Кіріспе
Франциядағы қала Сарыбур (saʁbuʁ; сондай-ақ Саарбург, ; Лотарингия франкониясы: Saarbuerj; ескіше Pons Saravi) – Францияның солтүстік-шығысындағы коммуна. 1895 жылы Сарыбур қаласында Вогез тауларынан басталатын өткелдің аузында Митрай табылды.
Sarrebourg (saʁbuʁ; also Saarburg, ; Lorraine Franconian: Saarbuerj; older Pons Saravi) is a commune of northeastern France. In 1895 a Mithraeum was discovered at Sarrebourg at the mouth of the pass leading from the Vosges Mountains.
География
Сарребург Мозель департаментіне, Лотарингия аймағына, Гранд-Эст әкімшілік аймағына кіреді. Ол Саар өзенінің жоғарғы ағысында жатыр. Вогез таулары жергілікті жерден оңтүстікке қарай шамамен 10 километр қашықтықта орналасқан. Солтүстік-батыс жағында Обервальд орман массиві бар, оның ішінде муниципалитеттің мемлекеттік орманы орналасқан. Страсбург қаласынан 54 км, Нансиден 64 км, Метцтен 77 км және Париж қаласынан 345 км қашықтықта (түзу сызық бойынша қашықтық).
Байланыс және көлік желілері
Сарребург станциясы Париж, Страсбург, Метц және Нанси қалаларымен теміржол байланысына ие. Коммуна Route nationale 4 трассасының бойында орналасқан. Сарребург бірнеше облыстық жолдардың бастапқы нүктесі: D 27 – Морханг қаласына, D 43 – Сарре-Юнион қаласына, D 44 – Ле-Донон мен Ширмекке, D 45 – Дабо мен Валсхайдке. Сарребург агломерациясында iSibus деп аталатын қоғамдық көлік желісі бар. Ол 2009 жылдың 16 қыркүйегінде Сарребург агломерациясының коммуналар қауымдастығы тарапынан іске қосылды. Желіде екі тұрақты автобус бағыты бар.
Велосипед жолдары мен жаяу жүру жолдары
EuroVelo 5 велосипед жолы муниципалитеттің оңтүстігінен өтеді. Марне-Рейн каналы арқылы Лютцельбург және Саверне қалалары арқылы Страсбургқа жетуге болады. Эбрешвиллер және Труафонтен бағытындағы ескі теміржол жолдары велосипед жолдарына айналдырылған. Коммуна GR 533 жаяу жолының бастапқы нүктесі болып табылады.
Ежелгі дәуір
Қазіргі Сарребургтің орнындағы қоныс туралы алғашқы айғақ Табула Путингерияда табылды. Қала Понте Сарави деп аталды, ол Ад Десем Пагос (Тарквинпол) мен Табернис (Саверн) арасында, Сильва Восагус (қазіргі Вогез таулары) шетінде орналасқан. Антониндік ішіндегі жол, екінші, кейінгі римдік дереккөз, бұл жерді Понте Сарвикс деп сипаттайды. Топонимикалық тұрғыдан алғанда, "Понте Сарави" және "Понте Сарвикс" атауларының мағынасы "Саар өзені үстіндегі көпір" дегенді білдіреді. Осы себепті ғалымдар ежелгі Сарребург қаласын "Понт де ла Сарре" деп атады, яғни "көпір" деген латын сөзінің атаушы түрі – Понс, ал "Саравус" өзеніне римдіктер берген атаудың латынша жағдайы – Сарави, бұл қазіргі коммуна арқылы ағатын өзен. Сол кезде қала Via salinensis жолында жатқан, бұл маңызды римдік жол Divodurum (Мец) қаласын Argentorate (Страсбург) қаласымен Саверн өтегі арқылы байланыстырды және Gesoriacum (Булон-сюр-Мер) қаласынан Argentorate (Страсбург) қаласына Samarobriva (Амиен) және Durocortorum (Реймс) қалалары арқылы өтетін үлкен жолдың бір бөлігі болды. Понс Сарави ескі қаласы Саар өзенінің арқасында дамыды, оның құрылысында ағаштан жасалған көпір болды. Оның ені шамамен сегіз метрге жетеді және қазіргі залдарды лейтенант Бильдштейн көшесімен жалғастырды. Оның соңғы құрылысы 247 жылға дейін сақталған.
The Antonine Itinerary, a second, later Roman source, refers to the place as Ponte Sarvix. From a toponymic aspect, the meaning of 'Ponte Saravi' and 'Ponte Sarvix' is "a bridge over the Saar". This is why scholars have named the ancient city of Sarrebourg "Pont de la Sarre", i. e. Pons the Latin nominative for "bridge" and Saravi the Latin genitive of "Saravus", the name given by the Romans to the river that nowadays flows across the commune. At that time, the town was located on the via salinensis, an important Roman road linking Divodurum (Metz) to Argentorate (Strasbourg) via the Saverne pass and part of the great itinerary from Gesoriacum (Boulogne sur Mer) to Argentorate (Strasbourg) via Samarobriva (Amiens) and Durocortorum (Reims). The ancient town of Pons Saravi developed around the Sarre, thanks to a wooden bridge. It was of an estimated width of eight meters and connected the current halls to the street of the Lieutenant Bildstein. Its last version was dated from 247 AD.
Орта ғасырлар
Орта ғасырдың басында Сарребург Лорен және Рейн аймақтарының шетінде орналасқан бекінілген қала болды. Ол көршілес Лотарингия және Эльзас үстемдіктерінің ықпал аймақтарының шетіндегі аумақтың орталығына айналды. Сароэнсис пагусының болғаны 7 ғасырдың соңынан бастап құжатталған; сол кезде қалада, басқа нәрселермен қатар, монета соғу шеберханасы болған. 870 жылы Лотарингияны Карл Шалақ және Людовик Германдық арасында бөлуді аяқтаған Мерсен шарты Сарачуа субтериуры, сондай-ақ Оберр Сааргау туралы айтады. Соңғысы Саар өзенінің бастауынан Саррегеминге дейін созылып, оның астанасы Сарребург болды, бірақ ол көп ұзамай жоғалып кетті. 12 ғасырдан 15 ғасырға дейін Сарребургті Мец епископтығы басқарды, ол Эльзасқа қарама-қарсы христиандану аймағы болды. Алайда, 12 ғасырдың соңы мен 13 ғасырдың басында Дабо графтары мен Мец графтары Сарребургті және Жоғарғы Саар аңғарын иеленді. Метц епископтары қала билігін қайта қолға алғанға дейін Гертруда де Дабо қайтыс болғаннан және Дабо әулетінің жойылғаннан кейін ғана болды. 12-14 ғасырлар аралығында Сарребург маңызды қалалық дамуға ұшырады. Қала сауда орталығы ретінде нығайып, айналасындағы аймақтарға ықпалын кеңейтті. 1222 жылы осы жердің және Хофтың арақханасының басқаруын Тевтон ордені жүзеге асырды. Олар сол кездегі базар алаңының жанына қоныстанған. Епископ Жак де Лотарингия Сент-Этьен шіркеуін канондар кеңесін құру арқылы коллегиалды шіркеуге айналдырды. 1265-1266 жылдары францискан монахтары Сарребургке қоныстанды және Кордельелер капелласын салды; 1250-1276 жылдар аралығында Вейерштейн доминикан монастырына негіз салынды. Әскери жағынан, Мец епискобы Жан д'Апремонт 1230-1240 жылдар аралығында қаланың бекіністерін нығайту және жаңа қабырғаларды салуды бастады, оны оның ізбасары Жак де Лотарингия аяқтады.
Кауфманштадт Саарбург
Он екінші және он үшінші ғасырлардағы қала құрылысы, сондай-ақ қаланың экономикалық өсуі мен Эльзаспен сауда байланыстарының күшеюі Саребургке "Кауфманштадт Саарбург" деген атты сыйлады. Сарребург сауда қаласы болған соң, буржуазия епископтық бақылаудан азат болды. 1464 жылы олар Корделье шіркеуінде бас қосып, алдағы Бургунд соғыстары аясында Лотарингия герцогына адалдік серт беруге келісті. Дегенмен, қала Германияның қарауына өтпеді және герцогтік құрамында тәуелсіздігін сақтап қалды.
Бургундия соғыстары
1463 жылы Людвиг фон Лихтенберг және Саарбрюкен билігі Страсбург магистратына Бургундия герцогы мен Бламонт лорды Ферри II жасаған соғыс дайындықтары туралы әскери ақпаратты жеткізді. 1475 жылы Чарльз Батыл Лотарингияны басып алып, герцог Рене II-ні Шампаньға қашуға мәжбүр етті. Герцогтықтың барлық ақсүйектерінен тек Битше графтары мен Сарребург қаласы ғана жаулап алушыға салық төлеуден бас тартты. Соңғысын Страсбург гарнизоны қорғады, олар Лотарингия таулы аймағынан Саверн өткеліне, Эльзасқа және Рейнге апаратын басты жолды қорғауды мақсат етті. Бұған қоса, Страсбург еркін қаласы Бургундия герцогына қарсы әскери одақтың құрамына кірді – 1474 жылдың көктемінде Страсбург, Базель, Колмар және Селестат еркін императорлық қалалары құрған, Швейцарияның VIII кантондары конфедерациясы және Австрия герцогы Зигмунд Габсбург қосылған Төменгі Одақ, сондай-ақ Алемандық Лига деп те аталады. Сонымен қатар, Лотарингия герцогы Шампаньдағы Жоинвильден шегінгеннен кейін Төменгі Одақтың қатарына қосылуға тырысты. Ол Франция королі Людовик XI-ден Бургундия герцогының әскері болмағанда Лотарингия арқылы Швейцарияға өтуіне қатысты сүйемелдеуді сұрады. Рене II және француздар герцогты Германияға қайтаруға уәде беріп, жоспарларын жасырды, осылайша ол герцогтығынан айырылғаннан кейін зейнетке шығуына мүмкіндік берді.
Қоса берілу, төңкеріс және соғыс
Қала 1618-1648 жылдардағы Отыз жылдық соғыстан ауыр зардап шекті, халық саны күрт азайды. 1661 жылы Винсенн келісімімен Людовик XIV қаланы Франция Корольдігіне қосты. Сарребург 1851 жылдың 29 мамырында Страсбург пен Париж арасындағы теміржол желісінің салынуының арқасында теміржол стансасын ашты. 1871 жылғы Франкфурт шарты бойынша, Пруссия және оның одақтастарына қарсы соғысты аяқтаған Сарребург қаласы, Эльзас-Лотарингияның қалған бөлігі сияқты, жаңа Герман империясына қосылды. 1914 жылдың 18-20 тамызы аралығында Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы ірі шайқастарының бірі – Лотарингия шайқасы кезінде мыңдаған әскерлер Сарребург маңында қаза тапты.
Мәдени, тарихи және сәулет мұрасы
Сарребур қаласының ежелгі ортағасырлық қамалдарына тоқталуға болады. Бұл қиратылыстар 13 ғасырдың ортасында Метц епископы Жан д'Апремонт салған қаланың бекіністерінің бір бөлігі. Сарребург аймақтық мұражайы (Сарребург және төңірегінің мұражайы) 1905 жылы құрылған. Алғашқыда ол археологиялық мұражай ғана болды. Қазір оған Марк Шагалға арналған бөлімше және Нидервилль өндірісінің қыш және фарфордан жасалған бұйымдарының көрмесі кіреді. Мүсіншілер жолы қала орталығында шашырап орналасқан жиырмаға жуық туындыдан тұрады.
Ұлттық некрополистер
Сарребургке Сарребург-Бюльдің ұлттық некрополі және бірінші дүниежүзілік соғыста (1914-1918 жж.) қаза болған соғыс тұтқындарының ұлттық некрополі кіреді.
Жасыл желектер, саябақтар мен ормандар
Қаланың оңтүстік-батысындағы ежелгі қиыршық тас карьерінің айналасында үлкен демалыс аймағы салынды. Онда күзетілген жүзу аймағы, ойын алаңы, тау велосипеді жолы, мини-гольф, спорт алаңдары, дендрарий және коттедждерден тұратын шағын ауыл бар. Су орталығы мен теннис клубы да осы демалыс аймағының жанында орналасқан. Солтүстік-батыс жағында Сарребург мемлекеттік орман жатыр.
Сарребургке байланысты танымал тұлғалар
Француз сәулетшісі және темір бетон құрылысын дамытушының алғашқысы Анатоль де Бодо 1834 жылы Сарребургте дүниеге келді. Бірінші дүниежүзілік соғыста француз генералы болған Шарль Манген де Сарребургте туған. Пьер Месмер 1972 жылдан 1974 жылға дейін Франция премьер-министрі қызметін атқарды, сондай-ақ 1971 жылдан 1989 жылға дейін Сарребург қаласының мэрі болды. Француз бизнесмені Кристиан Стрейфф те Сарребургтен шыққан. 1992 жылы Сарребургте туған Йохан Кройзе – халықаралық кәсіби футболшы.