Кіріспе

Француз гвардиясы – француз корольдік армиясының элиталық жаяу әскер полкі. Олар Ескі тәртіп кезінде Франция королінің әскери үйінің ("Франция королінің әскери үйі") құрамдас бөлігі болды. Париде орналасқан француз гвардиясы Француз революциясында маңызды рөл атқарды, себебі гвардияшылардың көпшілігі революциялық жаққа кетіп, Францияда абсолюттік монархияның құлауын қамтамасыз етті. Француз гвардиясы Бастилияға шабуылды бастады және Ұлттық гвардияның ядросын құрады.

Тарих

Полк 1563 жылы Карл IX-тың бұйрығымен құрылған. 1635 жылы ол 30 ротадан тұрып, әр ротада 300 фюзельермен барлығы 9 мың адамнан құралған. Олар түрлі мылтықтар ("фюзельдермен") немесе болат сапты зымыранмен қаруланды, сондай-ақ бейбіт уақытта қалыпты азаматтық өмір сүруге құқықтары болды. Де-факто, бұл олардың қызметке талап болмағанда азаматтық жұмыспен айналысуына мүмкіндік берді. Екатерина де Медичидің ықпалымен олар бастапқыда бірнеше гарнизонға таратылды, бірақ гугеноттардың король Карл IX-ты Мео қаласының жанында құрылыққа алуға жасаған әрекетінен кейін, Гардтар монархты қорғау мақсатымен қайта біріктірілді.

Арнайы артықшылықтар, рөл және ұйымдық құрылым

Соғыс кезінде Gardes Françaises өздерінің жауынгерлік позицияларын таңдау құқығына ие болды (әдетте жаяу әскердің бірінші қатарының ортасында). Басқа да артықшылықтарына қамал қоршауы кезінде қабырға бұзылғанда шабуылға бастап шығу, казармаларды таңдауда алға басу және арнайы сот құқықтары кірді. Парад кезінде олар Корольдік армияның барлық басқа полктерінен жоғары тұрды. Версаль сарайының сыртын күзету жауапкершілігін Швейцария гвардиясымен бірге атқарды. Сонымен қатар, француз гвардиясы Париждегі қоғамдық тәртіпті сақтауға, астананың түрлі полиция күштеріне көмек көрсетуге жауапты болды. 1764 жылы Gardes Françaises алты батальонға қайта ұйымдастырылды, оның ішінде бес фюзильерлік рота (әрқайсысы 120 адамнан) және 50 адамнан тұратын бір гранадирлік жарты рота болды. 1789 жылы Француз гвардиясы Корольдік үйінің әскерлерінің (Maison Militaire du Roi) ең ірі бөлігін құрады. Алты гранадирлік және 24 фюзильерлік рота толық полк құраған алты батальонға бөлінді. Француз гвардиясының жалпы саны шамамен 3600 адамды құрады. Полк полковнигі әдетте Франция маршалы шеніне ие болды. Гренадирлік рота капитантары майдандық жаяу әскерде полковниктер дәрежесінде саналды. Әр батальонда бір гранадирлік рота (109 офицер мен сарбаз) және төрт фюзильерлік рота (әрқайсысы 132 офицер мен сарбаздан тұрады) болды.

Бейне және жұмысқа алу негізі

Француз гвардиясының кейінгі имиджі, әлеуметтік элиталық сарай бөлімі ретінде, тек сарай шенеуніктерімен басқарылатын, көбінесе дұрыс емес болуы мүмкін. Полктің көптеген офицерлері Парижден тыс жерлерден келген, ал кейбіреулері, мысалы, болашақ маршал Абрахам де Фаберт, тіпті провинциялық аристократтардың мәртебесіне де ие болған жоқ. Сапындағылар Францияның түкпір-түкпірінен алынды, бірақ неке арқылы және бос уақыттағы жұмыс істеу арқылы олар Парижде тез жергілікті байланыстар орнатты, бұл Француз революциясы басталғанда олардың мінез-құлқына әсер етті. Гвардияшылар кем дегенде сегіз жылға қабылданып, ең төменгі бойы 1,73 м (5'8") болатын француз азаматтары болуы керек еді, бұл көрсеткіш қатардағы жаяу әскерлерде 1,68 м (5'6") болған. Фонтеной шайқасында француз гвардиясының офицерлері мен олардың ағылшын әріптестері бірінші болып атуға шақырған оқиға кейде аристократтар арасындағы артық ерлікке мысал ретінде келтіріледі. Дегенмен, 18 ғасырдағы соғыста, жауға ең жақын келгенге дейін атысын тоқтатқан бөлім ең тиімді оқ жаудыра алатын. Осы жолы француз гвардиясы бірінші болып атып, шектеулі нәтижеге қол жеткізіп, 411 қаза және жараланғандарға ұшырады.

Униформа

1685 жылдан 1789 жылға дейін полк қызыл жағалы, манжетті және белбеулі қара "патша көк" пальто киген. Шымдар қызыл (кейін ақ) болды, ал гетры ақ түсті болды. Гренадерлер жоғары жүн тоқылған бас киімдер киетін, ал фюзильер роталары француз жаяу әскерінің стандартты үшбұрышты шляпасын киетін. Пальто мен белбеулер ақ немесе күміс (офицерлер үшін) өрнекпен тоқылған.

Француз төңкерісі

Француз революциясы басталған кезде Gardes Françaises көрсеткен ықылас, көтерілістің бастапқы табысына шешуші әсер етті. Сол кездегі Франция королінің әскери үйінің қалған екі бөлімі – Швейцария гвардиясы мен Жан қорғаушысы патшаға адал болды, бірақ олар Gardes Françaises-тен кішірек болды және соңғы полктің париждік байланыстары болмады. 1789 жылдың шілде айының басында Бастилияның құлауына дейін болған апталардағы ала-көкпеңделіктер кезінде полк бастапқыда бұйрықтарды орындады және бірнеше рет наразылық білдірген халыққа қарсы қимыл жасады. Сәуір айында Ревейлон қағаз фабрикасындағы көтеріліс кезінде гвардияшылар қарсыласып тұрған халыққа оқ атты, нәтижесінде жүздеген адам қаза тапты немесе жарақат алды. Алайда, париждіктермен жергілікті байланыстарынан өзге, полк өз полковнигі, герцог дю Шательдің бір жыл бұрын енгізген қатаң пруссиялық тәртібіне наразылық білдірді. Полк офицерлері күнделікті басқаруды кіші офицерлерге жүктеді және қатардағы әскерлермен байланыс шектеулі болды. Бұл факторлар 27 маусымнан бастап дезертирлікке әкелді, содан кейін 12 шілдеде француз гвардиясы Корольдік неміс полкіне оқ атты, ал 14 шілдеде қатардағы әскерлердің көп бөлігі бас тартты. Көрсетілген мәліметтерге сәйкес, офицерлер өз әскерлерін Париж гвардиясының казармасының ауласында қайта жинауға тырысқанда сержанттардың тек біреуі олардың жанында болды. Полктің барлық алты батальонының (әрқайсысы шамамен 600 адамнан тұратын) тек біреуі ғана бұйрықтарды орындады. Көтерілісшілер Бастилияға шабуылда маңызды рөл атқарды, артиллериялық зеңбіректерді тиімді пайдаланды және капитуляциядан кейін гарнизонның қырғынға ұшырауына жол бермеді. Бастилияның құлауынан кейін Gardes Françaises Версальдегі күзет міндеттерін қайта бастауға өтініш білдірді. Алайда, бұл ұсыныс қабылданбады және полк 1789 жылдың 31 тамызында ресми түрде таратылды. 1789 жылдың 15 шілдесінде Gardes Françaises-тің барлық офицерлері, полковнигі бастап, өздерінің лауазымдарынан кетті. 21 шілдеде маркиз де Лафайетке жолданған хатында король Людовик XVI полктің 3600 қатардағы әскеріне және музыкалық тобына жаңадан құрылған Гарде Буржуаға қосылуға рұқсат берді. Gardes Françaises кейіннен Ұлттық гвардияның кәсіби ядросын құрады. Осылайша, олар 1789 жылдың 6 қазанында таңертең Париждегі халықтың Версаль сарайына басып кірген кезде тәртіпті қалпына келтіру үшін маркиз де Лафайеттің басшылығымен әрекет етті және сол күні түстен кейін патша отбасын Парижге сүйеп әкелді. 1792 жылдың қазан айында бұрынғы Gardes Françaises соғысқа жұмылдырылған жаңа ерікті бөлімшелер арасында таратылды. Соңғы рөлінде бұрынғы корольдік гвардияшылар 1792-1802 жылдардағы революциялық армияларға офицерлік және кіші офицерлік құрамды ұсынды. 1814 жылғы Бурбон монархиясының қайта орнатылуынан кейін, бұрынғы Корольдік үйдің құрамына кірген әртүрлі әскери бөлімдерді қайта құруға әрекеттер жасалды. Алайда, революцияның шешуші сәтінде Gardes Françaises-тің таянуын ұмыту мүмкін емес еді, сондықтан бұл полкті қайта құруға тырысу жасалмады.