Кіріспе

Жосси Мехсен Мансур (7 маусым 1934, Аруба – 15 қазан 2016) – Арубадағы папьяменто тіліндегі «Диарио» газетінің редакторы болған. Ол папьяменто тіліне арналған екі сөздік және Аруба тарихы сияқты бірнеше кітап жазды.

Арубаның қуатты бизнес отбасы

Мансур – Ливаннан шыққан және Аруба аралына қоныс аударған әулеттің ұрпағы. Мансур әулеті темекі өндірісімен және импорт-экспорт бизнесі арқылы байлыққа ие болды. «Филип Моррис» лицензиясымен олар көп жыл бойы Кариб бассейнінде «Marlboro» өнімдерінің негізгі жеткізушісі болды (сигарет фабрикалары 1997 жылы «Филип Морриске» сатылды). Мансурлар «Marlboro Red Tigers» бейсбол командасын, сондай-ақ бұрынғы премьер-министр Хенни Эманның «Arubaanse Volkspartij (AVP)» Аруба халық партиясын демеушілік етті. Әулетке «Interbank» банкі, ең ірі қонақ үй және уақыттық пайдалану кешені «La Cabana» және «Royal Cabana» казиносы тиесілі. Олар сонымен қатар еркін сауда аймағында импорт-экспорт бизнесін жүргізеді. 1996 жылы АҚШ президенті Билл Клинтон Арубаны «маңызды есірткі тасымалдау елi» деп атап, «Арубадағы еркін аймақтың бизнесінің маңызды бөлігі Мансур әулетінің мүшелеріне тиесілі және басқарылады, олар АҚШ-та ақталмаған саудадан түскен кірістерді жылыстауға қатысты қылмыс бойынша айыпталуда» деді. 1980-жылдардың соңында сенатор Джон Керридің Иран-Контра ісін тергеу комитетінің тергеушісі Батыс Майами түрмесіндегі есірткі сатушылардан сұрақ алды. Мансурлар кімдер деп сұрағанда, олар: «Арубадағы ірі әулет, біз оларды ақшаны жылыстау және кокаин тасымалдау үшін пайдаландық» деді. Бұл мәлімдемеде ФБР-дің жасырын жұмыс істейтін агенті Мансур ісі бойынша айыпталушылардың бірі Лопесиерраның Колумбияға бағытталған тауарларға есірткі ақшасын айналдыру схемасының бір бөлігі болғанын айтты. Лопесиерра ай сайын 20 миллион долларды «Мансур» деген танымал кәсіпкердің көмегімен «қайта инвестициялайтын» болды. Лопесиерра 2002 жылдың қазанында есірткі саудасымен айналысқандығы үшін тұтқындалып, 2003 жылдың тамызында АҚШ-қа экстрадицияланды. Ол АҚШ-қа кокаинді заңсыз әкелуге қатысқандығы үшін сотталды. Лопесиерра мен оның тобы АҚШ-қа жүздеген килограмм кокаинді контрабандалық жолмен әкеліп, одан түскен ақшаны Пуэрто-Рико, Нью-Йорк және Майами арқылы Колумбияға қайтару үшін жылыстырды. Мансур әулеті ақшаны жылыстаумен байланысты халықаралық деңгейде танымал болды. Әулеттің екі туысы Эрик пен Алекс Мансурға Пуэрто-Рикодағы АҚШ прокуроры айып тақты. Олар 1994 жылғы сайлау науқаны кезінде түрмеде отырған Кали картелінің басшысының әйелі арқылы Колумбия президенті Эрнесто Самперге 500 000 АҚШ долларын аударған деген айып тағылды. Сампер мырза бұл айыптаманы жоққа шығарды. Кейін Мансурлар Колумбиядағы құмар ойындарына монополиялық құқық алды, бірақ 1997 жылы мемлекеттік бақылау агенттігі тәртіпсіздік сезімінен оны жойды. 1998 жылдың соңында «Philip Morris International» «бизнес себептерімен» Мансурлармен жасасқан келісімді бұзды. Әулетке жақын дереккөздер екі тараптың 422 миллион долларға келісімге келгенін және Мансурлардың «Philip Morris» компаниясының темекі емес өнімдерімен жұмыс істеуді жалғастыратынын мәлімдеді.

Газет редакторы

Мансур апта сайынғы редакциялық мақалаларымен танымал болды, олар премьер-министр Нельсон Одубердің жергілікті үкіметін көбінесе сынап жазды. Мансур мен Одубер арасындағы ұзаққа созылған келіспеушілік көп жылдарға барып жетеді. 2001 жылғы сайлау кампаниясында Одубердің партиясы тіпті "Диариоға сенбеңіз" деген жарнамалық стикерлер шығарды. Мансур Эдуардо Мэтью және Натали Холлоуэй істерінде белгілі бір пікірді ынталы түрде қолдады. Ол 2005 жылы Арубада Натали Холлоуэй жоғалып кеткені туралы пікір білдіру үшін Fox News және Нэнси Грейстің Headline News бағдарламасына жиі қатысты. Мансур жеке "тергеу тобын" құрды және оның газеті үнемі жаңа ақпараттарды жариялап тұрды. Кейбір сарапшылардың пікірінше, Мансур Аруба үкіметімен болған жеке дау-жанжалының бөлігі ретінде бұл мәселеге белсенді араласты. Жосси Мансур 2016 жылдың 15 қазанында Колумбияда қайтыс болды.

Жарияланымдар

Жазушы, редактор және аудармашы ретінде Мансур 35 жыл ішінде көптеген басылымдарға қатысты, олардың қатарында ағылшын-папиаменто сөздігі, Аруба тарихы, психологиялық тарихи романдар мен көркем әдебиет, Арубаның қайта басылымдары және ағылшын және әлемдік әдебиет классикасының папиаменто тіліне аудармалары болды, мысалы, Дэниел Дефоның «Робинзон Крузо», Ханс Кристиан Андерсен және Александр Дюма. Жұмыстардың сапасы әр түрлі болғанымен, Мансурдың көп қырылы қызығушылықтары оның психологиялық ерекшеліктерін түсінуге көмектеседі. Ол көмекші авторлар мен редакторларды жиі пайдаланғаны туралы әңгімелер болғанымен, Мансурдың әдеби амбициялары күмәнсіз, ол Арубаның әлеуметтік және мәдени тарихын құжаттап, лингвистикалық редакциялық және аударма жұмысы арқылы папиаменто тілінің дамуына үлес қосты. Мансур, Джосси М. (1991). Ағылшын-папиаменто-ағылшын сөздігі, Оранжестад (Аруба): Edicionnan Clasico Diario, 510 бет. Мансур, Джосси М. (?). Diccionario di 5 idioma, Оранжестад (Аруба): Edicionnan Clasico Diario, 934 бет. Мансур, Джосси М. (1993). Аруба тарихы 1499–1824, Майами: Hallmark Press Inc. Мансур, Джосси М. (2001). Corazon de Amor, Каракас, Венесуэла: Diario, 2001. (Ағылшын тіліндегі алғашқы басылымы – The Awakening Heart, Майами: Hallmark Press Inc, 1999. (Қиял-ойға берілген испандық теленовела стиліндегі тарихи роман. Сондай-ақ, Corazon maestro, Кали, Колумбия, 2000 деген атпен жарық көрген.) Толық ақпарат алу үшін WorldCat-қа қараңыз.

Сот ісі

Мансур папьяменто саясаты мен мәдениетін қолдауға байланысты бірнеше сот процесіне қатысты. Л. Э. және Дж. Мансур Нидерландыға қарсы, Comunicación No. 883/1999, БҰҰ құжаты CCPR/C/67/D/883/1999 (1999) – испан тілінде. Л. Э. және Дж. Мансур (доктор Ян М. Сёкрона мен Джон Х. ван дер Куйп өкілдік етеді) Нидерландыға қарсы, Communication No. 883/1999, БҰҰ құжаты CCPR/C/67/D/883/1999 (1999 жылғы 9 қараша) – ағылшын тілінде. Аруба премьер-министрі Нельсон О. Одубердің Джосси Мансурға қарсы сот талабы.