in one hand and a sprig of shamrocks in the other." Roger Homan writes, "We can perhaps see St Patrick drawing upon the visual concept of the triskele when he uses the shamrock to explain the Trinity". Why the Celts to whom St Patrick was preaching would have needed an explanation of the concept of a triple deity is not clear, since at least two separate triple goddesses are known to have been worshipped in pagan Ireland Ériu, Fódla and Banba; and Badb Catha, Macha and The Morrígan. The first written mention of the link does not appear until 1681, in the account of Thomas Dineley, an English traveller to Ireland. Dineley writes:The 17th day of March yeerly is St Patricks, an immoveable feast, when ye Irish of all stations and condicions were crosses in their hatts, some of pinns, some of green ribbon, and the vulgar superstitiously wear shamroges, 3 leav'd grass, which they likewise eat (they say) to cause a sweet breath. There is nothing in Dineley's account of the legend of St. Patrick using the shamrock to teach the mystery of the Holy Trinity, and this story does not appear in writing anywhere until a 1726 work by the botanist Caleb Threlkeld. "The drowning of the shamrock" by no means implies it was necessary to get drunk in doing so. At the end of the day the shamrock which has been worn in the coat or the hat is removed and put into the final glass of grog or tumbler of punch; and when the health has been drunk or the toast honoured, the shamrock should be picked out from the bottom of the glass and thrown over the left shoulder. The shamrock is still chiefly associated with Saint Patrick's Day, which has become the Irish national holiday, and is observed with parades and celebrations worldwide. The custom of wearing shamrock on the day is still observed and depictions of shamrocks are habitually seen during the celebrations.

Ирландиядан тыс жерлерде пайдалану

Шамрок көбінесе Ирландиядан шыққан ұрпақтары бар шетелдегі көптеген ұйымдардың таңбасының бір бөлігі ретінде кездеседі. Ирландиядан тыс жерлерде әртүрлі ұйымдар, бизнес және орындар осы символды аралмен байланысты екенін көрсету үшін пайдаланады. Бұл қолданыстардың арасында:
Ирландияның ең ірі және ескі католик ұйымы – Гиберниялықтардың ежелгі орденінің таңбасындағы шамрок. 1836 жылы Нью-Йоркте ирланд иммигранттары құрған бұл ұйымның АҚШ, Канада және Ирландияда 80 000 мүшесі бар. Американдық полицейлер мен өрт сөндірушілердің ирландтық тегі бар "Изумруд" қоғамы өз белгісіне шамрокты қосады. "Изумруд" қоғамдарын АҚШ-тың ірі қалаларында, мысалы, Нью-Йорк, Милуоки, Джерси-Сити, Вашингтон, Бостон, Чикаго, Сан-Франциско, Лос-Анджелес және Миннесота штатының Сент-Пол қалаларында кездесуге болады. Шамрок Канада Корольдік таңбасының "гүлшоғы" бөлігінде, ирландтарды, ағылшындарды, шотландтарды және француз қоныс салушыларын бейнелейтін шамрок, раушан, қызыл гүл және лилия гүлдерінен тұратын гүлдесте ретінде бейнеленген. Монреаль қаласының (Квебек, Канада) туының төменгі оң төртбұрышында шамрок бейнеленген. Шамрок 19 ғасырда қала халқын құраған төрт негізгі этникалық топтың бірін көрсетеді, ал қалған үшеуі – француз (жоғарғы сол жақтағы лилия гүлімен бейнеленген), ағылшын (жоғарғы оң жақтағы раушан гүлімен бейнеленген) және шотланд (төменгі сол жақтағы қызыл гүлмен бейнеленген). Монсерраттың паспорт мөрінде де шамрок бейнеленген, оның көптеген азаматтары ирландтық текті. Шамрок Америка Азамат соғысындағы Потомак армиясының екінші корпусын, онда Ирландия бригадасы болған, білдірген. Оны әлі де "The Fighting Sixty Ninth" полкінің таңбасында көруге болады. Бастапқыда Мексика армиясының Сент-Патрик батальоны қолданған Эрин Го Браг туында, ортағасырлық ирланд арфасы – Клайрсах, үш жапырақты гүл шоғырына оралған періште бейнеленген. Глазго кельт футбол клубының таңбасында бұрын шамрок болған, бірақ 1938 жылы себебі әлі анықталмаған төрт жапырақты гүлге өзгертілген. Клуб 1887 жылы Глазгода қаладағы кедей ирланд иммигранттары арасында құрылған. Лондондық ирландтық регби футбол клубының таңбасында шамрок бар. Клуб 1898 жылы Лондонның жас ирландтары үшін құрылған. Shamrocks Motorcycle Club – АҚШ-та орналасқан дәстүрлі мотоцикл клубы (құқық қорғау органдарының қызметкерлерінен құралған), ол өз атауы мен символы ретінде шамрокты пайдаланады. АҚШ-тағы "Бостон Селтикс" баскетбол командасы өз логотипінде шамрокты қолданады. Бұрынғы НБА ойыншысы Шакил О'Нил командаға қосылғаннан кейін өзін "Үлкен Шамрок" деп атады. Австралиядағы Мельбурн кельт клубының таңбасында шамрок бейнеленген. Клуб 1887 жылы қаладағы ирланд және басқа кельт топтары үшін құрылған. Ресей азамат соғысы кезінде британдық офицер полковник П. Вудс, Белфасттан Карелия полкін құрды, оның полк таңбасы апельсин түсті фонға орналасқан шамроктан тұрды. Трифилли – грек көпсалалы клубы "Панатинаикос" А.О., грек футбол клубы "Ачарнаикос" Ф.С. және кипрлік спорт клубы "AC Omonia"ның ресми таңбасы. Қызыл шамрок – Платаниас ФК-нің таңбасы, ол Критің Ханья футбол командасы. Даниялық футбол клубы Viborg FF өз таңбасында шамрокты пайдаланады және ол Виборг қаласының символына айналды. Немец футбол клубы SpVgg Greuther Fürth де өз таңбасында шамрокты пайдаланады, өйткені ол Фюрт қаласының символы болып табылады. Диффамацияға қарсы лиганың мәлімдемесіне сәйкес, Арий бауырластығының таңбасы шамрок пен свастиканы біріктіреді.

Shamrock commonly appear as part of the emblem of many organisations in countries overseas with communities of Irish descent. Outside Ireland, various organisations, businesses and places also use the symbol to advertise a connection with the island. These uses include:
The shamrock features in the emblem of the Ancient Order of Hibernians, the largest and oldest Irish Catholic organisation. Founded in New York City in 1836 by Irish immigrants, it claims a membership of 80,000 in the United States, Canada and Ireland. The Emerald Society, an organisation of American police officers or fire fighters of Irish heritage, includes a shamrock on its badge. Emerald Societies are found in most major US cities such as New York City, Milwaukee, Jersey City, Washington, Boston, Chicago, San Francisco, Los Angeles and Saint Paul, Minnesota. The shamrock is featured in the "compartment" of the Royal Arms of Canada, as part of a wreath of shamrocks, roses, thistles, and lilies (representing the Irish, English, Scottish, and French settlers of Canada). The flag of the city of Montreal, Quebec, Canada has a shamrock in the lower right quadrant. The shamrock represents the Irish population, one of the four major ethnic groups that made up the population of the city in the 19th century when the arms were designed, the other three being the French (represented by a fleur de lis in the upper left), the English (represented by a rose in the upper right), and the Scots (represented by a thistle in the lower left). The shamrock is featured on the passport stamp of Montserrat, many of whose citizens are of Irish descent. The shamrock signified the Second Corps of the Army of the Potomac in the American Civil War, which contained the Irish Brigade. It can still be seen on the regimental coat of arms of "The Fighting Sixty Ninth"
The Erin Go Bragh flag, used originally by the Saint Patrick's Battalion of the Mexican Army, uses an angelic Cláirseach, a medieval Irish harp, cradled in a wreath of clover. The crest of Glasgow Celtic Football Club originally included a shamrock which was changed in 1938 to a four leaved clover for reasons that remain unclear. The club was founded in 1887 in Glasgow among the poor Irish immigrants of the city. London Irish rugby football club has a shamrock on its crest. The club was founded in 1898 for the young Irishmen of London. The Shamrocks Motorcycle Club is a US based traditional motorcycle club (composed of law enforcement personnel) which uses the shamrock as its name and symbol. The basketball team, Boston Celtics, in the USA incorporate the shamrock in their logo. Former NBA player Shaquille O'Neal nicknamed himself the "Big Shamrock" after joining the team. In Australia, the Melbourne Celtic Club features a shamrock on its emblem. The club was founded in 1887 for the Irish and other Celtic groups in the city. During the Russian Civil War a British officer Col. P. J. Woods, of Belfast, established a Karelian Regiment which had a shamrock on an orange field as its regimental badge. A shamrock (Trifylli) is the official emblem of Greek multi sport club Panathinaikos A. O., Greek football club Acharnaikos F. C. and Cypriot sports club AC Omonia. A red shamrock is also the emblem of Platanias F. C., a Cretan football team of Chania. The Danish football club Viborg FF uses a shamrock in its badge and it has become a symbol of the town of Viborg. The German football club SpVgg Greuther Fürth also has a shamrock in its badge as it is a symbol of the city of Fürth. According to the Anti Defamation League, the Aryan Brotherhood symbol combines a shamrock with a swastika.