Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1474–1475 жылдардағы Еуропадағы қоршау
Бургундия соғыстары кезіндегі 1474–1475 жылдардағы қоршау
1474–1475 siege in Europe
the 1474–75 siege during the Burgundian Wars
1474–1475 жылдардағы Неус қаласын қоршау Кельн епархиялық дауына байланысты болды және Бургундия соғыстарының бір бөлігі еді. Чарльз Батыл бастаған, Императорлық Неус қаласына қарсы жүргізілген қоршау сәтсіз аяқталды. Чарльз күшті Императорлық армияның жақындауына байланысты қоршауды көтеруге мәжбүр болды.
The siege of Neuss, from 1474–75, was linked to the Cologne Diocesan Feud and part of the Burgundian Wars. The siege, led by Charles the Bold against the Imperial City of Neuss, was unsuccessful. Charles was compelled by the approach of a powerful Imperial army to raise the siege.
Кіріспе
Карлдың әкесі, Филипп Жақсының тұсында Бургундия жаңа сайланған Кельн архиепископы Рупрехттің мүддесіне бірікті. Рупрехт өте жақтырмас болды, және 1471 жылға қарай архиепископтықтағы бірнеше ірі қалалар, тіпті Кёльн халқы да көтеріліс жасауға дайын тұрды. Император Фридрих III-нің осы қақтығысты таратуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды, ал 1474 жылы Карл Батыл Рупрехтпен келісімге келді, онда Карл көтерілісшілерді бағындыратыны және жылына 200 000 флорин алғанға дейін Рупрехттің өмір бойына қорғаушысы болары айтылды. Батыс шекарасын нығайту үшін Карл Франция королі Людовик XI-мен келісім жасасты, содан кейін Рейн алқабына жорыққа дайындалды; замандастары оның нағыз мақсаты – Альзастың барлық аймағын қайта басып алу екенін күдіктенді.
Under Charles's father, Philip the Good, Burgundy had allied itself to the cause of the newly elected Archbishop of Cologne, Ruprecht. Ruprecht proved immensely unpopular, and by 1471, several major towns in the archbishopric, as well as the Kölners themselves, were on the verge of revolt. Attempts by the Emperor Frederick III to mediate the conflict failed, and in 1474 Charles the Bold signed a treaty with Ruprecht which stipulated that Charles would subdue the rebels and serve as Ruprecht's lifelong protector in return for 200,000 florins a year. To secure his western border, Charles concluded a treaty with Louis XI of France and then prepared to march into the Rhine valley; contemporaries suspected his real motive was the eventual reconquest of all of Alsace.
Қоршау
Карл Кёльнге қарай Неусстен өтіп, Рупрехтке қарсылықтың бірі болды. Неусстің ашық қалған тылына қауіп төндіретінінен сескенген Карл қаланы қоршауға дайындалды және 1474 жылдың 29 шілдесінде қоршау басталды. Нейсстер дайындалуға аз уақыт болғанымен, Рождествоға дейін жететіндей азық-түлік жинады. Оларды Гессен ландграфы Герман басқарды және көптеген жақын қалалар қолдады. Карл әскері қаланың солтүстігі мен батысына қоршау шебін орнатты; оңтүстік және шығыс бағыттары тиісінше Крур және Рейн өзендерімен қорғалды. Дегенмен, Рейнде екі үлкен арал болды, сондықтан Карл оларды басып алуға шешім қабылдады, осылайша Рейн бойындағы бақылауды (және қалаға жаңадан әкелінетін азық-түліктің алдын алуды) және қаланың орға баруға қажетті су көзін бақылауға алатынын ойлады. Тамыздың басында және ортасында бірнеше шабуылдармен аралдар басып алынды, бірақ ауыр шығындарға ұшырады. Көп ұзамай аралдардың біріне көпір құлап, Карлдың көптеген итальяндық сарбаздары суға батып кетті. Бургундиялықтар да жаушыл шаруалардың шабуылына ұшырады. Қыркүйекте Карлдың итальяндықтары мен ағылшын садақшылары Неусстің қақпаларының біріне 3000 сарбаздан тұратын шабуыл жасады, бірақ олар кері қайтарылды. Келесі түнде Кёльн тұрғындары Рейн арқылы отпен толтырылған қайықты жіберіп, Карлдың понтондық көпірлерін жойды, бірақ Бургундияның өзен флоты оны табысты бұрып жіберді. Одан кейін Карлдың ағылшын садақшылары жалақының кешігуіне ашуланып, тәртіпсіздік тудырды, ал Карл оларды тыныштандыруға тырысқанда олар оқ ашты. Карл зардап шекпеді, бірақ ағылшындар оны өлтірді деген қауесет тарады, және ашуланған бургундтар ағылшындарды қырғынға ұшыратып, Карл әскеріне көрсетілді. Қоршау бойында ол көтеріңкі рухта ұстау және қоршауды жалғастыру үшін талмай жұмыс істеді, және ол түнде бірнеше сағат ғана толық қаруланған күйінде ұйықтады деген сенім кең тарады. Нейсстер Германның Гессен әскерлерімен және итальяндықтарға маскировкаланып қалаға азық-түлік жеткізген Кёльн тұрғындарының қолдауымен табандылықпен қарсы тұрды. Карлдың әскері Рейнді жүзіп өтуге тырысқан неміс жігітін ұстады, ол император Фридрихтің үлкен әскермен жақындап келе жатқанын хабарлады, және Карл күш-жігерін екі есе арттырды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Мамыр айында Фридрих жолға шықты, оның әскері империяның әртүрлі аймақтарынан келген сарбаздар арасындағы мас төбелес және Бургундиядан басқа қалаларды қайтарып алу қажеттілігінен баяулады. Бірақ мамырдың соңында ол келді, ал бургундтар уақытша келісімге қол қойғаннан кейін қоршау жұмыстарын бұза бастады. Алғашқыда бургундтар, императорлар және Кёльн тұрғындары дос болып араласты, бірақ көп ұзамай немістер бургундтарды мазалады (Кёльн тұрғындары пушкамен толы бес бургунд кемесін ұрлады), бұл күтпеген немістерге кенеттен және зорлықпен шабуыл жасауға себеп болды. Қоршауда болған папалық легаты егер олар ұрысты тоқтатпаса, Карл мен Фридрихті де қауымнан шығарамыз деп қорқытқанға дейін кездейсоқ ұрыстар жалғасты. Бұл қауіп, мүмкін, бекер болды, екі монархтың жауыздықты жоғалтпай аяқтауына мүмкіндік берді. Қоршау ақыры 1475 жылдың 27 маусымында аяқталды. Неусстің қоршауының сәтсіздігін қала тұрғындары олардың қамқоршысы - Неусстің Квиринының араласуына байланысты деп есептеді.
Charles's route towards Cologne led him past Neuss, one of the centers of resistance against Ruprecht. Fearing the threat Neuss would pose to his exposed rear if left uninvested, Charles prepared to lay siege to the city, and the investment began on 29 July 1474. The Neussers, though they had had only a short time to prepare, laid in enough provisions to last until Christmas. They were led by Hermann, Landgrave of Hesse, and had the support of many nearby towns and cities. Charles's army set up siege lines to the North and West of the city; the South and East were guarded by the rivers Krur and Rhine, respectively. Two large islands lay in the Rhine, however, and Charles decided to capture them, reasoning that he would then control passage along the Rhine (and thus prevent the city from being resupplied) and the water supply to the city's moat. Several assaults in early and mid August eventually captured the islands, though with heavy losses; soon thereafter a bridge to one of the islands collapsed, drowning many of Charles' Italian soldiers. The Burgundians were also harried by hostile peasants. In September Charles's Italians and English archers launched a 3,000 strong attack on one of Neuss' gates, which was repulsed. The next night, Kölners floated a fire boat down the Rhine to destroy Charles' pontoon bridges, but the Burgundian river fleet diverted it successfully. Shortly thereafter Charles' English archers, upset by the arrears of pay, began to cause trouble, and as Charles tried to calm them they opened fire. Charles was unharmed, but a rumor spread that the English had killed him, and enraged Burgundians began to slaughter the English until Charles presented himself to his army. Throughout the siege he worked tirelessly to keep up morale and to prosecute the siege, and it was a common belief that he slept fully armored for only a few hours a night. The Neussers, bolstered by Hermann's Hessian troops and the support of Kölners, who skirmished with the Burgundians and smuggled provisions into the city while disguised as Italians, held out resolutely. Charles' men captured a German trying to swim the Rhine with a message that declared that Emperor Frederick was approaching with a huge army, and Charles redoubled his efforts, to no avail. By May, Frederick was on the move, his army slowed by drunken brawls between soldiers from different regions of the Empire and by the need to recapture other cities from the Burgundians. But by the end of May he had arrived, and the Burgundians, after signing a provisional treaty, began to dismantle their siege works. At first, Burgundians, Imperials, and Kölners fraternized, but soon the Germans began to harass the Burgundians (the Kölners stole five Burgundian ships loaded with cannon), precipitating a sudden and violent assault on the unsuspecting Germans. Sporadic fighting continued until the papal legate present at the siege threatened to excommunicate both Charles and Frederick unless they ended the fighting; this threat, probably an idle one, enabled the two monarchs to conclude hostilities without losing face. The siege was finally terminated on 27 June 1475. The failure of the siege of Neuss was attributed by the inhabitants of the city to the intervention of their patron saint, Quirinus of Neuss.
Халықтық көркем әдебиетте
Аш: Мэри Джентльдің «Құпия тарихы» романында Нойстің қоршауында басты кейіпкердің жалдамалы әскерлері Чарльз Батылдың әскерлерімен қақтығысқа түседі. Осы қоршау Дороти Даннетттің «Николо үйі» тарихи романдар сериясының жетінші кітабы – «Каприс пен Рондо» шығармасында да суреттеледі.
In Ash: A Secret History by Mary Gentle, the Siege of Neuss has the title character's mercenary company involved in a skirmish with Charles the Bold's forces. The siege figures in Caprice and Rondo, book seven in Dorothy Dunnett's House of Niccolo series of historical novels.