Кіріспе

Каунас, Литва мемлекеттік университеті Vytautas Magnus University (VMU) () – Литваның Каунас қаласында орналасқан мемлекеттік университет. Университет 1922 жылы аралық соғыс кезеңінде балама ұлттық университет ретінде құрылған. Алғашқыда Литва университеті деп аталған, бірақ 1930 жылы университет Литваның ұлы билеушісі Витауттың қайтысының 500 жылдығын еске алу үшін Витаутас Магнус университеті деп қайта аталды. Витаут 15 ғасырда елдің ең ірі тарихи кеңеюімен танымал. Бұл Литваның жетекші университеттерінің бірі, онда магистрлер мен PhD үміткерлерін қоса алғанда, шамамен 8800 студент оқиды. Жалпы қызметкерлер саны 1000-нан астам, оның ішінде шамамен 90 профессор бар.

Университетті құру

Литвада жоғары білім берудің бастамасы 16 ғасырда, 1579 жылы Вильнюсте иезуиттер құрған колледж жоғары білім беру мектебі – Academia et Universitas Vilnensis аталғанда басталды. 1832 жылы қараша көтерілісінен кейін патша Николай I университетті жапты. Бірақ, 1918 жылы тәуелсіз Литва Республикасы құрылғаннан кейін Мемлекеттік кеңес Вильнюс университетін қайта құру туралы шешім қабылдады. Алайда, Вильнюс кейіннен поляк басқаруына өткендіктен және Литва үкіметі Каунасқа көшірілуге тиіс болғандықтан, бұл шешім орындалмады. 1920 жылдың басында Каунаста жоғары курстар ашылып, университет құруға негіз салынды. Литва Министрлер кабинеті 1922 жылдың 13 ақпанында Каунаста Литва Университетін құру туралы шешім қабылдады. Университеттің салтанатты ашылуы 1922 жылдың 16 ақпанында болды, ал 12 сәуірде Литва Президенті университет жарғысын, сонымен қатар алты факультетті: теология, философия, гуманитарлық ғылымдар, құқық, математика және табиғат ғылымдары, медицина және техникалық пәндерді бекітті. 1924 жылы математика және табиғат ғылымдары факультетінің агрономия және орман шаруашылығы бөлімдері негізінде Ауыл шаруашылығы академиясы құрылды; 1936 жылы медицина факультетінің ветеринария бөлімі негізінде Ветеринария академиясы да осылай құрылды. 1930 жылдың 7 маусымында, Ұлы Витауттың қайтыс болғанына 500 жыл толуына орай, университет оның құрметіне Universitas Vytauti Magni деп қайта аталды.

Соғыс аралық кезең

1940 жылы Витаутас Магнус университеті Вильнюс университетінің қайта құрылуына үлес қосты. Қыс мезгілінде гуманитарлық және құқық факультеттері Вильнюске көшірілді, ал жаз мезгілінде математика және табиғат ғылымдары факультеті көшірілді. Литваның Кеңес Одағы тарапынан оккупациялануы 1940 жылдың жазында университеттің Каунас университеті деп аталуына әкеп соқты. 1941 жылдың басында университет профессорлары Литва Ғылым академиясын құруға белсенді қатысты. 1941 жылдың жазында нацистік Германияның шабуылынан кейін Литваның даулы Уақытша үкіметі университетке Витаутас Магнус есімін қайтарды. Неміс оккупациялық үкіметі 1943 жылдың наурыз айында литвалықтардың бір бөлігінің SS батальонын құрудан бас тартуынан кейін университетті жапты. Университет 1944 жылдың күзінде Литваның Кеңес үкіметі тарапынан қайта ашылды. Тарих, филология, медицина, құрылыс және технология факультеттері құрылды. Философия факультетінің Вильнюске көшірілуі 1949 жылдың күзінде Каунас университетінің жабылуына себеп болды. 1950 жылдың 31 қазанында университет Каунас политехникалық институты мен Каунас медицина институты болып қайта құрылды.

Университетті қайта құру

Үкімет 1989 жылғы 4 шілдеде Витаутас Магнус университетін қайта құру туралы заң қабылдады, ал Министрлер кабинеті сол айдың соңында уақытша Ережесін тіркеді. Университеттің қайта құрылған экономика, гуманитарлық ғылымдар және табиғат ғылымдары факультеттерінде алғашқы оқу жылы 1989 жылғы 1 қыркүйекте басталды. Қайта құрылған университет сол кездегі совет оккупациясы астындағы Литвадағы екінші және мемлекеттік мекемелерден тәуелсіз алғашқы жоғары оқу орны болды. Университет қызметінің ең маңызды принципі академиялық еркіндікке айналды, ал оның негізгі мақсаты Литваның ғылыми-зерттеу, мәдениет, білім беру және экономика салаларындағы қажеттіліктеріне сәйкес, кең гуманистік көзқарыспен бітірушілерді дайындау болды. 1990 жылы барлық студенттер үшін алғашқы екі жылдық оқу бағдарламасында гуманитарлық және жалпы білім беру пәндерінен ортақ оқу жоспары енгізілді. Оның мақсаты – еркін және шығармашылық ойлайтын, жан-жақты дамыған тұлғаларды тәрбиелеу. 1991 жылы университет Литвада алғаш рет көп деңгейлі оқу жүйесін құрды, оның аяқталуы бакалавр немесе магистр, сондай-ақ доктор ғылымының дәрежесін алуға әкелді. Бұл университеттегі ерекшелік бүгінгі күнге дейін сақталған: студенттерді нақты мамандықтарға емес, білім беру салаларына қабылдауға мүмкіндік беретін либералды саясат. Студенттер өздерінің оқу жоспарын жасайды және алғашқы екі жылдық оқудан кейін бағдарламасын соңғы рет таңдайды. Шетел тілдері мен компьютерлік сауаттылыққа ерекше назар аударылады, бұл университетті елдегі басқа жоғары оқу орындарынан ерекшелендіреді. Университеттің алғашқы он жылдығында студенттер мен оқытушылар саны жиырма еседен астам өсті. Ол Каунаста гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар, теология және көркем өнер, саяси ғылымдар мен құқық салаларындағы академиялық жұмыстың орталығына айналды. Қазіргі заманғы бағдарламалар информатика, экологиялық ғылымдар, биология, математика және физика салаларында да кеңейді. Магистрлік және докторлық білім беру университеттің басымдықтарының біріне айналды және жоғары білікті педагогикалық құрамды қажет етті. Сондықтан университет Литваның ғылыми-зерттеу институттарының ең танымал ғалымдарын өз сыныптарына және зертханаларына шақырды, 1993 жылы Литвадағы алғашқы ғылыми-зерттеу қауымдастығын құрды. Осы қауымдастыққа университетпен бірге он литвалық ғылыми-зерттеу институты кірді: Литва тарихы, литва тілі, литва әдебиеті мен фольклоры, литва философиясы және социологиясы, биохимия, математика және информатика, жартылай өткізгіштер физикасы, психофизиология және реабилитация, сәулет және азаматтық құрылыс, сондай-ақ литва орман шаруашылығы институты. Университет 19 ғылыми сала және олардың тармақтары бойынша доктор ғылымының дәрежесін беруге, ал 8 сала бойынша докторлық дәреже беруге құқылы. Профессор және доцент педагогикалық атақтары гуманитарлық, әлеуметтік ғылымдар, физика және биомедицина салаларында берілуі мүмкін.

Жетекші орын

Витаутас Магнус университеті 2020 жылғы QS World University Rankings бойынша әлемдегі ең жақсы университеттердің 801-1000 аралығында саналады.

Клубтың қызметі

Студенттердің академиялық, әлеуметтік және мәдени құқықтарына қатысты мәселелер Студенттік кеңес арқылы шешіледі. Университетте триццаға жуық студенттік ұйым мен клуб жұмыс істейді. Университеттің көркемдік ұжымдары – әйелдер камералық хоры, "Жилвитис" би тобы, "Линаго" фольклорлық ансамблі және Риторикалық театр – Литва мен шетелде түрлі байқауларда жеңіс тудырды.