Кіріспе

het Bildt (немесе) – Нидерландының солтүстігіндегі Фрисландия провинциясындағы бұрынғы муниципалитет; оның астанасы Синт-Аннапарохи болған. 2018 жылдың 1 қаңтарында ол Франкерадеел, Менамерадиел және Литтенсерадиелдің бір бөлігімен бірігіп, жаңа Ваадхоке муниципалитеті құрылды. Het Bildt-тің жағалау сызығы бар. Оның топырағы өте құнарлы, ал ауыл шаруашылығы экономикасының маңызды бөлігін құрайды; пияз, картоп және әртүрлі жемістер (көбінесе алма) сияқты егістер өсіріледі. Het Bildt-ке көбінесе Оңтүстік Голландиядан келген голландтар қоныстанған; осының нәтижесінде, онда әдетте "Bildts" тілі қолданылады, ол Оңтүстік Голландияда сөйленетін голланд тілі мен Батыс фриз тілінің қосындысынан тұратын диалект; Bildts әдетте голланд тілінің диалектісі ретінде жіктеледі. Аймақта үш тілде де – Bildts, голланд және Батыс фриз тілдерінде сөйлейді. Тек Миннерцгада (1984 жылға дейін Het Bildt муниципалитетіне қосылмаған) Батыс фриз тілі басым тіл болып табылады. Het Bildt-тегі табельдер көбінесе екі тілді, атаулар голланд және Bildts тілдерінде беріледі. Het Bildt атауы жерді құрғату, балшықтан тазарту деген мағына беретін opbilden сөзінен туындаған.

Тарих

Қазіргі Хет-Бильдт деп аталатын аймақ Миддлси (немесе Бордин) теңізінен пайда болды және бір кезде ауыр су тасқындарына ұшырады. Миддлси теңізі бұрын батыс жерлерді Фризияның қалған бөлігінен бөліп тұрды. Батыс бөлігі Вестергоа деп аталды, ал оның орталығында Франкер қаласы орналасқан. Шығыс бөлігі Истергоа деп аталды. Лиуварден қаласы Истергоаның батыс жағалауында болды. Бұрын ол одан да әрі созылып, Zuiderzee (қазіргі IJsselmeer) дейін жеткен, Вестергоа аралға айналып, тек қайықпен ғана баруға болатын. 1300 жылға қарай теңіз қайықтар үшін бұрынғыдай қолайлы болмай бастады. Соңында, Бейтгумермолен мен Бритсум ауылдарының арасына су тасқынын тоқтату үшін бөгет салынды. Осы бөгеттің оңтүстігіндегі жерлер енді су тасқынына ұшырамады, ал құрғамаған жерлер қатты құрлыққа айналды. Вестерго мен Остерго байланысты. Светте өзені Леуварден мен Сник арасында шағын өзен ретінде сақталды. Бөгет салынғаннан кейін Миддлсидің солтүстік бөлігі де бірте-бірте сазға толып, құрлыққа айналды. 1398 жылы жаңадан құрғатылған жерлер Бавария герцогы Альберт I Эгмонд лорды, Ийссельштейн лорды Арнольд I-ге сыйға берілді. 1498 жылы тағы да көп жер құрғады. Вадден теңізінің толқынынан туған бұл үрдіс қазірге дейін жалғасып келеді. Жаңа құрлық "Гет Гроте Бильдт" және "Гет Клейн Бильдт" деп аталатын екі аймақтан тұрды, екеуі де Саксония герцогы Альберт Майссеннің иелігіне өтті. Ол бүкіл аймақты құрлыққа айналдыруды жоспарлады, бірақ қаржысы жетпей, 1504 жылы қайтыс болды. Саксонияның Фризеландияны басқаруы сенімді болған жоқ, провинциядағы көтерілістер үнемі қауіп тудырды. Сондықтан Альберттің орнына келген Саксониялық Генрих губернаторлықтан бас тартты. 1505 жылы Альберттің екі ұлы арасында келісім жасалды, оған сәйкес Фризеландия Генрихтің ағасы Георг Саксонияға берілді, ал Генрих жылдық зейнетақы мен Фрайберг және Волькенштейн аудандарын алды. 1505 жылдың маусымында Саксония герцогы Георг Оңтүстік Голландиядан келген ағайындылар Дирк ван Вийнгаарден, Флорис ван Вийнгаарден және Якоб Оем ван Вийнгаарденмен, сондай-ақ олардың күйеуі Томас Бикелармен он бір жылдық шаруашылыққа жалға алу келісіміне қол қойды. 1505 жылы ағайындылар жұмысты бастады, бірақ соңынан салған бөгеттері су тасқынынан жерді қорғай алмады. Саксонияның Георгиінен ақша алып, екі ақсүйек, мырзалар Давелер мен Бонтемантелді жалдағаннан кейін, олар аймақты дұрыс құрғатудың қиын міндетін орындады. "Het Bildt" тек қолмен, қазықпен, қайықпен және сазбен салынған бөгет арқасында құрылды. Бұл жұмысты Голландияның үш провинциясынан – Оңтүстік Голландия, Зеландия және Фризеландиядан келген көптеген жұмысшылар атқарды. Аймақ математикалық жоспармен салынды және оңтүстіктен солтүстікке немесе шығыстан батысқа қарай бағытталған тура, параллель жолдардан тұрады. Басты жол бойында үш ауыл пайда болды: Wijngaarden, Altoenae және Kijfhoek, олар Оңтүстік Голландиядағы ауылдардың (Wijngaarden, Altoenae және Kijfhoek) есімімен аталды, одан көптеген жұмысшылар келген. Уақыт өте келе ауылдар католик шіркеулерін (parochie) құрды, ал осы шіркеулердің атаулары кейіннен ауылдардың атаулары ретінде қолданылды. Содан бері ауылдар Sint Jacobiparochie, Sint Annaparochie және Vrouwenparochie деп аталады. Саксонияның Георгиі Ширингерлер мен Гелдершендердің (бірлесіп әрекет еткен) көтерілісін басуға күші жетпеді, 1514 жылы ол бүкіл Бильдт аймағын Голландия және Зеландия графына, Киелі Рим императоры Карл V-нің рұқсатымен тапсыруға мәжбүр болды. "Жеті біріккен Нидерланд республикасы" Испаниядан бостандық алып, күрескен кезде Хет-Бильдт Фризеландияның 29-округіне айналды. Соңында, бөгеттің солтүстігіндегі аумақты да құрғатуға шешім қабылданды, бұл 1600 жылы жасалды. Жаңа бөгет "Nieuwe Bildtdijk" деп аталды, ал 14 шақырымдық ескі бөгет "Oude Bildtdijk" деп аталды. Арадағы жер "Ниж Бильдт" деп аталды және 1637 жылы Фризия провинциясының ақшасы жетіспегендіктен сатылды. Фризияның барлық жерінде көрінетін фриздік шаруа үйлерінің Het Bildt-тен бастау алғаны айтылады. Бұрынғы Оңтүстік Голландия провинциясының тұрғындары осы үлгіні өздерімен бірге әкелді, кейіннен ол бүкіл Фризия провинциясында қолданылды (дегенмен типтік Бильдт шаруа үйлері фризиялық шаруа үйлерінен ерекшеленеді). 1715 жылы тағы бір батыс аймақ құрғатылды, ол "Wester Bildtpollen" деп аталды. 1751 жылдың 12 наурызында осы аумақтың қалған бөлігі де сатылды. 1754 жылы шығыс бөлігі, "Ooster Bildtpollen" құрғатылды. Бүгінде "Oude Bildtdijk" және "Nieuwe Bildtdijk" жолдармен және үйлермен жабылған, ал ескі 14 шақырымдық бөгет арқылы өтетін жол Нидерландтағы ең ұзын жол болып табылады.