Санкт-Петербург декларациясы: Жарылғыш оқ-дәрілерге тыйым салу туралы халықаралық келісім
Saint Petersburg Declaration of 1868
1868 ж. Санкт-Петербург декларациясы: 400 граммнан жеңіл жарылғыш оқ-дәрілерді соғыста қолдануға тыйым салды. Халықаралық келісім, Гаага конвенцияларының алдасты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Санкт-Петербургте келісілген халықаралық шарт
International treaty agreed in Saint Petersburg
1868 жылғы Санкт-Петербург декларациясы, немесе толық атауы – Соғыс уақытында 400 граммнан кем салмағы бар жарылғыш снарядтарды қолданудан бас тарту туралы декларация – 1868 жылғы 29 қараша / 11 желтоқсанда Ресей империясының Санкт-Петербург қаласында келісілген халықаралық шарт. Ол 1864 жылғы Бірінші Женева конвенциясын ілестірді. Бұл 1899 және 1907 жылдарғы танымал Гаага конвенцияларының алдын бағдаршасы болды. Оған Ресей Императорлық кабинетінің куәлігімен осы мақсатта шақырылған Халықаралық әскери комиссия мүшелері қол қойды.
The Saint Petersburg Declaration of 1868 or in full Declaration Renouncing the Use, in Time of War, of Explosive Projectiles Under 400 Grammes Weight is an international treaty agreed in Saint Petersburg, Russian Empire, November 29 / December 11, 1868. It succeeded the First Geneva Convention of 1864. It was a predecessor of the well known Hague Conventions of 1899 and 1907. It was signed by the members of the International Military Commission convened for this purpose in the presence of the Imperial Cabinet of Russia.
Тарих
1863 жылы Ресей армиясы қатты нысанаға тиген кезде жарылатын, ұрықпен атылатын мылтық шарын жетілдірді. Сонымен қатар, Америкада осы мақсаттар үшін бірнеше ұқсас снарядтар жасалды, ең танымал - Гардинердің жарылғыш пулясы, және екі жақ та оларды АҚШ-тың Азамат соғысында қолданды, адамдарға бағытталған кезде қорқынышты жарақаттар келтірді, бұл өз кезегінде, қаруға қарсы қоғамдық наразылық тудырды. 1867 жылы ресейліктер жарылғыш мылтық допты жетілдірді, ол атылғаннан кейін кез келген соққыдан жарылады, тіпті адамдар мен жануарлар сияқты жұмсақ нысаналарға да. Мұндай жаңалықтың көрші мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынастарға апатты әсерін болжап, Ресей мұндай қаруды әзірлеуге, жасауға және қолдануға тыйым салу туралы келіссөздер жүргізуді шешті. Ресейлік дипломат және мемлекет қайраткері Александр Горчаковтың шақыруымен 1868 жылдың желтоқсан айында Ресей империясының Санкт-Петербург қаласында соғыстың қолданыстағы ережелерін қарастыру мақсатында делегаттар конференциясы өтті. Өкілдік алған елдер: Австрия-Венгрия, Бавария, Бельгия, Дания, Франция, Ұлыбритания (Британ империясын білдіреді), Грекия, Италия, Нидерланды, Парсы, Португалия, Пруссия және Солтүстік Германия Конфедерациясы (яғни Ұлы Пруссия), Ресей, Швеция-Норвегия, Швейцария, Осман империясы және Вюртемберг. Сол кездегі ірі держава деп саналмаған АҚШ шақырылмады және конгресске қатыспады. Баден мен Бразилия 1869 жылы келісімді ратификациялады. Делегаттар соғыстың бірден-бір заңды мақсаты – жаудың әскери күшін әлсірету екенін растады, бұл өте жойғыш қаруды қолдану арқылы жеткілікті түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Осы факті анықталғаннан кейін делегаттар ұрысшыларды жаралайтын және солайша ұрысшыларды ұзақ уақытқа азаптайтын, аз қауіпті жарылғыш заттарды қолдануға тыйым салуға келісті. Ұлы державалар өз ара соғысқа түскен жағдайда "өздерінің әскери немесе теңіз әскерлері 400 граммнан төмен салмақты, жарылғыш немесе жарылғыш заттармен зарядталған кез келген снарядты" қолданбауға келісті. Декларацияда бөлшектелетін, жарылғыш немесе өрт шығаратын ұсақ қару-жарақ оқ-дәрілерін пайдалануға тыйым салынғанмен, автотоп немесе артиллерия оқ-дәрілеріне қолдануға тыйым салынбады. Осы декларацияның халықаралық гуманитарлық құқыққа әсері Жапониядағы Рюичи Шимода және басқалар ісімен (The State, 1963) түсіндірілді:
In 1863, the Russian Army had perfected a fulminating musketball that could explode when it hit a hard target and was designed to blow up powder magazines or ammunition wagons. At the same time several similar projectiles for the same purposes were developed in America, the best one known being the Gardiner's Explosive Bullet, and both sides used them in the US Civil War, inflicting horrible wounds when aimed at people, and that, in turn, caused a public backlash against the weapon. In 1867, Russians perfected an improved explosive musketball that would detonate on any impact after being fired, even soft targets like people or animals. Predicting the disastrous effect of such a discovery on diplomatic relations with their neighbors, Russia decided to negotiate a ban on the development, creation, and use of such weapons before a grisly arms race commenced. Upon the invitation of the Russian diplomat and statesman Prince Alexander Gorchakov, for the purpose of considering the existing rules of war, a conference of delegates met at Saint Petersburg, Russian Empire, in December 1868. The nations represented were Austria Hungary, Bavaria, Belgium, Denmark, France, United Kingdom (representing the British Empire), Greece, Italy, the Netherlands, Persia, Portugal, Prussia and the North German Confederation (i. e., Greater Prussia), Russia, Sweden Norway, Switzerland, the Ottoman Empire, and Württemberg. The United States, not considered a major power at the time, was not invited and took no part in the convention. Baden and Brazil ratified the agreement in 1869. The delegates affirmed that the only legitimate object of war should be to weaken the military force of the enemy, which could be sufficiently accomplished by the employment of highly destructive weapons. With that fact established, the delegates agreed to prohibit the use of less deadly explosives that might merely injure the combatants and thereby create prolonged suffering of such combatants. The Great Powers agreed to renounce, in case of war among themselves, the use "by their military or naval troops of any projectile of a weight below 400 grams (14 ounces avoirdupois), which is either explosive or charged with fulminating or inflammable substances." While the declaration bans the use of fragmenting, explosive, or incendiary small arms ammunition, it does not prohibit such ammunition for use in autocannon or artillery rounds. The influence of this declaration on international humanitarian law were elucidated in the Japanese case Ryuichi Shimoda et al. v. The State (1963):
Халықаралық соғыс құқығы тек гуманитарлық сезімдер негізінде қалыптастырылмайды. Ол әскери қажеттілік пен тиімділік және гуманитарлық мән-жайларға негізделген, және осы екі фактордың теңгерімінде қалыптастырылған. Мұны түсіндіру үшін оқулықтарда жиі келтірілетін мысал келтіруге болады, 1868 жылғы Санкт-Петербург декларациясының ережелері 400 граммнан төмен салмақты, жарылғыш немесе жанғыш заттармен зарядталған снарядтарды қолдануға тыйым салады. Бұл тыйым салудың себебі былай түсіндіріледі: мұндай снарядтар кішкентай және бір адамды ғана өлтіруге немесе жарақаттауға жеткілікті күшті, ал осы мақсатта қарапайым оқпен жасалатын сияқты, бұл адамгершілікке жатпайтын қаруды қолданудың аса қажеттілігі жоқ. Екінші жағынан, қандай да бір қаруды қолдану, оның адамгершілікке жатпайтын нәтижесі қаншалықты үлкен болса да, егер ол үлкен әскери әсерге ие болса, халықаралық құқықпен тыйым салынуға болмайды.
International law of war is not formulated simply on the basis of humanitarian feelings. It has as its basis both considerations of military necessity and effectiveness and humanitarian considerations, and is formulated on a balance of these two factors. To illustrate this, an example often cited in the textbooks may be given, of the provisions of the St. Petersburg Declaration of 1868 prohibiting the use of projectiles under 400 grammes which are either explosive or charged with combustible or inflammable substances. The reason for the prohibition is explained as follows: such projectiles are small and just powerful enough to kill or wound only one man, and as an ordinary bullet will do for this purpose, there is no overriding need for using these inhuman weapons. On the other hand, the use of a certain weapon, great as its inhuman result may be, need not be prohibited by international law if it has a great military effect.