Кіріспе

Әскери бөлімдердегі полктар, әскери құрлық әскерлерінде. Полк – әскери бөлім. Оның міндеті мен мөлшері елге, әскер түріне немесе мамандығына қарай едәуір өзгеріп отырады. Орта ғасырлық Еуропада "полк" термині бір географиялық аймақтан жиналған, көлемді жауынгерлер тобын, көбінесе сол аймақтың феодалдық билеушісіне бағынышты әскерді білдірген. Кіші барондар өздерінің иеліктерінен рота немесе батальон жинап немесе жалдап алуы мүмкін еді. 17 ғасырдың соңына қарай көптеген еуропалық армиялардағы жаяу әскер полктары шамамен 800 адамнан тұратын, полковник басқаратын тұрақты бөлімшелер болып құрылды.

Тарихи шығу тегі

Француз тіліндегі "регимент" термині 16 ғасырдың соңында Еуропадағы әскери қолданысқа енді, сол кезде әскерлер рыцарьларды еріп жүретін жасақтардың жиынтығынан ресми ұйымдастырылған, тұрақты әскери күштерге айналды. Сол кезде полктер көбінесе өздерінің командирлері – полковниктерінің атымен аталып, науқан немесе соғыс аяқталған соң таратылатын. Полковник және оның полкі бірнеше монархқа немесе елге қызмет ете алатын. Кейіннен полктерді соғыс шебіндегі орнына қарай атау және "кантон" деп аталатын белгілі бір аймақтардан сарбаздар жинау қалыптасты. Ең көне полктер, әлі де бар және олардың құрылған күндері: француздың 1-ші жаяу әскер полкі (1479), испанның 9-шы жаяу әскер полкі "Сория" (1505, бастапқыда "Tercio de Nápoles" деп аталған), шведтік гвардиясы (1521), британдық артиллерия компаниясы (1537) және Испания королінің ежелгі полкі, алғаш рет 1248 жылы король Фердинанд Святой Севильяны басып алғанда құрылған. 17 ғасырда бригадалар жаяу әскер, ат әскері және артиллерияны біріктіретін бөлімшелер ретінде құрылды, олар бұрынғы, бір түрлі полктерге қарағанда тиімдірек болды; көптеген әскерлерде бригадалар полктерді ығыстырды. Осы кезеңде әскерлер арасында немесе олардың ішінде ұйымдастыру мен сандардың ешқандай стандартты үлгісі болған жоқ, жалғыз ортақ фактор – әр полктің бір ғана командирі болды. 18 ғасырдың басында Еуропаның көптеген әскерлеріндегі полктер ерекше атаулары мен киім-кешектері бар тұрақты бөлімшелерге айналды, олардың барлығы полковниктің басшылығында болды. Толық құрамында жаяу әскер полкі әдетте екі далалық батальоннан тұратын, олардың әрқайсысында шамамен 800 адам немесе 8-10 рота болар еді. Кейбір әскерлерде азау компаниясы бар тәуелсіз полк "жартылай полк" деп аталды. Ат әскері полкінде 600-дан 900-ға дейін сарбаз болып, бір бөлімді құрады. Жауынгерлік жағдайда бұл сандар жарақаттар мен бөлімдердің шығындарынан тез азайды, кейде полктерді біріктіру немесе оларды жаңа сарбаздар жиналып, оқытылған кезде депоға қайтару қажет болды. 19 ғасырда Еуропа әскерлерінде әскери шақыру кеңінен қабылдағаннан кейін полк жүйесі өзгеріске ұшырады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін француз, неміс, орыс және басқа да кішігірім әскерлердегі жаяу әскер полкі төрт батальоннан тұратын, әрқайсысы толық құрамында шамамен 1000 адамнан тұратын. Мүмкіндігінше, жеке батальондар бір әскери округте орналастырылатын, сонда полк жұмылдырылып, 4000 адамдық байланысты топ ретінде науқанға қатыса алатын. Ал ат әскері полкі 1000 сарбазға дейін жететін бір бөлімді құрады. Бұл тәжірибеден ерекшелік – британдық желілік жаяу әскер жүйесі, онда полк құрайтын екі тұрақты батальон "үй" және "шетел" қызметінің арасында кезектесіп, сирек жағдайда бір бөлім ретінде бірігетін.

Полк жүйесі

Полк жүйесінде әр полк жауынгерлерді қабылдау, оқыту және басқаруға жауапты; әр полк тұрақты түрде сақталады, сондықтан полк өзінің бірегей корпустық рухын дамытады, себебі оның біртұтас тарихы, дәстүрлері, жауынгерлік жинауы және міндеті болады. Әдетте, полк жауынгердің әскери мансабының басталуын және басқаруын өз міндетіне алады. Елге байланысты, полктер жауынгерлік бөлімдер, әкімшілік бөлімдер немесе екеуінің де комбинациясы болуы мүмкін. Бұл көбінесе көптеген армиялар қабылдаған "континенттік жүйеге" қарама-қарсы қойылады. Континенттік жүйеде дивизия – функционалдық армия бірлігі, ал оның командирі құраманың барлық аспектілерін басқарады: оның штабы дивизияның бағынышты бөлімшелерінің сарбаздарын, офицерлерін және командирлерін оқытып, басқарады. Әдетте, дивизиялар бірге гарнизонға орналасады және бірдей инфрақұрылымды бөліседі: осылайша, дивизиялық басқаруда батальон командирі – командалық тізбектегі бір ғана офицер. Сарбаздар мен офицерлер қажеттілікке қарай дивизияларға ауыстырылады. Кейбір полктер нақты географиялық аймақтардан жиналды және көбінесе жер атын полк атауына қосты (мысалы, Бангладеш жаяу әскер полкі). Басқа жағдайларда полктер ұлттың белгілі бір жас тобынан (мысалы, зулу имписі), этникалық топтан (мысалы, гуркхтар) немесе шетелдіктерден (мысалы, француз шетелдік легионы) жиналады. Кейде жаңа полктер армиядағы жаңа міндеттер үшін құрылды; мысалы, фузилер, парашют полкі (Британ армиясы), АҚШ армиясының 75-ші рейнджер полкі және Жеңіл реакция полкі (Филиппин армиясы). Полк жүйесінің кемшіліктері – қауіпті полктік бәсекелестік, әртүрлі полктердің бөлімдері арасындағы алмасудың жоқтығы және әскери қызметте тиімділік пен әділдікке кедергі келтіретін «ешкінің балалары» желілері. Полк жүйесінің маңызды ерекшелігі – полк немесе батальон негізгі тактикалық құрылыс блогы болып табылады. Бұл тарихи тұрғыдан колониялық кезеңнен бастау алады, онда батальондар кеңінен таратылып, дерлік дербес болды, бірақ оны көптеген мақсаттарға бейімдеуге болады. Мысалы, полкке әртүрлі батальон түрлері (мысалы, жаяу әскер немесе артиллерия) әртүрлі шығу тегінен (мысалы, тұрақты немесе резервтік) кіруі мүмкін. Полк жүйесінде сарбаздар, әдетте офицерлер, далалық міндеттерге жіберілген кезде әрқашан өз полкінің тактикалық бөлімшесіне жіберіледі. Жауынгерлік бөлімдерден басқа, басқа ұйымдар да полк отбасының бір бөлігі болып табылады: полк оқу орталықтары, «полктан тыс жұмыспен» айналысатын мүшелерге қызмет көрсету, полк қауымдастықтары (зейнеткерлер), оркестрлер және олармен байланысты кадеттік топтар. Әкімшілік полкке тән ерекшеліктерге символдық бас полковник (көбінесе патшалық отбасының мүшесі), полк полковнигі немесе «құрметті полковник» кіреді, ол полк отбасының дәстүрлерін және мүдделерін қорғайды және жоғары стандарттарды сақтауға талап етеді, шайқас құрметтері (әкімшілік полк бөлімі алған құрметтер полкке есептеледі), салтанатты формалар, қалпақ белгілері, белгілердің ерекшеліктері, тұрақты белбеулер және полк марштары мен әндері. Полк әдетте дәстүрлі «үй станциясына» немесе полк депосына ие, ол көбінесе полк мұражайы мен полк штабы орналасқан тарихи гарнизон болып табылады. Соңғысында полк комитеттерін қолдау және тұрақты мүшелерді және зейнеткерлер қауымдастығын басқару үшін шағын штат жұмыс істейді.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Режименттік жүйе көбінесе бөлімшелерінің арасындағы корпустық рухты дамытуы үшін жоғары бағаланады, бірақ бұрыннан континенттік жүйе бар елдерде оны енгізуге жасалған әрекеттер көбінесе сәтсіз аяқталады. Бұл жүйе әскери жоспарлаушыларға қиындық туғызады, олар полк әскерлерін мансаптары бойында бірге ұстап тұру және жеке гарнизондарды, оқу және тамақтану нысандарын басқару мәселелерін шешуге тиіс. Қызметтегі және зейнеткер полк қауымдастығы жоспарлаушыларға әскерді қайта құрылымдауды – яғни бөлімшелерді ауыстыру, біріктіру немесе қайта бағыттауды – қиындыққа түсіреді. Континенттік жүйе бар армияларда режименттік жүйе шешіксіз және әртүрлі полктер арасында қажетсіз бәсекелестік тудырады деп сынға ұшырайды. Сондай-ақ, әскерилерге қарағанда өз полкіне адал сарбаздарды тәрбиелеудің пайдалылығы туралы сұрақ туындайды. Саяси жағдайы тұрақсыз аймақтардан (Шотландия, Уэльс, Ирландия, Квебек, Үндістан және т.б.) алынған полктер мүшелерінің полкке деген адалдығының арқасында ерекше нәтижелер көрсетеді. Жалпы алғанда, режименттік жүйе шағын және орташа әскери күштерге ие елдерде тиімдірек жұмыс істейді, онда көптеген адамдарды басқару мәселелері соншалықты маңызды емес. Режименттік жүйе әсіресе армияның негізгі міндеті кішкентай полициялық шаралар мен көтеріліске қарсы операциялардан тұратын жағдайда жақсы жұмыс істейді, бұл үйден ұзақ мерзімге орналасуды талап етеді. Мұндай жағдайда полктер арасында координация қажет болмайды және полк рухы армияның елде алатын қоғамдық қолдаудың эмоционалды орнын толтырады. Бұл империя кезіндегі британдық тәжірибеге ерекше қатысты, онда армия көбінесе қарсыластармен төмен қарқынды қақтығыстарға қатысты, ал толыққанды соғыс ереже емес, ерекшелік болатын. Режименттік жүйе орталықтандырылмаған және полктер бір-бірінен тәуелсіз болғандықтан, армияның төңкеріске қатысуына жол бермейді. Бұл туралы Ұлыбритания армиясы жақсы мысал келтіреді: Ұлыбритания құрылғаннан бері әскери төңкеріс болған емес. Режименттік жүйе сонымен қатар полк пен оны құраған қауым арасындағы тығыз байланысты нығайтуға мүмкіндік береді. Жергілікті полктерге қатысты қауымдық "меншік" сезімін Ұлыбританиядағы соңғы полктерді біріктіруге байланысты туындаған наразылықтан көруге болады. Алайда, бір қауымдықтан сарбаздыққа алу, егер полк ауыр шығынға ұшыраса, жергілікті жерге шоғырланған және әлеуетті түрде ауыр салдарлар әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, режименттік жүйе әкімшілік, оқу және логистикалық мақсаттар үшін ұқсас бөлімшелерді біріктіру арқылы "экономикалық үнемділік" әсерін және одан туындайтын тиімділікті арттыру мүмкіндігін ұсынады. Мұның нақты мысалы – АҚШ теңіз жаяу әскерлері қолданатын модульдік интеграция, ол өздерінің полктік топталған күштерінен элементтерді алып, белгілі бір міндеттерге немесе орналастырылған теңіз экспедициялық бөлімшелеріне (MEU) арналған бірлескен қару-жарақтар жұмыс тобын құруға мүмкіндік береді. Бұл теңіз жаяу әскерлерінің бейімделу қабілеті, икемділігі, философиясы, ортақ мәдениеті, тарихы және жалпы корпустық рухының арқасында мүмкін болады, бұл бөлімдердің өте үйлесімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

Қауымдастық әскерлері

Британдық армияда және оған үлгіленген армияларда (мысалы, Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Пәкістан, Бангладеш және Үндістан) полк термині екі түрлі мағынада қолданылады: ол әкімшілік біріктіру және топтастыруды немесе тактикалық бөлімше білдіре алады. Бұрынғы Ньюфаундленд доминионында «Регимент» сөзі барлық әскери күштерді, Корольдік Ньюфаундленд полкін сипаттау үшін қолданылды. Жоғарыда аталған Ұлтастық елдерде көп жылдар бойы ірі әкімшілік полктар қалыпты жағдай болып келді. Үндістан мысалында, 1923 жылдан бастап төрт-бес батальоннан тұратын «ірі полктар» пайда болды және 1950 жылдардан бері олардың көптегені одан да кеңейді. Мысалы, Үндістан армиясының Пенджаб полкі 1956 жылы төрт батальоннан қазіргі 20 батальонға дейін өсті, ал Пәкістан армиясында бірнеше полктер 50-ден астам батальоннан тұрады. Канадада полк – бір немесе бірнеше бөлімшенің құрамы; ол негізінен тарихы, жеңіс-жемістерді сақтау және корпустық рух үшін ғана бар. Үш реттелі әскердің жаяу әскер полктерінің әрқайсысы шамамен 600 сарбаздан тұратын үш реттелі әскер батальонынан және бір немесе бірнеше резервтік батальоннан тұрады. Канадалық батальондар бригадалық топтарда тактикалық және әкімшілік тұрғыдан қолданылады. Австралияда тұрақты армияда тек бір әкімшілік жаяу әскер полкі бар: Корольдік Австралия полкі, ол армиядағы барлық жеті реттелі жаяу әскер батальонынан тұрады. Австралия армиясының резервінде сондай-ақ штаттық жаяу әскер полктері бар, олар резервтік жаяу әскер батальондарын басқарады. Пәкістанда полк сөзі әкімшілік топтаманы білдіреді. Жеке батальондардың рөлі әртүрлі болуы мүмкін (мысалы, Фронтиерлік күш полкінің әртүрлі батальондары механикаландырылған жаяу әскер, десанттық жаяу әскер немесе тау әскерлері болуы мүмкін), бірақ полк олардың барлығын қамтиды деп есептеледі.

Британдық әскер

Қазіргі заманғы британдық полк жүйесі 19 ғасырдағы Кардуэлл реформаларының нәтижесінде қалыптасты. Британ армиясында көп жағдайда полк – ең ірі "тұрақты" ұйымдық бірлік болып саналады. Полк деңгейінен жоғары ұйымдастыру міндеттерге қарай өзгертіледі. Тұрақтылығының арқасында көптеген полктардың тарихы ұзақ, көбінесе ғасырларға соққандығын көруге болады: ең көне британдық полк – 1337 жылы құрылған Корольдік Джерси милициясы. Дегенмен, Джерси милициясы тарихи түрде полк ретінде танылса да, оның іс жүзінде корпус екендігі даулы. 1572 жылы құрылған Баффс (Royal East Kent Regiment) ең көне жаяу әскер полкі болды. Қазір ол Уэльс ханшайымының Корольдік полкінің құрамына кіреді. Ұлыбританияда жақында ғана жаяу әскерде бірнеше полктарды қамтитын әкімшілік "дивизиялар" болды, мысалы, Гвардия дивизиясы, бұрынғы Шотландия дивизиясы (қазір бір полк) немесе Жеңіл дивизия (қазір де көп батальонды бір полк ретінде біріктірілген). 1950 жылдардың соңында басталып, 2006 жылы аяқталған британдық жаяу әскер полктерінің қысқартылуы мен біріктірілуі әрқайсысы бірнеше батальон, әскери оркестр, ортақ нышан мен формасы бар әкімшілік полк жүйесіне әкелді. Британдық полк жүйесінде тактикалық полк немесе батальон – негізгі функционалдық бөлім, ал оның командирі континенттік жүйелерге қарағанда тәуелсіздікке ие. Дивизия және бригада командирлері әдетте батальонның күнделікті жұмысына араласпайды – олар командирді ауыстыра алады, бірақ бөлімді микробасқаруға болмайды. Полк сержант-майоры – тағы бір маңызды тұлға, ол командирге бөлімнің тәртібі мен сержанттардың мінез-құлқы үшін жауап береді. Алайда, 1950 жылдардың соңында басталып, 2006 жылы аяқталған бірігулер британдық полк жүйесін армияның жаяу әскері үшін "ірі полктарды" енгізу арқылы әлсіретті. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, тек он үш жеке жаяу әскер полкі сақталды, олардың әрқайсысы бұрын жеке полк мәртебесіне ие болған алты батальонға дейін біріктірілген. Тек бес Гвардия полкі тарихи жеке ерекшеліктерін сақтап қалды. Сол сияқты, 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Корольдік бронетанктік корпустың (атты әскер және Корольдік танк полктері) сегіз полкі ғана сақталды.

Қару-жарақ

Канададағы бронеполктер Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері көбінесе бір тактикалық полктан тұрады. 1960 жылдары үш канадалық полкте қатардағы әскер мен резервтік әскер бөлімшелері болды, бірақ 1968 жылы біріктірілгеннен кейін олар жабылды. Қазіргі уақытта бір полк екі тактикалық полкпен ұйымдастырылған, 12e Régiment blindé du Canada және 12e Régiment blindé du Canada (Milice) екеуі де 12e Régiment blindé du Canada әкімшілік полкінің құрамына кіреді. Ұлыбритания армиясының бір әкімшілік бронеполкі бірнеше тактикалық полктен тұрды. Корольдік танк полкі 2014 жылға дейін екі (1 және 2 RTR) полктан тұрды, ал бұрын одан да көп болған. Барлығы бір полкке біріктірілді.

Артиллерия

Бір елдің барлық артиллериялық бөлімдері бір әкімшілік полктің құрамына кіреді, бірақ әдетте бірнеше тактикалық артиллерия полктері болады. Олар нөмірлермен, атаулармен немесе екеуімен де тағайындалады. Мысалы, 1-ші полк, Корольдік Канадалық атты артиллериясы, 7-ші Торонто полкі, RCA және тағы да басқалары – Канада артиллериясының Корольдік полкінің бір әкімшілік құрамына кіреді. Ұлыбританиядағы Корольдік артиллерия полкі де осылай жұмыс істейді.

Жаяу әскер

Әкімшілік жаяу әскер полктері бір немесе бірнеше батальоннан құралады. Егер полкте бір ғана батальон болса, батальонның аты полк атауымен толық сәйкес келуі мүмкін. Мысалы, Солтүстік Саскачеван полкі – сол аттас әкімшілік полктегі жалғыз батальон. Егер бірнеше батальон болса, олар нөмірлер, қосымша атаулар немесе олардың комбинациясы арқылы ажыратылады. Ұлыбританиядағы әрбір жаяу әскер батальоны міндетті түрде нөмірленеді, тіпті ол полктегі жалғыз батальон болса да (мұндай жағдайда ол 1-ші батальон болып саналады, бірақ Канаданың Ирландиялық полкінен басқа, онда тек 2-ші батальон бар). Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әр полкте кем дегенде екі батальон болған. Дәстүрлі түрде, тұрақты батальондар 1-ші және 2-ші батальондар, милиция (кейін арнайы резерв) батальоны – 3-ші батальон, ал армия резерві батальондары – 4-ші, 5-ші және одан жоғары нөмірлермен белгіленген. Кейбір полктерде төрт тұрақты және бірнеше милиция батальондары болған, бұл нөмірлеу жүйесін бұзған, бірақ мұндай жағдай сирек кездесетін. Сондықтан, бүгінгі күні тұрақты батальон (егер ол жалғыз болса) әрқашан 1-ші батальон болып саналса да, TA батальондары тізбектеп келмейтін нөмірлерге ие болуы мүмкін. Бір ғана бөлімнен тұратын полк, нағыз полкке тән әкімшілік функцияларды толыққанды жүзеге асыра алмайды. Әскерлер, әсіресе офицерлер, өмірінің соңына дейін бір батальонда қызмет ете алмайды. Осы себепті, бронетанктік корпуста дәстүрлі әкімшілік «полк» көбінесе рәсімдік рөл атқарады, ал іс жүзінде оның құрамына кіретін әскерлер өз корпустарымен немесе «бөлімшесімен» басқарылады, мысалы, артиллерияда. Сөйтіп, сарбаздар мен офицерлер мансап барысында көптеген «полктерде» қызмет ете алады, бас киімдерін (белгілерін) үлкен алаңдаусыз ауыстырады. Шындығында, артиллерияда барлық полктер бірдей белгіні тағайындалған.

Корпус

Британ армиясында сондай-ақ Корольдік инженерлер, Корольдік байланыс корпусы, Армиялық әуе корпусы, Корольдік логистикалық корпусы және Корольдік әскери полицияның батальондық құрамындағы тактикалық полктері де бар.

Үндістан әскері

Құрылғаннан бастап Үндістан армиясы британ армиясының ұйымдық құрылымын мұра етті, ол бүгінге дейін сақталуда. Сондықтан, оның алдыңғысы сияқты, үнділік жаяу әскер полкінің міндеті далалық операцияларды жүргізу емес, әскерлерге және жақсы даярланған жеке құрамды далалық құралымдарға беру болып табылады. Осылайша, бір полктің батальондарын бірнеше бригадалар, дивизиялар, корпус, командалық пункттер және тіпті операциялық аймақтарда кездесуі мүмкін. Британ және Достас мемлекеттерінің әскерлері сияқты, полкке қатысқан әскерлер өте адал, тағайындалған полкімен мақтанады және көбінесе өмірінің соңына дейін сол полкте қызмет етеді. Үндістан армиясының көптеген жаяу әскер полктері белгілі бір іріктеу критерийлері бойынша жиналады, мысалы, аймақ (мысалы, Ассам полкі), каста/қауым (Джат полкі) немесе дін (Сикх полкі). Көптеген полктер британдық Радж кезінде құрылған полктердің дәстүрін жалғастырады, бірақ кейбіреулері тәуелсіздік алғаннан кейін құрылды, олардың кейбіреулері шекараны қорғауға маманданған, атап айтқанда Ладак Скауттары, Аруначал Скауттары және Сикким Скауттары. Жылдар бойы әскерлердің адалдығы тұтастай Үндістан мемлекетіне қарағанда, оларды жалдаған полктерге, аймақтарға/касталарға/қауымдарға/діндерге бағытталған деген қауіптер болды. Сондықтан, кейбір "барлық үнділік" немесе "барлық топтық" полктер құрылды, олар аймаққа, кастаға, қауымға немесе дінге қарамастан, бүкіл Үндістаннан әскерлерді жинайды: мысалы, Гвардия бригадасы (кейін механикаландырылған жаяу әскер профиліне айналдырылды) және Парашют полкі. Үнді армиясында көптеген полктер бар, олардың көпшілігі жаяу әскер, сондай-ақ бір батальондық атты әскер және артиллерия полктері бар. Бұл 1947 жылдың 15 тамызына дейін Үндістанды басқарған британдық кезеңдегі британдық үнді армиясының мұрасы. Әрбір жаяу әскер полкі бір немесе бірнеше батальоннан тұруы мүмкін, ал атты әскер, бронетандық және артиллерия полктері бір батальондық құралымдар болып табылады. Әр полктің штабы (орталық деп аталады) бар. Әрбір жаяу әскер полкіне полковник басшылық етеді және лейтенант-полковник көмектеседі.

Ирландия әскері

Ирландия армиясының далалық артиллерия бөлімдері полктер деп аталады. Олар батареяларға бөлінеді және полктер бірге артиллерия корпусын құрайды. Әуе қорғанысы бөлімдері жеке батареялары елдің әр жерінде орналасқан, жалғыз полк ретінде ұйымдастырылған.

Филиппин армиясы

Филиппин армиясы қазіргі уақытта Қарулы күштердің арнайы операциялар бас қолбасшылығына бағынған 3 полкке ие. Олар тікелей әрекет, орманда соғыс жүргізу, қалалық соғыс, арнайы барлау, конвенциялық емес соғыс, психологиялық соғыс, терроризмге қарсы күрес, халықтық база және жау позицияларына қарсы снайперлік операциялар сияқты міндеттерді, нақты бір аймақтың жағдайына қарай орындайды.

Скаут рейнджерлері

Скаут рейнджерлері, ресми түрде Бірінші скаут рейнджер полкі деп белгілі, антипартизандық джунглидегі соғысқа, шабуылдарға, тұзақтарға, жақын арадағы шайқастарға, қалалық соғысқа және саботажға маманданған. Ол 1950 жылдың 25 қарашасында бұрынғы Қарулы Күштер Бас штабының орынбасары және қорғаныс министрі Рафаэль М. Илетоның басшылығымен құрылды. Ол екі аңызға толы жауынгерлік топтың – барлау ақпаратын жинаған американдық Аламо скауттарының және жауынгерлік дайындықтан өткен АҚШ армиясының рейнджерлерінің үлгісімен жасалды. Бұрынғы коммунистік және Моро көтерілістері сияқты бүліктермен күресу мақсатында да құрылды. Қазіргі таңда 2500-ден астам мүшесі бар.

Арнайы күштері

Арнайы әскерлер полкі (әуеде) – Филиппин армиясының арнайы әскерлер бөлімшесі. Ол американдық әріптесі – АҚШ Армиясының Арнайы күштерімен (Жасыл береттер) үнемі жаттығып, олардың тәжірибесі негізінде құрылған. Оны 1962 жылы сол кездегі капитан Фидель В. Рамос ПА (INF) (SFR A-ның бірінші қолбасшысы) құрды, ол негізінен конвенциялық емес және психологиялық соғыс операцияларында дайындықтан өтті. Скаут рейнджерлер сияқты, Филиппин армиясының Арнайы әскерлер полкінің мүшелері де көтерілісшілерге қарсы күресте жоғары деңгейде даярланған. Арнайы күштерге тағайындалған сарбаздар міндетті түрде негізгі әуеде тасымалдау курсын бітіреді. Кейіннен олар сегіз айлық Арнайы күштер операциялары курсынан өтеді, ол әрбір арнайы күштер сарбазын арнайы күштердің және конвенциялық емес соғыс операцияларының негіздерімен қамтамасыз етеді. Арнайы күштер полкінің әрбір мүшесі арнайы курсты аяқтағаннан кейін қосымша мамандандырылған курстарға қатыса алады. Оларға жарылғыш заттарды орнату және залалсыздандыру (EOD), психологиялық соғыс операциялары (PSYOPS), су арналарындағы операциялар, оның ішінде жауынгерлік сүңгу, барлау операциялары, қару-жарақ, медициналық көмек көрсету, сондай-ақ Президенттік қауіпсіздік тобымен қайта тағайындалуға дайындық ретінде VIP-тердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету кіреді. Арнайы күштердің негізгі жауынгерлік құрамы – 12 адамнан тұратын Арнайы күштер тобы. Әрбір Арнайы күштер тобында кем дегенде бір арнайы әскери мамандық (SF MOS) өкілі болады.

Жеңіл реакциялық полк

Жеңіл реакциялық полк – Филиппин армиясының ең басты терроризмге қарсы күш. Бұрын ол Жеңіл реакциялық батальон және Жеңіл реакциялық рота деп белгілі болған. Терроризмге қарсы операциялардағы мамандануы және американдық кеңесшілердің көмегімен құрылуының нәтижесінде, Жеңіл реакциялық полк кейде Филиппиннің «Дельта күштері» деп аталады. Оның тарихы 2000 жылға дейін жетеді, осы жылы Скаут-рейнджерлер мен 1-ші арнайы күштер полкінен (әуеде) сержанттар мен кіші офицерлер 1-ші арнайы күштер тобының 1-ші батальонынан келген американдық әскери кеңесшілермен оқытылды.

Ресей/Кеңес қарулы күштері

Ресей армиясының және Ресейдің ықпалындағы қарулы күштердің полктері (полк) жаяу әскері мен танк әскерлеріндегі батальондардан (батальон), артиллерия әскерлеріндегі дивизиондардан (дивизион) және авиация әскерлеріндегі эскадрильялардан тұрады. Құрлық әскерлері полктері роталарға (артиллерияда батареялар) және взводтарға (взвод) бөлінеді. Оларға компания немесе взвод деңгейіндегі көптеген қолдау бөлімшелері де кіреді. Жорықта полк әдетте бір немесе екі бағыт бойынша бағанамен жүреді, жолдарда 20-30 км/сағ, ал қиыр жерде 15 км/сағ орташа жылдамдықпен қозғалады. Басты күш алдында барлау тобы мен ілгері күзет жүреді, ал бүйірлері мен арт жағында қауіпсіздік элементтері қорғауды қамтамасыз етеді. Шабуыл операциялары басталғанда полк әдетте қарсыластың орналасқан жерінен шамамен 1000 метрдей жерде шабуылға дайындалады және әдетте 4-5 километрге дейін, бірақ 3-8 километр аралығында болатын енде шабуыл жасайды. Шабуыл кезінде орташа жылдамдық минутына 200 метрді құрайды, БТР немесе БМП көліктері әдетте танктерден 100-400 метр қалып қояды, ал көліктер арасындағы қашықтық 50-100 метрді құрайды.

Моторлы мылтық полкі

Мотоатқыштар полкі – Кеңес Жер әскерлерінің негізгі тактикалық бөлімшелерінің бірі болып, шамамен 2500 офицер мен қатардан әскерден тұратын. Әдетте моторлы атқыштар дивизиясының немесе танк дивизиясының құрамында жұмыс істесе де, ол қысқа мерзімді тәуелсіз операциялар жүргізуге қабілетті болды. 1980-жылдардың соңына қарай, полк үш моторлы атқыштар батальонының басқару штабынан құралды, олардың әрқайсысында шамамен бес жүз адам болып, БМП жаяу әскердің ұрыс машиналарын немесе БТР бронетранспортерлерін пайдаланған. Бір танк батальоны әдетте отыз бір Т-64, Т-72 немесе Т-80 таңкісінен тұратын, бірақ Еуропа театрсынан тыс бөлімдерде ескі үлгілер де кездесетін. Олар 122 мм-лік артиллериядан тұратын он сегіз даналық батальонмен қолдау көрсетілді, БМП полктерінде өзі жүретін 2S1 «Гвоздика», ал БТР полктерінде D-30 гаубицалары қолданылды. Дегенмен, кейбір БТР полктері де 2S1 қолданды, сонымен қатар әрбір жаяу әскер батальонындағы штаттық миномет батареясынан қосымша оттық қолдау алатын. Қосымша жауынгерлік қолдау төрт SA-9 немесе SA-13 және төрт ZSU-23-4 немесе 2S6 «Тунгуска» зениттік ракеталық-артиллериялық кешендері бар әуе қорғанысы ротасы, тоғыз BRDM шассиіне орнатылған AT-3 «Sagger» немесе AT-5 «Spandrel» танкқа қарсы ракеталық батареясы, BMP, BRDM және мотоциклдермен жабдықталған барлау ротасы және инженерлік рота арқылы жүзеге асырылды. Басқа жауынгерлік емес құралымдарға байланыс ротасы, химиялық қорғаныс взводы, материалдық-техникалық жабдықтау ротасы, техникалық қызмет көрсету ротасы және полк медициналық пункті кірді.

Танк полкі

Танк полкі мотоатқыштар дивизияларында да, танк дивизияларында да кездесті, екеуінің арасындағы ұйымдастыру ерекшеліктері шамалы болды. 1980-жылдардың соңына қарай, мотоатқыштар дивизиялары құрамындағы танк полктері 1100-ден астам офицер мен қатардағы әскерден тұрды, ал танк дивизияларындағылар 1600-нан астам адамды құрады. Полк штабы үш танк батальонының басқаруын жүзеге асырды, әр батальонда 31 танк болды, көбінесе T-64, T-72 немесе T-80 танктері қолданылды, бірақ кейбір бөлімдерде ескі үлгілер де болды, сондай-ақ 18 дана 2S1 "Гвоздика" өзі жүретін артиллериялық қауғанынан тұратын артиллериялық батальон да болды, ал кейбіреулері ескі буксирленетін D-30 қауғанын қолданды. Танк дивизиясы құрамындағы танк полкіне, BMP жабдықталған мотоатқыштар полктеріндегідей, мотоатқыштардың қосымша жауынгерлік батальоны кірді. Жауынгерлік қолдау және жауынгерлік қызмет көрсету бөлімшелері мотоатқыштар полктеріндегідей болды, тек танкке қарсы зымыран батареясы басқаша болды.

Артиллерия полкі

Артиллериялық полк атыс қолдауын ұсыну үшін қолданылды, бірақ ол Мотоатқыштар дивизиясының немесе Танк дивизиясының құрамында болуына байланысты ерекшеленді. МРД-ның артиллериялық полкі әрқайсысы он сегіз 2С3 Акациядан тұратын үш батальоннан және он сегіз BM-21 Градтан тұратын бір батальоннан құралды, жалпы саны 1300 адамға жуық болды, ал ТД артиллериялық полкі 2С3 батальонымен бір кем және жалпы саны мыңнан астам адамды құрады. Бұл 1980-ші жылдардың соңында стандартты модель болды, алайда барлық артиллериялық полктар оған толық сәйкес келмеді және бір немесе бірнеше батальон D-30 гаубицасы сияқты көне қару жүйелерін пайдаланған болуы мүмкін. Әр полк басқару-бақылау батареясымен басқарылды және артиллериялық барлау батареясы, автокөлік компаниясы, техникалық қызмет көрсету компаниясы, полк медициналық пункты, химиялық қорғаныс взводы және материалдық-техникалық жабдықтау взводы кіретін.

Әуе кемелеріне қарсы ракеталық полк

Авиациялық ракеталық полк – мотострелок дивизиясының немесе танк дивизиясының ұрыс алаңын кең ауқымды әуе қорғанысы желісімен қамтуға жасаған маңызды үлесі болды. Жалпы құрамы бес жүзден астам адамды құрайтын зениттік-ракеталық полк, жиырма SA-6 Gainful зениттік-ракеталық комплексінен тұратын полк штабынан және бес зымырандық батареядан құралды; көбінесе SA-6a платформалары қолданылса, 1979 жылдан бастап шектеулі мөлшерде SA-6b комплекстері де орналастырылды, ал кейбір полктер SA-8 Gecko-ны балама ретінде пайдаланды. Әр зымырандық батарея, сондай-ақ полк штабы мен зымыран техникалық батареясы үш МАНПАД (жеке әуе шабуылына қарсы қорғаныс құрылғысы) – SA-7 Grail, SA-14 Gremlin немесе SA-16 Gimlet түрлерімен жабдықталған. Зымыран техникалық батареядан басқа, қолдау бөлімшелеріне артиллериялық барлау батареясы, автокөлік компаниясы, техникалық қызмет көрсету компаниясы және химиялық қорғаныс взводы кірді.

Авиациялық артиллерия полкі

1980 жылдардың соңында зениттік артиллерия (AAA) полктары артқы аймақтарға бекітілген дивизиялардағы зеңбіреу қорғаныс құрылғылары (SAM) полктарының орнын басты. Олар төрт атыс батареясына бөлінген 24 С-60 57 мм зениттік пушкамен жабдықталған. Әрбір атыс батареясы мен полк штабы SA-7 Grail, SA-14 Gremlin немесе SA-16 Gimlet үлгісіндегі үш жеке зымырандық қорғаныс кешенімен (MANPADS) жабдықталған. Басқа да бөлімшелерге басқару және байланыс батареясы, сондай-ақ материалдық-техникалық қамтамасыз ету батареясы кіреді.

АҚШ әскері

Тарихи тұрғыдан алғанда, АҚШ армиясы, 1792 жылдан 1796 жылға дейін АҚШ легионының болған кезеңінен басқа, полктерге ұйымдастырылды. Осы кезеңде армия немесе "Легион" төрт "кіші легионға" бөлінді, бұл 18 ғасырдағы жаяу әскер, мылтықшылар, артиллерия және атқыштарды біріктіретін, қазіргі заманғы біріктірілген қарулы бригаданың алғы құралы болды. Соғыс кезінде басқа полктермен біріктірілгенде, белсенді далалық операциялар үшін полктер бригадалар мен дивизияларға біріктірілді. Колониялық дәуірден бастап полк шағын полк штабынан (полк штабындағы компаниялар 1915 жылға дейін болған жоқ) және 1775 жылы британ армиясының үлгісіндегі он "қатарлық" компаниядан тұрды, аралық деңгейдегі тұрақты ұйым болған жоқ, атап айтқанда, полк штабына тікелей бағынатын батальон штабы. 1776 жылдан 1783 жылға дейін американдық жаяу әскер полктері жеті компаниядан (мысалы, Оңтүстік Каролина мылтықшылары) он екіге дейін (Пенсильвания мылтықшылары және Мэриленд штатының әскерлері) құралды, ал Континенттік армияның жаяу әскер полктері сегіз компаниядан тұрды (1781 жылы тоғызға дейін өсті). (Қысқаша айтқанда, 1790 жылдан 1792 жылға дейін полктер әрқайсысы төрт ротадан тұратын үш батальонға бөлінді.) Дәстүр бойынша полк пен батальон бір-бірімен бірдей болды, ал "батальон" жауынгерлік қимылдар үшін ұйымдастырылған полк болды. Азамат соғысы кезінде АҚШ тұрақты армиясының жаяу әскеріне 11-ден 19-ға дейін 9 жаңа полк қосылды. Ескі полктер (1-ден 10-ға дейін) бір батальонды, он роталық полктер болды, ал жаңа полктерге әрқайсысы сегіз ротадан тұратын үш батальонға рұқсат берілді. Алайда, осы тоғыз полктің тек үшеуі ғана үш батальонның толық құрамына жетті, ал тағы төртеуі екі батальонның толық құрамына жетті. Полктер әдетте полковник, оған подполковник және майор, сондай-ақ полк штабындағы қосымша штаб офицерлері мен қатардағы әскерлермен басқарылды. Кейде полк командирі бірнеше роталарды біріктіріп, бір немесе сирек екі уақытша ұйым құрады, олар батальон деп аталды және полк подполковнигі, майоры немесе аға капитаны басқарды. (Бұл тәртіптің тарихи мысалы - 1876 жылғы Кіші Үлкен мүйіз шайқасындағы 7-атқыштар полкі.) 1861 жылғы 4 мамырдағы Соғыс департаментінің, Бас штабтың №15 жалпы бұйрығы бойынша АҚШ еріктілерінің көптеген қосымша полктері әр штаттан жарақталды:

1890 жылы полктегі роталардың саны дәстүрлі оннан сегізге дейін азайтылды, өйткені Үнді соғыстарының аяқталуы айқын болды және әскерлерді қысқарту қажет болды. Алайда, 1898 жылы Испаниямен соғыс басталғанда, үш батальондық, 12 роталық құрылым енгізілді. Бұл кеңейтілген полк құрылымы Азамат соғысындағы бір батальондық, он роталық полктерге шамамен ұқсас бірліктерді құрды. (Мысалы: әр ротаға 101 офицер мен қатардағы әскер, және 36 мүшелі полк штабы, 1861 жылы Одақ армиясының типтік жаяу әскер полкіне 1046 адам, ал 1898 жылы АҚШ армиясының типтік жаяу әскер полкіне әр ротаға 112 офицер мен қатардағы әскер, және сол 36 мүшелі полк штабы, 1380 адам.) Ұзақ соғыс аяқталғаннан кейін армия демобилизация кезінде роталардың, батальондардың және полктердің санын шамамен 30%-ға қысқартты. Алайда, полкке жататын роталар мен батальондардың саны 12 және 3 болып қалды. 1917 жылға дейін, дәстүрлі үшбұрышты ұйымдастыру жоспарына сәйкес, жаяу әскер полктері үш полктің бригадаларына, үш жаяу әскер бригадасына (барлығы тоғыз жаяу әскер полкі), сондай-ақ атқыштар мен далалық артиллерияның бір бригадасынан тұратын дивизияға біріктірілді. 1917 жылы армия "квадраттық дивизия" ұйымдастыру жоспарын қабылдады, бұл ротадан корпусқа дейінгі бөлімшелердің санын үш еседен астам немесе төрт есеге дейін арттырды. (1915-1917 жылдары мылтық роталарының штаты 76 офицер мен қатардағы әскерден 256 адамға дейін, ал жаяу әскер полктері 959-дан 3720-ға дейін өсті.) "Квадраттық дивизия" әрқайсысы екі жаяу әскер полкінен тұратын екі жаяу әскер бригадасынан тұрды, әр полк құрамында полк штабының ротасы, пулемет ротасы, жабдықтау ротасы және әрқайсысы төрт мылтық ротасынан тұратын үш батальон болды. (Бір пулемет ротасы тікелей полк штабына есеп берді.) Дивизияда сондай-ақ үш полк пен үш жеке жауынгерлік қолдау полкі бар артиллерия бригадасы болды: инженерлік, жабдықтау және медициналық. Армия 1939 жылы үшбұрышты дивизия ұйымдастыру құрылымын енгізу арқылы Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындық жүргізді. Бұл жоспар бойынша дивизиялық бригадалар таратылды және дивизия үш жаяу әскер полкі мен бір артиллерия полкінен, "Дивизия артиллериясы" деп аталатын, бірақ көбінесе сол полктің батальондарынан тұратын. Жаяу әскер полктері әлі де үш батальоннан тұрды; енді полк деңгейінде де, әр батальонда да "штаб және штаб" роталары (HHC) болды. Батальондар әлі де төрт "қатарлық" ротадан тұрды, бірақ төрт мылтық ротасының орнына үш мылтық ротасы және ауыр қарулы рота (пулеметтер мен минометтерді қамтитын) болды. Полктің пулемет ротасы танкке қарсы ротаға айналды, жабдықтау ротасы материалдық-техникалық жабдықтау ротасына айналды, ал полкке артиллериялық рота мен медициналық бөлім қосылды. 1942 жылы армия бронетранспорттық дивизияларды үш тактикалық топқа біріктіретін, дивизия ішінде полктерге қарамастан бронетехника, бронетранспорттық жаяу әскер және бронетранспорттық артиллерия батальондарын топтастыратын шайқас командаларына ұйымдастыра бастады. Алайда, бронетранспорттық полк атаулары тұқым мен геральдика мақсатында сақталды. Корей соғысынан кейін АҚШ армиясы өзгерістерге ұшырады, өйткені ядролық қаруланған Варшава шартымен болашақ шайқасқа дайындық жүргізілді, 1956 жылы жаяу әскер полктерін жаңа Пентомик ұйымдастыру бойынша шайқас топтарына айналдыру басталды. Бұл жоспар бойынша батальондар таратылды және жаяу әскер шайқас топтары штаб және штаб ротасынан, бес мылтық ротасынан және жауынгерлік қолдау ротасынан тұрды. Бұл схема тұқым мен геральдика мақсатында полк атауын сақтап қалды, бірақ полк жаяу әскер және артиллерия бөлімшелері үшін толық құрамды ұйым болып тоқтады. Дивизиялық артиллерия енді бір-бірімен байланысы жоқ бірнеше артиллерия батальондарынан тұрды. 1965 жылға қарай армия полкті (бригадамен алмастырылған) барлық қару түрлерінде, бронетранспорттық кавалерия полктерінен басқа, тактикалық және әкімшілік ұйым ретінде таратып жіберді. Алайда, батальон тактикалық эшелон ретінде қайта жаңғыртылды, енді штаб және штаб ротасынан, үш мылтық ротасынан және жауынгерлік қолдау ротасынан тұрды. ROAD құрылымы АҚШ армиясында полктің тағдырын шешті, 1942 жылы бронетранспорттық дивизиялардың "шайқас командасы" ұйымымен және 1950 жылдардағы Пентомик тәжірибесімен басталған, қолбасшылық деңгейі ретінде таратылғанын растады. 2015 жылға қарай армияда дәстүрлі полк ретінде ұйымдастырылған жалғыз бөлімше 75-Рейнджер полкі болды. 20 ғасырда, қазіргі заманғы өнеркәсіптік басқару техникаларын пайдалана отырып, армия минималды ресурстармен қысқа мерзімде көптеген шақырылған азаматтарды жарақтап, жинап, оқытып, жұмысқа тарта алды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап, бөлімшелердің көлемі артқан сайын, қару-жарақ жүйелері мен жабдықтар күрделенген сайын, полк, өз батальондарының тікелей штабы ретіндегі рөлін сақтай отырып, батальондар үшін аралық тактикалық және операциялық штаб ретінде бригадамен ауыстырылды, ал дивизия аға...