Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Шағын және орташа мөлшердегі көпжылдық ағаш тәрізді өсімдік.
Small to medium sized perennial wood plant
the plant
Бұта немесе бұтақ – шағын және орташа мөлшердегі көпжылдық ағаш тәрізді өсімдік. Шөптесін өсімдіктерден айырмашылығы, бұталардың жер үстінде ағаш тәрізді сабақтары болады. Бұталар жапырақты немесе мәңгі жасыл болуы мүмкін. Олар көп сабақтылығымен және ағаштарға қарағанда төмен бойымен (биіктігі кем) ерекшеленеді. 2 метрден төмен бойы бар кішкентай бұталар кейде жартылай бұталар деп аталады. Көптеген ботаникалық топтарда бұталар, ал басқалары ағаштар мен шөптесін өсімдіктер кездеседі. Кейбір анықтамалар бойынша бұтаның биіктігі 6 метрден кем, ал ағаш – 6 метрден жоғары болады. Басқалары классификация үшін 6 метрді шегіреу нүктесі ретінде пайдаланады. Бұталы жер – әртүрлі бұталардың басымдығымен сипатталатын табиғи ландшафт; әлемде финбос, маки, бұталы дала, бұталы батпақ және сортаң сияқты көптеген түрлері бар. Бақшалар мен саябақтарда бұталарға арналған аумақ (бір ғасыр бұрынғыдан қазір аздап кем танымал) бұталық, бұталық жиек немесе бұталық бақ деп аталады. Гүлдеу үшін селекцияланған бұталардың көптеген сорттары бар, мысалы, рододендрон, сондай-ақ кейде жапырақтарының түсі немесе пішіні үшін өсіріледі. Ағаштар мен шөптесін өсімдіктермен салыстырғанда, бұталардың аспаздық мақсатта қолданылатындары аз. Көптеген жеміс беретін түрлерін (аспаздық емес, ботаникалық анықтама бойынша) қоспағанда, олардың көбі тікелей жеуге жарамсыз және ағаштар сияқты үлкен мөлшерде ағаш өңдеуге қолданылмайды. Қолданылатындарға лаванда, раушан сияқты хош иісті түрлер және медициналық мақсаты бар өсімдіктердің кең ауқымы жатады. Шай мен кофе ағаш пен бұтаның аралық шекарасында орналасқан; олар әдетте бұта тәрізді өсімдіктерден жиналады, бірақ егер өсуге рұқсат етілсе, кішкентай ағаштарға айналуы мүмкін.
A shrub or bush is a small to medium sized perennial woody plant. Unlike herbaceous plants, shrubs have persistent woody stems above the ground. Shrubs can be either deciduous or evergreen. They are distinguished from trees by their multiple stems and shorter height, less than tall. Small shrubs, less than 2 m (6.6 ft) tall are sometimes termed as subshrubs. Many botanical groups have species that are shrubs, and others that are trees and herbaceous plants instead. Some define a shrub as less than and a tree as over 6 m. Others use as the cutoff point for classification. Shrubland is the natural landscape dominated by various shrubs; there are many distinct types around the world, including fynbos, maquis, shrub steppe, shrub swamp and moorland. In gardens and parks, an area largely dedicated to shrubs (now somewhat less fashionable than a century ago) is called a shrubbery, shrub border or shrub garden. There are many garden cultivars of shrubs, bred for flowering, for example rhododendrons, and sometimes even leaf colour or shape. Compared to trees and herbaceous plants, a small number of shrubs have culinary usage. Apart from the several berry bearing species (using the culinary rather than botanical definition), few are eaten directly, and they are generally too small for much timber use unlike trees. Those that are used include several perfumed species such as lavender and rose, and a wide range of plants with medicinal uses. Tea and coffee are on the tree shrub boundary; they are normally harvested from shrub sized plants, but these would be large enough to become small trees if left to grow instead.
Анықтама
Бұталар – көпжылдық ағаш тәрізді өсімдіктер, сондықтан олардың жер үстіндегі ағаш сабақтары болады (дәнді сабақтары бар шөптесін өсімдіктермен салыстырыңыз). Лаванда, барбарис және гүлзарлардағы шағын гүлдер сияқты, әдетте, кішкентай, төмен бойлы бұталар жиі суббұталар деп аталады. Көптеген анықтамаларда бұталардың бірнеше сабағы болады, бірақ төменгі бөлігінде негізгі діңі жоқ деп сипатталады. Егер бұталар топиар түрінде кесілсе, олардың қолайлы түрлері немесе сорттары тығыз жапырақ жамылғысын және жақын орналасқан көптеген кішкентай жапырақты бұтақтарды дамытады. Көптеген бұталар жаңару кесуге жақсы жауап береді, онда өсімдіктің тірі бөліктерін қалдырып, қалғаны "тақтаға" дейін қатты кесіледі, нәтижесінде "тамырданған өркендер" деп аталатын жаңа, ұзын сабақтар пайда болады. Ал кейбір бұталар өлі, ауру немесе әдемі емес бөліктерін таңдап кесу арқылы өз құрылымын және ерекшеліктерін жақсы көрсетеді. Әдетте, бақшаларда бұталар кең жапырақты өсімдіктер саналады, бірақ тау қарағайы және жалпы қарағай сияқты кейбір кішкентай қылқан жапырақтылар да бұталы құрылымға ие. Бұталы өсімдікке айналатын түрлер жапырақты немесе мәңгі жасыл болуы мүмкін.
Shrubs are perennial woody plants, and therefore have persistent woody stems above ground (compare with succulent stems of herbaceous plants). Small, low shrubs, generally less than tall, such as lavender, periwinkle and most small garden varieties of rose, are often termed as subshrubs. Most definitions characterize shrubs as possessing multiple stems with no main trunk below. When clipped as topiary, suitable species or varieties of shrubs develop dense foliage and many small leafy branches growing close together. Many shrubs respond well to renewal pruning, in which hard cutting back to a "stool", removes everything but vital parts of the plant, resulting in long new stems known as "canes". Other shrubs respond better to selective pruning to dead or unhealthy, or otherwise unattractive parts to reveal their structure and character. Shrubs in common garden practice are generally considered broad leaved plants, though some smaller conifers such as mountain pine and common juniper are also shrubby in structure. Species that grow into a shrubby habit may be either deciduous or evergreen.