Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Arctous alpina (syn. Arctostaphylos alpina) – альпілік жусан, тау жусаны немесе қара жусан, жусан тұқымдасына (Ericaceae) жататын кішкентай бұта. Бұл түрдің бастапқы аты – Arbutus alpina.
Arctous alpina (syn. Arctostaphylos alpina), the alpine bearberry, mountain bearberry or black bearberry, is a dwarf shrub in the heather family Ericaceae. The basionym of this species is Arbutus alpina .
Сипаттама
Арктоус альпина – әдетте ағаш тәрізді сабағы мен бұтақтары бар, жарты метрден төмен биіктіктегі бұта. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, күзде сарғаяды, бірақ бір жыл бойы өсімдікте қалады. Жапырақтары сабақты, жұмыртқа тәрізді, тісті жиекті және тамырлар желісімен жабылған. Көбінесе күзде қызыл немесе алая түске боялады. Гүлдері екіден бесқа дейін топталып өседі, ақ немесе қызғылт түсті, құмыра пішіндес және шамамен ұзындығында болады. Оларда бес тостаған жапырақшасы, бес біріккен гүл жапырақшасы, бес кішкентай ілгекті жапырақшасы, он аталық мүшесі және бір аналық мүшесі бар. Жемістері шар тәрізді, ұзындығында, бастапқыда жасыл, содан кейін қызыл, піскенде жылтыр қара және шырынды болады. Бұл өсімдік маусым айында гүлдейді.
Arctous alpina is a procumbent shrub usually less than high with a woody stem and straggling branches. The leaves are alternate and wither in the autumn but remain on the plant for another year. The leaves are stalked and are oval with serrated margins and a network of veins. They often turn red to scarlet in autumn. The flowers are in groups of two to five, white or pink and urn shaped and about long. They have five sepals, five fused petals with five small projecting lobes, ten stamens and a single carpel. The fruits are spherical, long, initially green, then red and finally glossy black and succulent when ripe. This plant flowers in June.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Арктоус альпинаның дүниежүзілік полярлық таралу аймағы бар. Ол Шотландиядан бастап шығысқа қарай Скандинавия, Ресей, Аляска, Солтүстік Канада және Гренландияда кездеседі. Еуропадағы оңтүстік шекарасы Пиреней және Альп таулары, Азияда Алтай таулары мен Моңғолия, ал Солтүстік Америкада батыста Британ Колумбиясы, шығыста Мэн және Нью-Гэмпшир штаттары болып табылады. Оның табиғи өсетін жері – орманды дала, қайың және қарағайлы құрғақ ормандар, сондай-ақ батпақты жерлердің шетіндегі мүкті жамылғылы төбелер.
Arctous alpina has a circumpolar distribution. It is found at high latitudes, from Scotland east across Scandinavia, Russia, Alaska, Northern Canada and Greenland. Its southern limits in Europe are the Pyrenees and the Alps, in Asia, the Altay Mountains and Mongolia, and in North America, British Columbia in the west, and Maine and New Hampshire in the east. Its natural habitat is moorland, dry forests with birch and pine and hummocks covered in moss at the edges of bogs.
Экология
Арктоус альпина саңылаулармен симбиотикалық қарым-қатынас құрады, олар оны фосфор сияқты қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Жемістерін құстар бағалайды.
Arctous alpina forms a symbiotic relationship life with fungi which supply it with nutrients such as phosphorus. The berries are appreciated by birds.