Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі сынақ жүрісі, Англия

Лайк Уэйк жүрісі – Англияның Солтүстік Йоркширдегі Солтүстік Йорк Мурс ұлттық паркінің ең биік және ең кең бөлігімен өтетін 64 шақырымдық (40 миль) сынақ жүрісі. Бұл маршрут ежелгі табыт жолдарымен тасымалданған көптеген мәйіттерді және жол бойында кездесетін ежелгі зираттарды еске түсіреді; атауы "лике" – мәйіттен және қайтыс болғанды қарап отыратын сергектен шыққан. Оның клубы жүріс және осы арқылы өтетін аймақтың христиандық және фольклорлық дәстүрлеріне негізделген әлеуметтік құрылымға, мәдениетке және ритуалдарға ие.

Тарих

Бұл идея 1955 жылдың тамызында "Дейлсман" журналында жарияланған мақаладан бастау алды. Оның авторы Билл Коули Солтүстік Йорк Моорс аймағынан шығыстан батысқа (немесе керісінше) 64 шақырымдық қашықтықты, бір-екі жолды кесіп өтетін кездерден басқа, толығымен жусан арасымен жүріп өтуді сипаттады. Аймақтың шалғай орналасқандығын ескерсек, жалғыз саяхатшы бір-екі күндік саяхатында басқа адамға кездеспеуі мүмкін. Коули, егер біреу батыс шетіндегі Скарт Вуд Мурдан жағалаудағы Равенскарға дейін, моордың негізгі суайдырына жақын немесе оның бойымен, тәуліктің ішінде жүріп өте алса, оны көрсете алатынын айтты. Алғашқы өту 1955 жылдың 1-2 қазанында аяқталды. Коули 23 сағатта өтуді жүзеге асырған топтың құрамында болды және ол "Лайк Уэйк Уолк" атты кітап жазды, оны жиі қайта жаңартып отырды. Автордың өмірінде кітап он екі рет басылып, мыңдаған данасы сатылды. Оны 2001 жылы Пол Шервуд қайта қарады. Коулидің идеясы 1955 жылы ол бұл шақыруды жасауға дейін жылдар бойы дамыды. Ол 1935/36 жылдары "Storming Along" атты өлең жазып, моорды кезіп өтуді сипаттады және серуендеудің бірнеше маңызды нүктелерін атап өтті. Оның "Дейлсман" журналына алғашқы үлесі, археолог Фрэнк Элгидің, антиквар және фольклор маманы Джон Кристофер Аткинсонның, сондай-ақ жазушы және саяхатшы Альфред Дж. Браунның еңбектеріне деген құрметін көрсететіндей болып көрінеді.

Бағыт

Жүргізу әдетте батыстан шығысқа қарай жасалады, бірақ кез келген бағытта жүруге болады. Сәтті өту 24 сағат ішінде аяқталуы тиіс. Нақты маршрут жоқ, бірақ Lyke Wake Club және оның ізбасарлары сәтті өтуді анықтайтын ережелерді қабылдаған. Тіркеу мақсатында жүріс бастапқы орнынан басталады, Осмотерли маңындағы Scarth Wood Moor-дағы Ordnance Survey тригонометриялық нүктесі (NGR: SE 459 997) және Равенскардағы Raven Hall қонақ үйінің барында аяқталады (NGR: NZ 981 018). Практикалық тұрғыдан алғанда, қабылданатын соңғы нүктелер – батыс жағындағы Осмотерли су қоймасының жанындағы Sheep Wash тұрақ орнына жақын Lyke Wake Stone және шығыс жағындағы екінші Lyke Wake Stone орналасқан Beacon Howes тұрақ орны. Сәтті өтулер мүмкіндігінше жоталардың биік бөлігімен жүруі керек, ал Eskdale-ге бұрылғандар дисквалификацияланады. Маршрут Stokesley Helmsley жолымен (B1257) 842 нүктесінен (Clay Bank Top) 503 нүктесіне (Orterley Lane соңы), Whitby Pickering жолымен (A169) 945 нүктесінен (Sil Howe) 701 нүктесіне (Saltergate маңы), және Scarborough Whitby жолымен (A171) 538 нүктесінен (Evan Howe) 579 нүктесіне (Falcon Inn) дейін өтеді. Нүктелердің нөмірі – теңіз деңгейінен биіктігін көрсетіп, Солтүстік Йоркширдің бір дюймдік Ordnance Survey туристік картасында (1970 жылғы басылым) берілген; метрикалық эквиваленттері Landranger және Explorer сериялы карталарда көрсетілген. Алғашқы маршрут Scarth Wood Moor тригонометриялық нүктесінен басталып, Live Moor-дан Hasty Bank-ке дейін Alum/Jet Miners жолымен, содан кейін Smuggler's Trod, Bloworth, Ironstone теміржолы, Esklets, White Cross (Fat Betty), Shunner Howe, Hamer, Blue Man i' th' Moss, Wheeldale Stepping Stones, Fen House, Tom Cross Rigg, Snod Hill, Lilla Howe, Jugger Howe шатқалы, Helwath, Pye Howe Rigg арқылы Рейвенскарға (Raven Hall қонақ үйі) дейін жалғасты. Бұл маршруттың бір бөлігі RAF Fylingdales ерте ескерту радар станциясының Қорғаныс министрлігі бақылауындағы аймағында орналасқандықтан, қазір жүру мүмкін емес. Көптеген өтулер қазір классикалық маршрутты ұстанады, ол алғашқы маршруттың өзгеруі. Ол Scarth Wood Moor тригонометриялық нүктесінен немесе Sheepwash тұрақ орнындағы батыс Lyke Wake Stone-нан басталады, Live Moor-дан Carlton Moor, Cringle Moor, Cold Moor және Hasty Bank арқылы жоталық жолмен, Smuggler's Trod, Bloworth, Ironstone теміржолы, Esklets немесе South Flat Howe немесе Lion Inn, White Cross (Fat Betty), Shunner Howe, Hamer, Blue Man i' th' Moss, Wheeldale Stepping Stones, Fen Bogs, Eller Beck, Lilla Howe, Jugger Howe шатқалы, Stony Marl Moor арқылы шығыс Lyke Wake Stone-ға Beacon Howes немесе Рейвенскарға дейін жалғасады. Классикалық маршруттың қысқаша сипаттамасы мен суреттерін Ричард Гилберт өзінің "The Big Walks" кітабында келтіреді, ал нұсқаулық қолжетімді. Альфред Уэйнрайттың "Жағалаудан жағалауға" еңбегінде батыс жартысының егжей-тегжейлі суреттелген сипаттамасы берілген. Көптеген өтулер батыстан шығысқа қарай жасалады. Бастапқыда теңізге қарай шығыс бағытта жүру, батыстан соққан желдің арқасында оңайырақ деп есептелді, бұл желге қарсы емес, желдің бағытында жүруге мүмкіндік береді, сондай-ақ жусан жаяу жүргіншіден алыс жатқанда ыңғайлы. Батыстан шығысқа қарай өтудегі ең үлкен көтерілулер мен түсулер алғашқы он мильде, жүргінші әлі де сергек болған кезде болады. Lyke Wake Walk маршрутын жүріп өту "өту" деп аталады, ал жүріс-саяхатқа қатысу "аза тұту" деп аталады. Алғашқы жылдары маршрут қиын болды, күш-жігер мен физикалық төзімділікті қажет етті, өйткені оның көп бөлігінде жол болған жоқ. 1970 жылдардың ортасынан бастап маршрут қайта қарастырылды, себебі оны жасауға тырысқан адамдардың саны жер бетін эрозияға ұшыратты, сондай-ақ жүргіншілер мен олардың қолдаушы топтарының күндіз-түні, әсіресе Осмотерлиде, Равенскарда және шалғайдағы фермаларда аң құстарына, қойларға және жабайы жануарларға кедергі келтірді. Жолдың Кливленд жолымен және Уэйнрайттың жағалаудан жағалауға жүзуімен ұзақ бөліктерін бөлісуі эрозияны күшейтті. Басқа пайдаланушылар, кейбіреулері заңды, кейбіреулері заңсыз, соның ішінде тау велосипедтері, мотоциклдер, квадроциклдер және ауыл шаруашылығы мен шөпті жерлерді басқару көліктері проблеманы ушықтырды. Басқа маршруттар мүмкін, ал серуендеу клубы Ұлттық парктің билігімен бірлесіп қоршаған ортаға зиян келтіруді шектеуге тырысады. Ordnance Survey енді Ұлттық парк билігінің ұсынысы бойынша карталарда маршрутты белгілемейді, көптеген адамдардың өтуін болдырмау үшін бұл шара ретінде қолданылады, және маршрут бірнеше жыл бойы Ұлттық парк билігінің жарияланымдарында еске алынбады.

Аймақтағы басқа да ұзақ қашықтыққа жүретін жерлер

Балама қиындықтар мен жолдарға Хэмблтон Хоббл, Шепардс Раунд, Ақ Розалар жолы, Лайк Уэйк Вэй, Моникс Трод, Рельс Трейл, Хэмблтон Дроув Роуд, Кресттер жолы және ұзақ қашықтыққа арналған жолдар кіреді. Солтүстік Йорк Моорс аймағында батыстан шығысқа қарай, Гормайр көлінен Клутон Вайкке дейін, Лайк Уэйк Вэйден оңтүстікке қарай шамамен он мильдей жерде, сөз ойыны ретінде, «Көл Вайк жолы» деп аталатын балама маршрут ұсынылған. Лайк Уэйк Вэй – Осмотерлиден Рейвенскарға дейін, қоғамдық жолдар арқылы, тұруға орын және басқа да жабдықтар бар жерлерден өтетін, қиындық тудырмайтын балама жол. Таңдалған маршрутқа байланысты, оны аяқтауға бірнеше сағаттар қажет, және оны екі немесе үш күнде аяқтауға болады. Альфред Уэйнрайт бұл жолдың оның «Теңізден теңізге» жолының лайықты аяқталуы болуы мүмкін екенін айтты, бірақ ол 64 шақырымды (40 миль) бірден жүріп өтуді ұсына ма, жоқ па, нақты айтпады. Уэйнрайттың осы жолды аяқтағаны туралы ешқандай жазба жоқ. Жолды ақырын, саяжайлап жүруге ешқандай шектеу жоқ, тіпті төрт күнге созылған маршрут бойынша нұсқаулық та жарияланған.

Lyke Wake клубтары

Бірінші Lyke Wake клубы бірінші өту аяқталғаннан кейін бірден құрылды. Алғашқы жолды аяқтағандар оның негізін қалаушылар болды. Жүру "Lyke Wake Dirge" ("Лайк ұйқысының жыры") – Йоркширдің ең көне сақталған диалекттік өлеңі. Коули бірінші өткелдің аяқталуына дейін жаяу жүріс пен азалы әнді байланыстыруды ұсынды. Ән жанның өлімнен кейінгі өмірден өтуі туралы айтады. Бұл жол өлілердің жолын жалғастырмайды, бірақ оған тарихи немесе археологиялық дәлелдер жоқ. Физикалық қиындықтар, ауа райының нашарлауы және қиын жағдайлар осы жоқтауды клуб әндеріне айналдырады. Клуб өзінің мәдениетін қалыптастырды және азалы әнге негізделген дәстүрлерді дамытты, Кливленд тарихының аспектілері, ырымдар мен фольклор, және азап, өлім, жерлеу және өмірден кейінгі өмірмен байланысты рәсімдер, олар кеңінен Йоркшир, Солтүстік Англия және христиандық сипаты бар, жергілікті фольклорды мойындаумен және бастапқыда бағбандық жерлерді мекендеген пұтқа табынушы ата-бабалар. Оның мәдениеті салт-дәстүр, фольклор және өлім-жітім мәселелеріне қатысты салтанатты, бірақ 64 шақырымдық жаяу жүрудің қатысушыларының өзін-өзі азаптауына қатысты жеңіл жандық аспектілері бар. Клубқа мүшелік сәтті өту туралы жазбаша есеп бергеннен кейін берілді және сәтті жүргіншілерге клубтың гербі, қара табыты бар қара жиекті көңіл айту картасы түрінде мүшелік картасын алуға құқылы. Көптеген өтпелі есептер күлкілі және әр түрлі формаларда, соның ішінде проза, поэзия, карталар, өлтірілгеннен кейін есептер, соңғы өсиеттер мен өсиеттер, пьесалар және т.б., олардың кейбіреулері Коулидің Lyke Wake Walk кітабының көптеген басылымдарында және мүшелер үлестірген әдебиет пен өнерге арналған жеке томда келтірілген. Әйел мүшелері "Сөзгерлер", ерлер "Диржерлер" деп аталады. Бұл жарыс ашық ауада жарыстар мен қаржы жинау шаралары ұлттық өмірдің бір ерекшелігіне айналған кезде пайда болды. Ол танымал болды және әсіресе Йоркширде және Англияның солтүстігінде ашық ауада жүргендер үшін "өту рәсімі" деп саналды. Бұл игі мақсаттарға арналған қаржы жинаушылар үшін қиындық туды. Клуб деректеріне сүйене отырып, сенімді бағалаулар бойынша, өзеннен өтетін адамдардың саны 250 мыңнан асады. Мүмкін, 30 000-нан астам адам бірнеше рет, көпшілігі оннан астам рет, ал бірнешеу жүзден астам рет өзеннен өтті. Бір бағалау бойынша 1994 жылға дейін барлық жолдардың саны бір миллионға жетті, бірақ бұл деректерді растай алмайды. Клуб бірнеше рет жолды кесіп өтетін жаяу жүргіншілерді марапаттап, жолды, бау-бақшаны және оның мәдениетін білетіндерін мойындаған дипломдар береді. Клуб Каулиді "бас дирижер" деп атады және басқа офицерлерге Меланхоликалық Mace Bearer, Қатысқан архившілер, Мелодиялы Minstrels, Қуанышсыз Капеллан, Жайлы мүйіз соғушы және Қауіпті қайыршы кірді қосты. Сыйлықтарға: "Қайғы-қасірет шебері", "Қайғы-қасірет докторы" және "Өткен шебері" жатады. Жүзден астам жолды кесіп өткен жүргіншілер қарт жүз жылдықтар деп аталады. 2016 жылдың наурызына дейін төрт адам осы жетістікке жетті. Докторантура 7 (ең төменгі) Екі бағытта да, соның ішінде желтоқсан, қаңтар немесе ақпан айларында қолдаусыз және қысқы жолмен жүріп өтуі тиіс. Жүру немесе клубқа қатысты тақырып бойынша диссертация тапсыруы керек, бұл жүлде алушыға серуендеу және басқа да іс-шараларда қызғылт түсті мойыншақ киюге құқық береді. Бұрынғы шебер / ханым 15 (ең аз) Дәрігер мәртебесіне қойылатын талаптарға қоса, иеленуші "клубқа үлкен қызмет көрсетуі" және "күндіз немесе түнде кез-келген бауыздан жол таба алуы керек, не мас, не айық, карта немесе компассыз" оны / оны серуендеу және басқа да функцияларда күлгін және қара бутонье киюге құқылы етеді. Бұл марапатты клуб құрметпен береді және оған өтініш жасауға болмайды. New Lyke Wake клубы "Тазалау орнын жеткізуші" дәрежесін сәтті және кез-келген сәтсіздіксіз үш (немесе одан да көп) партияны жүріп өткен басшыларға тағайындады. Ол іс-әрекетсіз де берілуі мүмкін, бірақ басқа дәрежелер тек алушы оқтауға қатысқан кезде ғана беріледі. Бұл жолдың танымалдылығы Коулидің кітаптарына байланысты, олар мұрттардың тарихы, археологиясы, географиясы, табиғи тарихы және фольклоры туралы түсінік береді. Кітап клуб пен оның мәдениетін әзіл-сықақпен сипаттап береді. Оның алғашқы басылымында 1958 жылдың қазанына дейін сәтті өткен жолаушылар тізімі жазылған. Кейбір қиылысу баяндамаларынан үзінділерді қолданумен бірге болашақ басылымдарға енгізу мүмкіндігі бұл қиындықты қабылдауға ынталандырушы болды және тілшілерді өнертапқыш болуға шақырды. Коули 1994 жылдың 14 тамызында қайтыс болды. Ол құрған Lyke Wake клубы 2005 жылдың қазанында, жолдың 50 жылдығында жабылды. Коули құрған дәстүрді сақтау және ескі клубтың өтулерді тіркеу, оқтаулар өткізу және мемлекеттік органдармен байланысқа түсу сияқты функцияларын өз мойнына алу үшін жаңа клуб құрылды. New Lyke Wake клубының қызметтеріне Солтүстік Йоркшир бау-бақшасының жас саяхатшылардың табиғатты қорғау тобына, Кливленд іздеу-құтқару тобына қаржы жұмсау және Ұлттық бау-бақшадағы мектептер үшін әңгімелер байқауы кірді. Жаңа клуб жол туралы жаңа ақпаратты өз веб-сайтында сақтайды, жол бойындағы жолдарды жөндеуге қаржы жұмсайды және қоқысты тазалайды, сондай-ақ жас клуб мүшелеріне білім беру және ашық ауадағы іс-шараларға гранттар береді. Екі клубтың да мүшелікке қабылдау критерийі – 24 сағат ішінде өтуді аяқтау, және құрметті, серіктес немесе корпоративтік мүшелер жоқ. 65 жастан асқандарға әр бес жыл сайын қосымша 12 сағат беруге рұқсат етілген, бірақ қарт жаяу жүргіншілердің көп болғанымен, олардың ешқайсысы осы жеңілдікті пайдаланбаған. Алғашқы жылдары Osmotherley-дегі Queen Catherine қонақүйі мен Ravenscar-дегі Pollard Cafe-де тіркеу кітаптары сақталды. Lyke Wake клубтары ережелерге сәйкес келу үшін жеке өтулерді бақылаған жоқ, өйткені Коули айтқандай: "Бұл жолды аяқтауға ниеттенген ешкім алдамайды, сәтті өтудің қанағаттануы толығымен жеке адамға байланысты".

Lyke Wake жарысы

Жол анық трассаға айналғаннан кейін, Lyke Wake клубы жарыс өткізу мүмкіндігін қарастырды. Алғашқы Lyke Wake Race жарысы 1964 жылы өткізілді және 10 шілдеге ең жақын сенбі күні жыл сайын өткізілді (2001 жылы ауыз және тырнақ ауруының таралуына байланысты жарыс тоқтатылды). 2014 жылғы 50 жылдық мерейтойына дейін, ұйымдастырушылар қатысуын тоқтағанша жарыс өткізіліп келді. 2015 жылы жарыс Квакерлер жүгіру клубының ұйымдастыруымен жалғасты. 2020 жылғы COVID-19 пандемиясына байланысты жарыс тоқтатылғанға дейін, әр шілде айында өткізіліп келді және 2022 жылы қайта басталды. Алғашқы жарыс Осмотерли жазғы ойындарымен бірге ұйымдастырылды. Ол Бикон-Хауста басталып, Осмотерлиде аяқталды. Екі шара да бірнеше жыл бойы бір күні өткізілді. Алғашқы жылдары Пакрин ағайындары – Артур, Филипп және Ричард жетекші жүгірушілердің қатарында болды, ал олардың екеуі алғашқы он жарыстың тоғызында жеңіске жетті. Басқа жеңімпаздардың ішінде Джосс Найлор сияқты белгілі спортшылар/жота жүгірушілер де болды. Билл Смит жарыстың 1981 жылға дейінгі тарихын баяндады. Квакерлер жарысты өздеріне алғаннан бері ол шығыс бағытта, Шепвоштан басталып, Равенскарда аяқталады. Lyke Wake Walk және Lyke Wake Race дәстүрі бойынша, өту уақыты ең жақын толық минутқа дейін дөңгелектенеді; секундтар тіркелмейді. Жарыс кемшілік жүйесі бойынша өткізіледі, жүгірушілер өз уақытын алдын ала бағалап, барлық жүгірушілер бір уақытта аяқтауы тиіс деген есеппен әртүрлі старт уақытын алады. Бірінші орын алған ер және әйел жүгірушілерге, сондай-ақ ең жылдам ер және әйел жүгірушілерге жүлделер беріледі. Жарыс алғаш рет 1964 жылы Равенскар Биконынан Осмотерлиге қарай өткізілді. 1976 жылы, орман өрттеріне байланысты, жарыс Осмотерлиден басталып, дәстүрлі маршруттың бірінші жартысын қамтиған және кері қайтарылған күйінде өткізілді. 1998 жылы жарыс Шепвоштан Равенскарға дейін өткізілді, ал 2001 жылы ауыз және тырнақ ауруына байланысты толығымен тоқтатылды.

Қосымша ақпарат

Бұл жорық телеарналар, радиобағдарламалар мен жазба мақалалар арқылы БАҚ назарына іліккен. 2015 жылы, 60 жылдық мерейтойында, BBC Radio 4 арнасының "Ramblings" бағдарламасын Клэр Болдинг жүргізіп, 4 және 6 маусым күндері "Lyke Wake Walk" жорығына арналған бөлім шығарды. Алғашқы Lyke Wake Club клубының мұрағаттары, құжаттары мен заттары Солтүстік Йоркшир округінің Нортхеллртондағы мұрағаттарында және Хаттон-ле-Холдегі Райдел халық мұражайында сақтаулы. "Lyke Wake Dirge" әніне әуен жазылды. Оның ерекше бір нұсқасы – Бенджамин Бриттеннің тенор, валторна және скрипкаларға арналған Серенадасының бір бөлігі.