Кіріспе
Винцас Кудирка (Винценти Кудирко; 31 желтоқсан 1858 [Ескі стиль бойынша 19 желтоқсан 1858] – 16 қараша 1899 [Ескі стиль бойынша 4 қараша 1899]) – литва ақыны және дәрігер, литва ұлттық әнұранының – «Таутишка ғиесме» әні мен сөзінің авторы. Литвада ол ұлттық батыр ретінде есептеледі. Кудирка V. Капсас, Паежерию Винцас, Винцас Капсас, П. Винцас, Варпас, Q. Д., К., В. К., Перкунас аттарымен жазған. Кудирка Польшаның Конгресс бөлігіндегі (қазіргі Литва) Аугустов губерниясындағы Паежерия қаласында дүниеге келген. 1881 жылы Варшавада тарих және философияны оқуға түсті, бірақ келесі жылы мамандығын медицинаға ауыстырды. Оқу кезінде ол «Ұлы пролетариат» революциялық ұйымының мүшесі болды, осы үшін 1885 жылы тұтқынға алынып, университеtten шығарылды. 1887 жылы студент ретінде қайта қабылданды. 1889 жылы бітіріп, Шакай және Наумиестиде ауылдық дәрігер болып жұмыс істеді. Оқу жылдарында Кудирка поляк тілінде өлеңдер жазған. 1888 жылы литва тілінде өлең жаза бастады. Орта мектеп оқушысы кезінде өзін поляк деп есептеген, бірақ Йонас Яблонкис сияқты литва ұлттық қайраткерлерінің ықпалымен литва ұлттық санасын қабылдады. Сонымен қатар, ол литва ұлттық жаңару қозғалысында белсендірек болды. Варшавадағы басқа литва студенттерімен бірге «Литва» (Lietuva) құпия қоғамын құрды. Келесі жылы қоғам «Варпас» («Қоңырау») жасырын газетін шығара бастады, оны Кудирка келесі он жыл бойы редакциялап, мақалаларымен толықтырды. 1898 жылдың қыркүйегінде «Варпас» газетінің 6-шы санында Кудирка өзі жазған музыкаға қойылған «Таутишка ғиесме» мәтінін жариялады, ол 1918 жылы Литваның ресми ұлттық әнұраны болды. 1890-жылдары ол Варшаваның «Глос» апталық газетіне Немунас псевдонимімен хаттар жазып тұрды. Кудирка литва мәдениетіне үлкен үлес қосты және литва халық әндерінің жинағын шығарды. Ол сондай-ақ сатира жанрындағы шебер жазушы ретінде танымал болды. Кудирка жақсы аудармашы саналды, ол Джордж Байрон, Фридрих Шиллер, Юлиуш Словацкий, Адам Асник, Мария Конопницка және Адам Мицкевичтің шығармаларын литва тіліне аударды. 1899 жылдың 16 қарашасында 40 жасында Наумиестиде туберкулезден қайтыс болды. «Таутишка ғиесме» әнінің екінші бөлігі оның қабір тасына қашалып жазылған.
Vincas Kudirka (Wincenty Kudyrko; 31 December 1858 [O. S. 19 December 1858] – 16 November 1899 [O. S. 4 November 1899]) was a Lithuanian poet and physician, and the author of both the music and lyrics of the Lithuanian national anthem, "Tautiška giesmė". He is regarded in Lithuania as a national hero. Kudirka used the pen names V. Kapsas, Paežerių Vincas, Vincas Kapsas, P. Vincas, Varpas, Q. D, K., V. K, Perkūnas. Kudirka was born in Paežeriai, in the Augustów Governorate of Congress Poland (present day Lithuania). He began studying history and philosophy in Warsaw in 1881, but changed his major to medicine the following year. During his studies, he was a member of the revolutionary organization Great Proletariat, for which he was arrested and expelled from the university in 1885. He was reinstated as a student in 1887. He graduated in 1889, and worked as a country doctor in Šakiai and Naumiestis. During his school years Kudirka was writing poetry in Polish. In 1888 he began writing poetry in Lithuanian. As a middle school student, he considered himself a Pole, but under the influence of Lithuanian national activists, including Jonas Jablonkis, he embraced Lithuanian national consciousness. Simultaneously he became more active in the Lithuanian national rebirth movement. Together with other Lithuanian students in Warsaw, he founded the secret society Lietuva ("Lithuania"). The following year the society began publishing the clandestine newspaper Varpas ("The Bell"), which Kudirka edited and contributed to for the next ten years. In issue number 6 of Varpas, in September 1898, he published the text of Tautiška Giesmė, which would officially become in 1918, the Lithuanian National Anthem, set to music written by Kudirka himself. In the 1890s, he was writing correspondence for the Warsaw weekly "Głos" under the pseudonym Nemunas. Kudirka gave much to Lithuanian culture, and also published a collection of Lithuanian popular songs. He was also a noted writer of satire. Kudirka is considered a good translator, having translated the works of George Byron, Friedrich Schiller, Juliusz Słowacki, Adam Asnyk, Maria Konopnicka and Adam Mickiewicz into Lithuanian. He died of tuberculosis at Naumiestis, on 16 November 1899, at age 40. The second half of "Tautiška giesmė" was engraved on his gravestone.
Мұра
2009 жылдың 5 шілдесінде Винцас Кудирканың мүсіні астана Вильнюстің басты көшесі – Гедиминас даңғылының жанында ашылды. Литва Президенті Валдас Адамкус және басқа да жоғары лауазымды тұлғалардың қатысуымен өткен ашылу рәсімі, Литваның ресми жылнамаларда алғаш рет есімдері тіркелгенінің 1000 жылдығына арналған мерекелік шаралармен бірге өтті. Наумиестис қаласы Кудиркос Наумиестис болып қайта аталды. Кіші планета 319009 Кудирканың құрметіне аталды. 500 лита банкнотада бейнеленген. Литва журналистер одағының жыл сайынғы жүлдесі Винцо Кудиркос атымен аталады. Винцо Кудиркос көпірі Кудиркос Наумиестис қаласының тарихи бөлігінде орналасқан. 2021 жылы Литваның мәдени ескерткіштер тізіліміне енгізілді.