Берлин қаласының орталық теміржол вокзалы

Кіріспе

Берлиннің негізгі теміржол вокзалы, Германия. 1987 және 1998 жылдар аралығында Берлин Гауптбанхоф деп аталған вокзал.

Берлин Гауптбанхоф (ағылш. Berlin Central Station) – Германияның Берлин қаласындағы басты теміржол вокзалы. Ол 2006 жылғы 26 мамырда салтанатты түрде ашылғаннан кейін екі күннен кейін толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Вокзал тарихи Lehrter Bahnhof орнында және Берлин S-Bahn қалалық теміржолында орналасқан. Станция Deutsche Bahn AG компаниясының еншілес кәсіпорны – DB InfraGO-ға тиесілі және Германиядағы 21 станцияның бірі болып, 1-санатқа жатады. Берлиндегі басқа станциялар: Берлин Gesundbrunnen, Берлин Südkreuz және Берлин Ostbahnhof. Lehrter Bahnhof (Lehrte станциясы) 1871 жылы Берлин мен Ганновер маңындағы Lehrte қаласын байланыстыратын теміржолдың соңғы станциясы ретінде ашылды. Кейін бұл теміржол Германияның маңызды шығыс-батыс бағытының бөлігіне айналды. 1882 жылы, станцияның солтүстігінде Stadtbahn (қалалық теміржол, Берлиннің төрт жолды орталық эстакадалық теміржол желісі, қалалық және магистральдық пойыздарды тасымалдайды) аяқталғаннан кейін, жаңа желімен байланыс үшін Lehrter Stadtbahnhof деп аталатын кішкентай транзиттік станция ашылды. Бұл станция кейін Берлин S-Bahn жүйесінің құрамына кірді. 1884 жылы, жақын орналасқан Гамбург вокзалы (Hamburger Bahnhof) жабылғаннан кейін, Lehrter Bahnhof Гамбургтан және Гамбургқа бағытталған пойыздардың аялдамасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырағаннан кейін, вокзалға шектеулі қызмет көрсету қайта жаңғыртылды, бірақ 1951 жылы тоқтатылды. 1957 жылы, Батыс Берлинге теміржол қатынасы Шығыс Германияның бақылауына өткен кезде Lehrter Bahnhof бұзылып, ал Lehrter Stadtbahnhof S-Bahn аялдамасы ретінде сақталды. 1987 жылы Берлиннің 750 жылдығына арналған мерекелік шаралар аясында станция кеңінен қайта жаңартылды. Германияның бірігуінен кейін, Берлиннің теміржол желісін жақсарту мақсатында, шығыс-батыс Stadtbahn желісіне толықтыру ретінде жаңа солтүстік-оңтүстік магистральдық желі құрылуы шешілді. Lehrter Stadtbahnhof жаңа орталық вокзал үшін ең қолайлы орын деп есептелді.

Орналасқан жері

Станция Моабит ауданында, Митте сайлау округінде орналасқан. Солтүстігінде Европаплац және Инвалиденштрассе, ал оңтүстігінде Вашингтонплац және Шпре өзені жатыр. Станцияның оңтүстігінде Спреебогенпарк, Бундесканцлерхамт және Пол Лёбе Хаус орналасқан. Шығыс жағынан Митте ауданы мен Хумбольдтафен көрінеді.

Функция

Берлиннің бас теміржол вокзалы Берлиндегі "саңырауқұлақ" тұжырымдамасының бір бөлігі болып табылады, онда вокзал әртүрлі қоғамдық көліктің желілерінің түйіскен және қиылысқан нүктесі ретінде байланыс құрады. Вокзалдың ұзындығы – , бірақ платформалардың кейбіреулері ұзын. Құрылымдық тұрғыдан, вокзалдың барлық кешені мұнаралық типтес, ал жұмыс істеу режимі бойынша ол барлық бас вокзалдарға ұқсас, өткізу вокзалы болып табылады. Кешен бірнеше тәуелсіз жұмыс орындарынан тұрады: 1-8 жолдар жер астында орналасқан және Берлиннің Солтүстік-Оңтүстік бағытындағы аймақтық және қалааралық қатынастар үшін пайдаланылады. 9 және 10 жолдар да жер астында орналасқан және болашақ S21 S-Bahn желісі үшін қолданылатын болады. 11-14 жолдар биіктеп салынған және Берлин қалалық теміржолындағы (Stadtbahn) аймақтық және қалааралық қатынастар үшін пайдаланылады. 15 және 16 жолдар биіктеп салынған және Stadtbahn бағытындағы S-Bahn қатынастары үшін қолданылады. U1 және U2 жолдары бас вокзалдан бөлек орналасқан және U-Bahn U5 желісі үшін пайдаланылады.

Ғимарат

Станция ғимаратында екі платформа деңгейі және үш байланыс және бизнес деңгейі бар. Raffles Place MRT станциясы мен Тайбэй орталық станциясымен салыстырғанда, бұл ең тығыз орналасқан станциялардың бірі. Жоғарғы платформа деңгейі Берлин қалалық теміржолына (Stadtbahn) қызмет етеді және төрт көпір конструкциясындағы алты жолдан тұрады, оларға үш арал платформасы қызмет көрсетеді. Сыртқы көпірлердің әрқайсысында бір жол, ал ішкі көпірлерде әрқайсысында екі жол бар. Төменгі платформа деңгейі Берлиннің солтүстік-оңтүстік магистральдық желісіне қызмет етеді және төрт арал платформасынан тұрады, олар сегіз жер асты жолына қызмет көрсетеді. Шығыс жағында U-Bahn U5 желісіне (бұрынғы U55 желісі) қызмет ететін екі жол және арал платформасы бар. Одан әрі шығысқа қарай, S21 жобасының аясында ұқсас екі рельсті платформа салынуда. Stadtbahn-ды алып жүретін көпірлердің ұзындығы шамамен және станция аумағын ғана емес, сонымен қатар іргелес Гумбольдтхафенді де қамтиды. Stadtbahn-ның орналасуына байланысты олар қисық, ал төрт жолдан алты жолға дейін кеңейтілуімен және қосымша платформалармен жалпы ені кеңінен ұлғайды. Гумбольдтхафен көпірі Гумбольдтхафенді көпірлейді, құрылымының ұзындығы болат түтіктерден жасалған аркадан және жоғарғы фланга ретінде бетон балкадан тұрады. Шығыс-батысқа қарай созылатын жоғарғы платформа залы ұзын және екі сыртқы теміржол көпір конструкциясымен сүйенетін, бағанасыз, шыныдан жасалған шатырдан тұрады. Шыны бетіне 330 киловатт қуаты бар фотоэлектрлік жүйе орнатылған. Залдың ені және максималды биіктігі арасында. Ол үш бөлімнен тұрады, батыс бөлігі және шығыс бөлігі ұзын. Олардың арасында ені және ұзындығы бар солтүстік-оңтүстік шатыры орналасқан, оның бөшке тәрізді күмбездері негізгі шатырмен бірге жазық виадук құрайды. Солтүстік-оңтүстік шатырмен қатар екі «үтіктеу конструкциясы» платформа залының негізгі шатырын алып, солтүстік-оңтүстік шатырды қолдайды. Бұл үтіктеу конструкцияларында кеңселер орналасқан. Екі диагональды қарама-қарсы станция террасаларының солтүстік-шығыс бөлігінде Юрген Гертцтің 2007 жылы орнатқан Rolling Horse мүсіні ғимаратты жасанды түрде толықтырады және Лехтер Бахнхоф және Лехтер қалалық станциясын еске түсіреді. Мұнда төрт люк арқылы көрінетін жасанды элементтер бар. Оңтүстік-батыс террасасынан Tiergarten Spreebogen туннелінің астында жасырылған қызыл түтік көтеріледі. 2007 жылдың 18 қаңтарында, Кирилл дауілі кезінде, ұзындығы және биіктігі бар көлденең тірек ғимараттың оңтүстік-батыс бөлігіне, баспалдаққа құлап түсті, тағы бір тірек бекітілу орынынан жыртылды. Бұл сәндік элементтер тек ілініп тұрған және тек өз салмағын ұстауы керек еді. Шешім ретінде тасымалдағыштардың одан әрі бұзылуын болдырмау үшін тасымалдағыштардың үстіне кішкентай плиталар орналастырылды.

The station building has two platform levels and three connecting and business levels. Compared to Raffles Place MRT station and Taipei main station, it is one of the most densely packed stations. The upper platform level serves the Berlin Stadtbahn and consists of six elevated tracks on four bridge structures, served by three island platforms high. The outer bridges carry one track each, while the inner bridges carry two each. The lower platform level serves the Berlin North–South mainline, and consists of eight underground tracks served by four island platforms deep. To the east are two tracks and an island platform serving U Bahn line U5 (formerly line U55). Further to the east, a similar double track platform is being built as part of the S21 project. The bridges carrying the Stadtbahn are approximately long, and span not only the station area, but also the adjacent Humboldthafen. Due to the way the Stadtbahn is aligned, they are curved, and due to the broadening from four to six tracks and the additional platforms, the total width has increased from wide. The Humboldthafen Bridge spans the Humboldthafen with a span of It consists of a bow with steel tubes and pre stressed concrete beam as upper flange. The upper platform hall, which runs east–west, is long and consists of the arched, column free, glass roof structure, which is supported by the two outer railway overpass structures. In the glass surface, a photovoltaic system with a capacity of 330 kilowatts was integrated. The hall is between wide and a maximum of high. It consists of three sections, with the western segment and the eastern long. In between lies the wide and long north–south roof, whose barrel vaults with the main roof form a flat viaduct. Parallel to the north–south roof, the two "ironing structures" span the main roof of the platform hall and carry the north–south roof. These ironing structures contain of office space. On the northeastern part of the two diagonally opposite station terraces, the sculpture of Rolling Horse, erected in 2007 by Jürgen Goertz, artificially complements the building and is reminiscent to Lehrter Bahnhof and Lehrter Stadtbahnhof. There are integrated artificial elements, which can be viewed through four portholes. From the southwestern terrace, it rises the disguised chimney located underneath the Tunnel Tiergarten Spreebogen. During Cyclone Kyrill, on 18 January 2007, the long, horizontal strut high, crashed from the lattice like exterior onto a staircase, onto the southwestern part of the building, another strut was torn from the anchorage. These decorative elements had only been hung up and should only hold their own weight. As a remedy, small sheets were placed above the carrier to prevent further carrier dissolution.

Лертер станциясы 1871 жылдан 1958 жылға дейін

1868-1871 жылдар аралығында Магдебург-Халберштадт теміржол компаниясы Ганновер мен Берлин арасында Лерте арқылы темір жол салды. Lehrter Bahnhof Берлиннің соңғы бекеті ретінде салынды. Ол Гамбургер вокзалына іргелес орналасқан, Шпрее өзеніндегі Гумбольдт портында, сол кездегі Берлиннің шекарасынан тыс жерде. Оның сәулетшілері Альфред Лент, Бертольд Шолц және Готлиб Анри Лапьер болды. Бұрынғы теміржол станцияларының айырмашылығы, кірпіш қасбеттермен салынған, және сол кездегі бағыттарға сәйкес, Lehrter Bahnhof француздық нео-ренессанс стилінде жобаланды. Бастапқыда жоспарланған тас қасбеті ақша үнемдеу үшін шыныланған плиткалармен ауыстырылды. Өзінің тамаша сәулетімен станция "станциялар арасындағы сарай" деп аталды. Пойыз сарайының ұзындығы мен ені кең болды. Оның төбесі ұзын цилиндрлі күмбезбен және болат тіреулермен жабдықталған. Сол кездегідей, станция батыс жағында келген пойыздар, ал шығыс жағында кеткен пойыздар үшін бөлінді. Бастапқыда бес жол болды, олардың төртеуі жанындағы және орталық платформада аяқталды; бесінші жолда платформа болмады және ол локомотивтерді қайтару үшін пайдаланылды. Ғасырдың басында орталық платформаны кеңейту үшін бұл жол алынып тасталды. Ғимараттың алдыңғы жағы әсем және үлкен кіреберісімен жабдықталған болса да, көптеген жолаушылар шығыс жағынан кіріп-шықты, онда атқа жегілген кареталар тоқтайтын. 1882 жылы S-Bahn-ның алдағысы – қалалық теміржолы, Stadtbahn жолдарының екеуі бойынша қызмет көрсетуді бастады; ал 1884 жылы қалған екеуімен алыс қашықтыққа қатынас басталды. Lehrter Bahnhof кеңейтілгеннен кейін Гамбургер вокзалының функцияларын өз мойнына алды. 1884 жылдың 14 қазанында Гамбург, Солтүстік-Шығыс Германия және Скандинавияға бағытталған қозғалыс Lehrter Bahnhof-қа ауыстырылды, ал Гамбургер вокзалы жабылды. 1886 жылы Берлин-Лерте теміржолы, және онымен бірге Lehrter Bahnhof мемлекеттік меншікке алынды және Пруссия мемлекеттік теміржолдарының басқаруына көшті. Ерте жылдарынан бастап бұл желі елдегі ең жылдамдардың бірі ретінде танылды: 1872 жылы экспресс пойыздар жоғары жылдамдыққа қол жеткізе алды. 1932 жылдың 19 желтоқсанында әйгілі дизельді "Fliegender Hamburger" (Ұшқыш Гамбургер) алғашқы сапарын жасады, ол жолаушыларды Гамбургке жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыста станция қирап зардап шекті. Соғыстан кейін қабырғасы уақытша пайдалануға болатындай жөнделді. 1940 жылдардың соңында ол Германиядағы Кеңес әскерлерінің солдаттары үшін жолаушыларға шабуыл жасауға жиі орын болды. Алайда, Германияның соғыстан кейінгі бөлінісі Батыс Берлиннің көптеген негізгі станцияларының тарихын аяқтады. 1951 жылдың 28 тамызында соңғы пойыз Lehrter Bahnhof-тан Вюстермарк және Науэнге қарай жөнелді. 1957 жылдың 9 шілдесінде бұзу жұмыстары басталды, ал 1958 жылдың 22 сәуірінде негізгі кіреберіс жарылды. Станцияны бұзудағы ең үлкен қиындық – тікелей үстінен өтетін Stadtbahn виадуктарын сақтау болды. Жұмыс 1959 жылдың жазында аяқталды.

Between 1868 and 1871, a railway was built between Hannover and Berlin via Lehrte by the Magdeburg Halberstädter railway company. Lehrter Bahnhof was constructed as the Berlin terminus. It was adjacent to Hamburger Bahnhof, just outside what was then Berlin's boundary at the Humbolthafen port on the river Spree. Its architects were Alfred Lent, Bertold Scholz, and Gottlieb Henri Lapierre. In contrast to earlier railway stations, built with brick façades, and in keeping with then current trends, Lehrter Bahnhof was designed in the French Neo Renaissance style. Its originally planned stone façade was replaced with glazed tiles to save money. With its magnificent architecture, the station was known as a "palace among stations". The train shed was long and wide. Its roof was a long barrel vault with steel supports. As was common for the period, the station was divided into an arrival side on the west, and a departure side on the east. Originally there were five tracks, four of which ended at the side and the central platform; the fifth track had no platform and served as a turnaround for the locomotives. At the turn of the century this track was removed to accommodate the widening of the central platform. Although the front of the building was ornate and had a grand entrance, most passengers entered and left via the east side, where horse drawn carriages were able to stop. In 1882 the metropolitan railway, predecessor of the S Bahn, began service along two of the Stadtbahn tracks; long distance traffic commenced in 1884 along the other two. With the expansion of Lehrter Bahnhof, it was able to take over the functions of Hamburger Bahnhof. A connector line was built; on 14 October 1884, traffic towards Hamburg, northeast Germany, and Scandinavia was diverted to Lehrter Bahnhof, and Hamburger Bahnhof closed. In 1886, the Berlin Lehrte railway, and with it Lehrter Bahnhof, was nationalized and subsequently came under the control of the Prussian State Railways. Even in its early years, the line was known as one of the country's fastest: in 1872, express trains could attain a speed of 19 December 1932 marked the maiden voyage of the famous diesel powered Fliegender Hamburger (Flying Hamburger), which whisked passengers to Hamburg at
In the Second World War the station was severely damaged. After the war, the shell was repaired such that it could be used temporarily. During the late 1940s it became a frequent spot for Group of Soviet Occupation Forces in Germany soldiers to sexually assault passengers. However, the postwar division of Germany spelled the end for most of West Berlin's mainline stations. On 28 August 1951 the final train departed from Lehrter Bahnhof, heading for Wustermark and Nauen. On 9 July 1957 demolition began, and on 22 April 1958 the main entrance was blown up. The biggest challenge in the demolition of the station was to preserve the viaducts of the Stadtbahn, which ran directly overhead. Work was completed in the summer of 1959.

Lehrter Stadtbahnhof 1882 жылдан 2002 жылға дейін

1882 жылдың 15 мамырында Lehrter Stadtbahnhof ашылды, ол Lehrter Bahnhof вокзалының солтүстік жағындағы Stadtbahn виадугінде орналасқан. Бұл төрт жолды станция Stadtbahn желісінде негізінен қала маңындағы пойыздар үшін пайдаланылды. Stadtbahn-ның басты мақсаты Берлиннің орталық аудандарын Lehrter Bahnhof, Schlesischer Bahnhof вокзалдарымен және жақын орналасқан Шарлоттенбург қаласымен (сол кезде ол жеке қала болған) байланыстыру болды. Сондай-ақ ол Берлиннің орталығы арқылы шығыс-батыс бағытындағы теміржол қатынасын қамтамасыз етті. Lehrter Stadtbahnhof станциясына жол жүргіштер санының үнемі артуына және оның орналасқан жеріне байланысты (Lehrter Bahnhof вокзалының солтүстік жағынан өтетін көпірде) 1912 және 1929 жылдары жол құрылымына айтарлықтай өзгерістер енгізілді. 1930 жылдың 1 желтоқсанында жаңадан электрлендірілген қала маңындағы пойыздарға S-Bahn атағы берілді, соның нәтижесінде Lehrter Stadtbahnhof S-Bahn станциясына айналды. Соғыс жылдары, 1943 жылдың сәуір айында станцияны "Zagra lin" поляк саботаж және диверсиялық тобы бомбалады. Stadtbahnhof екінші дүниежүзілік соғыстан зардапсыз өтті, бірақ Берлиннің бөлінуіне байланысты соғысқа дейінгі маңыздылығын жоғалтты. Lehrter Bahnhof вокзалы жабылғаннан кейін Stadtbahnhof тек Шығыс Берлинмен шектес, сирек қоныстанған ауданға қызмет етті. Бұл Батыс Берлиндегі соңғы аялдама болды, ал келесі станция – Берлин Фридрихштрассе Шығыс Берлинде орналасқан. Дегенмен, ол Батыс Берлиндегі S және U-Bahn жүйелерінде аялдама ретінде пайдаланылды. Станцияның бұл бөліктері жабылып, Шығыс Берлин тұрғындарына қолжетімсіз болды. S-Bahn, Батыс Берлинге бағытталған негізгі теміржолдар сияқты, Шығыс Германия теміржолы Deutsche Reichsbahn басқаруында болды. 1961 жылы Берлин қабырғасының салынуы станцияны одан әрі оқшаулады және Батыс Берлинде S-Bahn-ға қарсы бойкотқа әкелді, ол 1980 жылдарға дейін жалғасты. Содан кейін Батыс Берлиндегі S-Bahn желілерінің басқару құқығы Батыс Берлиннің BVG көлік басқармасына берілді. 1987 жылы Берлиннің 750 жылдығы тойланатын күні, енді Батыс Берлиннің басқаруындағы станция шамамен 10 миллион DM қаржыға қайта жаңартылды. Ол көбінесе бастапқы түрінде сақталғандықтан, ескерткіш ретінде тізілді. Алайда, 2002 жылы Lehrter Stadtbahnhof жаңа орталық станцияның құрылысы үшін бұзылып, тізімдегі мәртебесіне қарамастан, жойылды. Бұл шешімге себеп – Bellevue және Hackescher Markt станцияларының архитектуралық ұқсастығы болды. Бұрынғы Шығыс Берлинде орналасқан Hackescher Markt станциясы Германияның қайта бірігуінен кейін 1994-1996 жылдары қайта жаңартылды.

On 15 May 1882, Lehrter Stadtbahnhof opened, situated on the Stadtbahn viaduct at the northern end of Lehrter Bahnhof's concourse. This four track station on the Stadtbahn was used mainly by suburban trains. The main purpose of the Stadtbahn was to connect central areas of Berlin with the Lehrter Bahnhof, the Schlesischer Bahnhof termini with nearby Charlottenburg, then still a separate city. It also provided an east–west railway connection across the centre of Berlin. Because of steadily increasing traffic to Lehrter Stadtbahnhof and its location on a bridge crossing the north end of Lehrter Bahnhof, elaborate changes were made to the track structure in 1912 and again in 1929. On 1 December 1930, the newly electrified suburban trains were given the designation S Bahn, making the Lehrter Stadtbahnhof an S Bahnhof. During the War, in April 1943 the station was bombed by the Polish sabotage and diversionary squad "Zagra lin". The Stadtbahnhof survived WWII intact, but came to lose its pre war significance due to the division of Berlin; with Lehrter Bahnhof closed, the Stadtbahnhof served only a relatively underpopulated area near the border with East Berlin. It was the final stop in West Berlin; the next station, Berlin Friedrichstraße, was in East Berlin, although it served as a stop on the West Berlin S and U Bahn systems; these parts of the station were sealed off and inaccessible to East Berliners. The S Bahn, like the mainlines leading to West Berlin, was run by the East German railway, the Deutsche Reichsbahn. The 1961 construction of the Berlin Wall further isolated the station, and led to a boycott of the S Bahn in West Berlin that lasted until the 1980s, when operation of the West Berlin S Bahn lines was transferred to the West Berlin transit authority, the BVG. Berlin's 750th anniversary celebration in 1987 saw the station, now under West Berlin control, renovated at a cost of about DM 10 million. Because it had largely been preserved in its original condition, it became a listed building. However, in 2002, Lehrter Stadtbahnhof was demolished to make way for the new central station, despite its listed status. The argument was that Bellevue and Hackescher Markt stations were architecturally similar. Hackescher Markt, in former East Berlin, had been restored in 1994–1996, after German reunification.

Жаңа станцияны жоспарлау

1989 жылы Берлин қабырғасы құлағаннан кейін көп ұзамай қала жоспарлаушылары қайта біріктірілген Берлин үшін көлік жоспарын әзірлеуге кірісті. Оның бір бөлігі "Pilzkonzept" (саңырауқұлақ тұжырымы) болды, онда Штудтбанды кесіп өтетін жаңа солтүстік-оңтүстік темір жол желісі салынуы тиіс еді. Атау жаңа және қолданыстағы желілердің пішінінен туындады, ол шамалы саңырауқұлаққа ұқсайды. 1992 жылдың маусым айында федералды үкімет жаңа станцияны Лехртер вокзалының орнында салуға шешім қабылдады. Берлиннің орталығына және үкіметтік ғимараттарға жақын болғанымен, бұл аймақта халық тығыз қоныстанбаған еді. Келесі жылы жоба бойынша конкурстық жобалау өтті, оның жеңімпазы Гамбургтік Gerkan, Marg and Partners сәулет фирмасы болды. Жобада бес қабаттан тұратын ғимарат көзделген. Ең жоғарғы қабатта, көшеден жоғары орналасқан көпірде, қашықтықтан және S-Bahn пойыздары үшін платформалар болуы керек еді. Ең төменгі қабатта, жер астында, Шпре және Тиергартеннің астындағы Потсдам алаңына жететін жаңа туннельдермен байланыстырылатын платформалар орналасуы керек еді, бұл Берлиннің орталық айманындағы S-Bahn сақинасының солтүстік бөлігіне бағытталған жаңа солтүстік-оңтүстік желісін құрады. Сондай-ақ, U-Bahn 5 желісін кеңейтуге арналған платформалар да жоспарға енген. Станция және солтүстік-оңтүстік байланысының жобалауын бекіту 1995 жылдың 12 қыркүйегінде жүзеге асты. 1997 жылы Perleberger Straße және Spreebogen арасында, федералды үкімет пен темір жол арасында жалпы сомасы 700 миллион еуроға жететін қаржыландыру туралы келісімге қол қойылды. Федералды үлесі 500 миллион еуроны құрады. Қосымша шығындар белгілі бір пропорция бойынша бөлінуі тиіс еді. Нью-Йорк қаласындағы Tishman Speyer Properties компаниясы Bahn AG-мен станцияны дамыту бойынша шарт жасасты. Жоспарлау және құрылыс бақылауын Штутгарттағы Schlaich, Bergermann and Partner инженерлік кеңесшілері жүзеге асырды. Hauptbahnhof-та тоқтатылған Transrapid магниттік рельс пойызы үшін 8-ші жолда платформалар жоспарланған. Кейіннен олардың орнына дәстүрлі темір жол желілері салынды.

Soon after the fall of the Berlin Wall in 1989, city planners began work on a transport plan for reunified Berlin. One element of this became the "Pilzkonzept" (mushroom concept), in which a new north–south railway line intersecting the Stadtbahn was to be constructed. The name derived from the shape formed by the new line and existing lines, which vaguely resembles a mushroom. In June 1992 the federal government decided that the new station should be built on the site of Lehrter Bahnhof. While close to the centre of Berlin and government buildings, the area was still not heavily populated. The following year, a design competition for the project was held, which was won by the Hamburg architecture firm Gerkan, Marg and Partners. The design called for five levels. The highest level, on a bridge above street level, was to have platforms for both long distance and S Bahn trains on the existing Stadbahn. The lowest level, underground, was to have platforms served by new tunnels to Potsdamer Platz under the Spree and the Tiergarten, forming a new north–south line running to the northern part of the S Bahn ring around central Berlin. Platforms for the planned extension to U Bahn line 5 were also included. The planning approval for the station and the north–south connection was made on 12 September 1995. In 1997, a financing agreement was signed between Perleberger Straße and Spreebogen, between the federal government and the railway in the total amount of €700 million. The federal share amounted to €500 million. Any additional cost increases were supposed to be broken down according to a defined key. New York based Tishman Speyer Properties was commissioned by Bahn AG to develop the station. Execution planning and construction supervision were carried out by the Stuttgart engineering consultants Schlaich, Bergermann and Partner. The Hauptbahnhof was planned to have platforms for the cancelled Transrapid maglev train at track 8. Later on, it was replaced by normal railway tracks.

Жаңа станция құрылысы

Құрылыс жұмыстары бірнеше кезеңмен жүргізілді. 1995 жылы Тиргарден туннельдерінің құрылысы басталды, ал бұл жұмыс 2005 жылы соңғы станция туннелі аяқталғаннан кейін аяқталды. Бұл туннельдер алыс қашықтыққа және аймақтық қызметтерге арналған төрт құбырды және U Bahn үшін жеке бағытта екі құбырды қамтамасыз етеді, сонымен қатар 2004 жылы аяқталған биік мұнара арқылы желдетілетін жол туннелі де бар. Құрылыс кезінде Шпрей өзенінің бағыты өзгертілуіне тура келді (1996–1998). Туннельдерде судың ағып кетуі құрылыс жұмыстарын бір жылдан астам уақытқа кешіктірді. 1998 жылы станцияның негізгі құрылысы басталды. Шұңқырларды қазу кезінде шамамен 100 мың текше метр материал шығарылды, олардың жалпы көлемі шамамен 100 мың тоннаны құрады және тереңдігі шамамен 10 метрге жетеді. Олардың орнына 13 мың тонна болаттан жасалған бетон орнатылды. Іргетас жер асты суларының қысымына қарсы тұру үшін ұзындығы (барлығы) болатын суға батыру якорьдерімен және еңіс якорьдерімен бекітілді (200 килоневтон шаршы метрге). 1998 жылдың 9 қыркүйегінде Федералдық Көлік министрі Виссман, теміржол директоры Людевиг және Берлиннің басқарушы мэрі Эберхард Дипген сол кездегі терең қазба орнында негіздік тас символдық түрде салынды. Құрылыс 2003 жылы аяқталды. Құрылыс шығындары 800 миллион DM (409 миллион евро) деп бағаланды. Жыл сайын 50 миллионнан астам алыс қашықтыққа жүретін жолаушылар мен 86 миллион аймақтық жолаушылар станцияны пайдаланады деп күтілуде. 1999 жылдың көктемінде қазба орнына жер асты суларының енуі салдарынан аяқталу мерзімі кейінге шегерілді. Бұл жағдай құрылыс кезеңінде қауіпсіздік тұжырымдамасын түбегейлі өзгертуді қажет етті, себебі жер асты сулары жер бетінен шамамен 10 метр төменде жатқан. Жаңа кесте бойынша станцияның қабырғасы 2003 жылы аяқталуы керек еді, ал сынақ жұмыстары 2004 жылы басталуы керек еді. 2001 жылдың ортасында 2006 жылға пайдалануға беру жоспарланған. Жаңа S Bahn бағыты үшін көпірлердің құрылысы 2001 жылы басталды. Олар станцияның бүкіл ұзындығын ғана емес, сонымен қатар іргелес Хумбольдтафен портын да қамтуы керек болды және ұзындығы шамамен 300 метрге жетеді. S Bahn бағытының түзулігіне байланысты олар қисық, және әрбір жол жұбының жеке көпірі бар. Мұндай көпірлер бұрын салынбаған, және 2001 жылдан бері құрылыс инженерінің басшысы болған египеттік инженер Хани Азер үшін ерекше қиындық туғызды. Негізгі станция залы 2002 жылдың ақпан айында орнатылған, шамамен 300 метрлік бұрышты шыны шатырмен жабылған. Шыны бетіне фотоэлектрлік жүйе енгізілген. Темір және шыныдан жасалған конструкция инженерлер үшін қиын міндет болды, әсіресе шыны шатырлар құрылысты жылдамдату үшін шамамен 10 метрге қысқартылды. 2002 жылдың шілде айының бірінші демалыс күнінде көпірлер мен негізгі станция залы пайдалануға берілді, осылайша қозғалыс жаңа бағытқа ауыстырылды. Ескі Lehrter Stadtbahnhof S Bahn станциясы жабылып, одан әрі құрылыс жүргізуге жол ашу үшін тез бұзылды. 2002 жылдың 9 қыркүйегінде станция "Берлиннің бас стансасы – Lehrter Bahnhof" деп аталды. Екі мұнарамен қолдау көрсетілген негізгі зал шамамен 20 мың шаршы метр коммерциялық кеңістік қамтамасыз етеді. Мұнаралардың құрылысы 2005 жылы басталды. 2005 жылдың 29 шілдесі мен 13 тамызында екі демалыс күнінде шығыс-батыс бағытындағы жолдардың үстіндегі құрылымды ұстап тұратын конструкциялық элементтер орнатылды. Бұл жаңа техникамен жасалды: әрқайсысы 300 тонна салмақты құрылымдық элементтер болат арқандармен сағатына 10 метр жылдамдықпен төмен түсірілді; төмендету процесі аяқталғаннан кейін доғалы құрылымдар арасындағы қалған 5 метрлік саңылау жабылды. 2003 жылдың жазында Берлиннің қала құрылысы және көлік жөніндегі сенаторы Питер Штридер мен Deutsche Bahn директоры Хартмут Мехдорнның тапсырмасымен Берлин тұрғындары арасында станцияға атау таңдау мақсатында сауалнама жүргізілді. Сауалнамада ұсынылған үш нұсқаның ішінде көпшілік Lehrter Bahnhof-ты таңдады; алайда станция "Берлиннің бас стансасы – Lehrter Bahnhof" болып қалды, бұл нұсқа тізімде болмады. 2005 жылдың басында станция ашылған күні, 2006 жылдың 28 мамырында "Берлиннің бас стансасы" деп атауға шешім қабылданды, теміржол жолаушыларын шатастыруды болдырмау үшін. Сол күні қаланың екінші ірі станциясы ретінде қайта салынған Берлин Папэстрассе станциясы жаңа атауымен, Берлин Südkreuz (Оңтүстік крест) ресми түрде ашылды, бұл қазіргі Ostkreuz және Westkreuz станцияларына ұқсас. Ол жаңа солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан. Берлин Nordkreuz (Солтүстік крест) деп аталатын тағы бір станция ашу жоспарланған, бірақ Берлиннің төртінші ірі теміржол станциясы Берлин Gesundbrunnen деп сақталды, ол қаланың солтүстік бөлігінде орналасқан, онда S Bahn айналымы және солтүстік-оңтүстік бағыты қиылысады. 2005 жылы станция төбесінен өтетін көпірлік сегменттер төмендетілді. Бұл кейінірек кеңселер салу үшін қолданылған бірегей әдіс болды. Сәулетші Meinhard von Gerkan 2005 жылдың қазанында Deutsche Bahn станция құрылысының мерзімін тиісті мақұлдаусыз өзгерткені үшін шағымдануға мәжбүр болды. Шағым 2006 жылдың соңында қанағаттандырылды. Станцияда болашақта тағы да құрылыс жұмыстары жүргізілуі мүмкін. Сонымен қатар, Deutsche Bahn "Pilzkonzept" ұғымын сәл өзгерткісі келіп, қалалық теміржол арқылы емес, жаңа Тиргарден туннельдері арқылы қалааралық пойыздарды жүргізуге шешім қабылдады. Бұл шешім Берлиннің бұрынғы екі бас стансасына кері әсер етті; Bahnhof Berlin Zoologischer Garten (Zoo Station) аймақтық теміржол станциясына дейін төмендетілді, ал Берлин Ostbahnhof (Шығыс стансасы) станциясына келіп-кетуші бастық пойыздардың саны күрт азайтылды.

The building work took place in several stages. In 1995 the construction of the Tiergarten tunnels began, and this work was finished in 2005 with the completion of the last station tunnel. The tunnels provide four tubes for long distance and regional services and two tubes in a separate alignment for the U Bahn, in addition to a road tunnel ventilated by a hig tower completed in 2004. During its construction, the course of the Spree had to be diverted (1996–1998). Water leaks in the tunnels caused over one year's delay to the construction work. In 1998, the construction of the station proper began. About of material were excavated for the pits, which are in total and about deep. In their place, of concrete and 13,000 tons of steel reinforcement were installed. With long buoyancy anchors (a total of ) and of inclined anchors, the foundation was anchored against the buoyant pressure of groundwater (200 kilonewtons per square meter). On 9 September 1998, the foundation stone was laid symbolically by Federal Minister of Transport Wissmann, railway director Ludewig and Berlin's governing mayor Eberhard Diepgen in the then deep excavation pit. The commissioning date was in 2003. Construction costs were estimated at 800 million DM (€409 million). Over 50 million long distance passengers and 86 million regional passengers were projected to use the station each year. After groundwater had penetrated into the excavation pit as a result of a leak, the completion date was postponed in the spring of 1999. The incident necessitated a far reaching change in the safety concept during the construction phase, in order to keep the groundwater lying about below the ground. Under the new schedule, the station's shell should have been finished in 2003, and trial operations should have begun in 2004. In the middle of 2001, commissioning for 2006 was expected. Construction of the bridges for the new S Bahn route began in 2001. These needed to span not only the entire length of the station, but also the adjacent Humboldthafen port, and are long. Because of the alignment of the S Bahn they are curved, and each pair of tracks has a separate bridge. Bridges of this type had never been built before, and represented a special challenge for the Egyptian engineer Hani Azer, the chief construction engineer since 2001. The main station hall is spanned by a similarly curved glass roof with a surface area of about by , which was installed in February 2002. A photovoltaic system was integrated into the glass surface. The steel and glass construction was a difficult task for the engineers, particularly as the glass roofs were shortened by approximately to speed up construction. Over the first weekend of July 2002 the bridges and main station hall were brought into service so that traffic could be diverted onto the new alignment. The old Lehrter Stadtbahnhof S Bahn station was closed and rapidly demolished to make way for further construction. On 9 September 2002 the station was renamed "Berlin Hauptbahnhof – Lehrter Bahnhof". The main concourse, supported by two towers, provides roughly of commercial space. Construction of the towers began in 2005. On two separate weekends, 29 July and 13 August 2005, structural frames were installed, supporting the structure above the east–west tracks. This was built using a new technique: the frames, each weighing , were lowered by steel cables at a rate of per hour; the remaining gap between the bow frames upon completion of the lowering process was subsequently closed. During summer 2003 a survey commissioned by Peter Strieder, Berlin's Senator for City Development and Traffic, and Deutsche Bahn director Hartmut Mehdorn was conducted among Berlin residents with the intention of selecting a name for the station. Of the three possibilities listed on the survey, the majority of participants opted for Lehrter Bahnhof; nevertheless, the station remained "Berlin Hauptbahnhof – Lehrter Bahnhof", an option that was not listed. It was decided early in 2005 that the station would be renamed "Berlin Hauptbahnhof" on the date of its opening, 28 May 2006, to avoid confusing rail passengers. On the same day, Berlin Papestraße station, which was rebuilt as the city's second largest station, opened officially under its new name, Berlin Südkreuz (South Cross), similar to the existing Ostkreuz and Westkreuz stations. It is also on the new north–south route. Although it was intended to open a further station as Berlin Nordkreuz (North Cross), the name Berlin Gesundbrunnen was retained for what became Berlin's fourth biggest railway station for commuter and long distance trains, located in a more northern part of Berlin, where the circle and north–south line of the S Bahn cross each other. In 2005 the bridging segments, which cross over the roof of the station, were lowered. This was the first time this unique method to build later office rooms was applied. The architect Meinhard von Gerkan filed a complaint against Deutsche Bahn in October 2005 after Deutsche Bahn altered the station construction timeline without proper approval. The complaint was upheld in late 2006. There may therefore be further construction on the station in the future. In addition, Deutsche Bahn decided to implement a slightly different version of the "Pilzkonzept" by running intercity trains through the new Tiergarten tunnels rather than via the Stadtbahn. This move was unpopular for its effect on Berlin's two previous main stations; Bahnhof Berlin Zoologischer Garten (Zoo Station) was downgraded to a regional railway station, and the number of mainline services to Berlin Ostbahnhof (East Station) was drastically reduced.

Ашылу рәсімі

2006 жылдың 26 мамырында станцияны Лейпцигтен арнайы жалға алынған Intercity Express поездімен келген көлік министрі Вольфганг Тифензеемен бірге канцлер Ангела Меркель салтанатты түрде ашты. Ашылу салтанатынан кейін бірден "Нұр симфониясы" орындалды. Reamonn және BAP тобы станцияда концерт берді, сондай-ақ Gesundbrunnen, Potsdamer Platz және Südkreuz сияқты басқа жаңа станцияларда да шаралар өтті. Берлиннің орталық теміржол вокзалы ресми түрде 2006 жылдың 28 мамырында жұмыс істеуге кірісті. Ашылу салтанаты мас 16 жасар жігіттің пышақпен шабуыл жасауынан бұзылды, ол салтанаттан шығып бара жатқан адамдарды пышақтады. Жас жігіт тұтқындалғанға дейін 41 адам жарақат алды, оның 6-сы ауыр жағдайда болды. Полиция мәліметінше, жігіт зорлық әрекетін есіне алмағанын және оны мойындамағанын айтты. Бірінші пышақталғандардың бірінде ВИЧ оң болды, бұл басқа құрбандардың да жұқтыруы мүмкін деген қауіп тудырды, бірақ бұл расталмады. Жігітке 33 жағдайда адам өлтіруге талпыныс жасағаны үшін 2007 жылы жеті жылға бас бостандығынан айырылды.

Ашылғаннан бері

2007 жылдың 18 қаңтарында Еуропалық жел дауылы Кирилл кезінде оңтүстік-батыс фасадының екі болат арқаны жыртылып түсті. Олардың бірі, салмағы шамамен 4 тонна болатын ұзын арқалық, төмендегі сатыға құлап түсті, ал екіншісі үшінші арқалыққа соқтығысып, зақымдады. Станция су басудан зардап шекті және Германияда пойыз қызметінің толық тоқтатылуына байланысты эвакуацияланды. Нәтижесінде ешкім жарақаттанбады және станция келесі күні қайта ашылуға рұқсат етілді. Арқалықтар дәнекерленбеген немесе бұрандалармен бекітілмеген, кітап сөрелері сияқты орналастырылған. Келесі күндері қалған арқалықтарды бекіту үшін қосымша тіреулер дәнекерленді, ал станция 23 қаңтарда дауылға төзімді деп жарияланды. Берлин U-Bahn U55 желісі 2009 жылдың тамызында ашылды, ол Гауптбанхофты Бранденбургер Тор станциясымен байланыстырады. 2020 жылдың желтоқсанында желі Александрплацқа дейін ұзартылды және ол U5 желісінің бөлігіне айналды. 2020 жылы әуежай экспресс желісі жаңа Берлин Бранденбург әуежайымен қосылды. Оның сапар уақыты 30 минутты құрайды. Станцияның жоғарғы деңгейіне апаратын теміржол көпірінің құрылысы қисық сызықты құрайды, ал оны ұстап тұрған бұрандалардың кейбіреуі босап кетті. Бұл 25 миллион еуролық қайта құруды талап етті, ол 2015 жылдың жазында 3 айға жоғарғы деңгейдегі теміржолдарды жабуды қамтыды. 2022 жылы теміржол вокзалы Украинадан Германияға қашып келген ондаған мың босқындар үшін маңызды кіреберіс қақпасына айналды. Станцияның жертөлесі босқындарға көмек көрсетілетін және уақытша тұру орындарына немесе одан әрі жолдарына бағытталатын уақытша өңдеу пунктіне айналды.

Пайдалану

Станцияның жоғарғы деңгейінде алты жол бар (оның екеуі Берлин S-Bahn үшін пайдаланылады), оларға үш арал платформасы қызмет көрсетеді. Төменгі деңгейде сегіз жолға төрт арал платформасы қызмет көрсетеді, сонымен қатар Берлин U-Bahn үшін қосымша арал платформасы бар. Төменгі деңгей жиі саяхат нұсқаулықтарында және т.б. "tief" деп белгіленеді (сондықтан аялдама "Berlin Hbf (tief)" деп көрсетілуі мүмкін). Станция аумағында (немесе жақын маңдағы басқа жерде) жоғарғы және төменгі деңгейдегі жолдардың арасында теміржол байланысы жоқ. Күніне 1800 пойыз станцияға келіп-кетеді және жолаушылардың күндізгі саны шамамен 350 000 адамды құрайды. 2011 жылдан бері станция InterCityExpress, Intercity, Interregioexpress, RegionalExpress, RegionalBahn және S-Bahn пойыздарымен пайдаланылуда. Станция сонымен қатар бірнеше халықаралық пойызды қабылдайды, ең алыс қалалар Новосибирск (Ресей) және Астана (Қазақстан), оларға "Сибиряк" экспресімен жетуге болады. Станцияның жоғарғы бөлігі, шығыс-батыс бағытындағы жолдар, Берлин қалалық теміржолының (Stadtbahn) бөлігі болып табылады, онда Ганновер немесе Кельн сияқты қалаларға бағытталған пойыздар бар. Солтүстік-оңтүстік Тиргарден туннелінде орналасқан жер асты станциясы Гамбург, Лейпциг немесе Мюнхен қалаларына қашықтықтан қызмет көрсетеді.

S-Bahn

Солтүстік-оңтүстік байланысы S21 S платформасы арқылы туннель деңгейінде бастапқыда солтүстікке қарай Рингбанмен, ал кейіннен Potsdamer Platz-бен туннель бөлігі ретінде жалғасады. Солтүстік бөлігінің құрылысы 2010 жылдың қаңтарында басталды және бастапқы жоспар бойынша 2015 жылға дейін аяқталуға тиіс болған. Оңтүстік бөлігін жүзеге асыру U5 желісінің кеңейтілуі бойынша құрылыс жұмыстары аяқталған соң 2020 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде.

Метрополитен

U-Bahn желісі U5 бағытымен қызмет көрсетеді, ол Hauptbahnhof станциясынан Hönow станциясына дейін Alexanderplatz арқылы қатынайды. Ол 2009 жылдың 8 тамызында U55 желісі ретінде ашылды, ол Бундестаг арқылы Бранденбург қақпасына баратын шағын шаттл болды, аралықта тек бір станция болды. Бұл желі бір рельсті шаттл ретінде жұмыс істеді, екі платформаның тек біреуі пайдаланылды, ал екіншісі жерге орнатылған металл қоршаудың артында қалды. U5 желісіне қосылу құрылысы 2010 жылдың сәуірінде басталды және 2020 жылдың 4 желтоқсанында көпшілікке ашылды. Алдағы уақытта U5 желісін батысқа қарай, негізгі станциядан Turmstraße және Jungfernheide станцияларына дейін ұзарту жоспарлануда. Берлин штатының қаржы тапшылығына байланысты солтүстік-батысқа қарайғы жалғасының жақын арада жүзеге асуы күтілмейді. Жер асты станциясы негізгі станцияның екінші деңгейінде орналасқан, солтүстік-оңтүстік бағытындағы терең платформалардың (1-8 жолдар) шығысында. Оның орталық платформасы гранитпен жабылған. Платформадан шығу үшін үш баспалдақ, эскалатор және лифт бар. Сондай-ақ, станцияда қолжетімділік үшін тактильді жабын қолданылған. Платформа залының ұзындығы , биіктігі және ені құрайды. Қабырға қаптамасы эмаль плиткалардан тұрады, олар бұрынғы Берлиннің бас станцияларының суреттерімен безендірілген. Бұған қоса, түрлі түсті шамдар платформаның үстіндегі кеңістікті жарықтандырады. U5 желісінің соңғы станциясы болғандықтан, солтүстікке қарай екі тармақты қысқа теміржол тартылған. Екі иілген жолдың бірі құлыпталатын люк астында орналасқан, қажет болған жағдайда U-Bahn вагондарын кран көмегімен ауыстыруға болады. Станцияда Invalidenstraße көшесінің астындағы U11 желісі үшін жер учаскесі қарастырылған, алайда оның құрылысы әлі басталған жоқ.

Трамвайлар

2009 жылы Hauptbahnhof-ты қолданыстағы трамвай желісімен байланыстыратын трамвай жолын салуға рұқсат алу процесі басталды. Тұрғындар наразылығынан кейін туындаған заңдық кедергілерді еңсерген соң, 2011 жылдың көктемінде құрылыс жұмыстары басталды. 2014 жылдың 14 желтоқсанында M5 желісі S Hackescher Markt станциясынан Hauptbahnhof станциясына дейін ұзартылды. 2015 жылдың 29 тамызында M8 және M10 желілері де S Nordbahnhof станциясынан Hauptbahnhof станциясына дейін ұзартылды. Трамвай желісін және M10 желісін батысқа қарай, U9 желісіндегі Turmstraße U Bahn станциясына дейін ұзарту жоспарлануда.