Кіріспе

Эббор шатқалы – Англияның Сомерсет аймағында орналасқан әктас шатқал, 1952 жылы Мендип тауларындағы ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын биологиялық нысан ретінде тағайындалып, хабарланған. Ол 1967 жылы Ұлттық трастқа сыйға берілді және қазір Natural England ұлттық табиғат қорығы ретінде басқарады. Шатқал негізінен су арқылы төменгі карбон кезеңінің Пемброк тобына жататын Клифтон Даун әктасына қазылған. Бұл жерде неолит дәуірінде адамдар қоныстанған, олардың құралдары мен кремний жебелері, сондай-ақ қола дәуіріне тән керамикалық бұйымдар табылды. Сонымен қатар, соңғы Девенс кезеңіне жататын шағын сүтқоректілердің қазба қалдықтары да бар. Табиғат қорығы әртүрлі флора мен фаунаға, оның ішінде гүлдерге, көбелектерге және жартас жарғақтарына пана болады.

Геология

Эббор шатқалы Мендип тауларының оңтүстік-батысқа қарайтын беткейінде жатыр және 350 миллион жылдық Динантиан карбон әктасынан тұрады. Плейстоцен дәуірінде еріген сулардың әсерінен Клифтондық әктаста тік жарлы шатқал ойылып жасалған. Шатқалдың ең төменгі бөлігі Намурия кварцитті құмтас тобында және Оңтүстік Уэльстің төменгі көмір қабаттарында қалыптасқан, олардың үстінен жас әктастар солтүстік-шығысқа қарай ығысқан, бұл BGS карталарында (1:50,000, 280-парақ, Уэллс) көрсетілген. Шатқалдың бастауында сирек кездесетін мендипит минералы табылды. Жердің батысынан бастау алатын ағын Үміт орманының салалы аңғары арқылы төмен ағып, негізгі шатқалға қосылады. Әктасқа шатқалды ойып шығарған бұрынғы су ағысы жер астына бұрылып, қазір Вуки-Хоул үңгірлерінен шығып, Акс өзенін құрайды.

Тарих

Шаңқайдағы әртүрлі үңгірлер неолит дәуіріндегі адамдарға мекен болған, олардың құралдары Уэллс және Мендип мұражайларында сақтаулы. Аксбридждегі король Джонның аңшылық үйінің мұражайында ерекше сапалы кремнезный қабыршықтардың бірін көруге болады. 1907 жылы Outlook үңгірінен неолит дәуіріне жататын адам және жануар сүйектері табылды. Саворис-хоулде палеолит дәуіріне жататын сүйектер анықталған. Шаңқайда бірнеше үңгір бар, олардың ішінде Bridged Pot және Gully Cave Ұлыбританиядағы ең жақсы сақталған соңғы Девенс кезеңінің ұсақ сүтқоректілер жиынтығын ұсынады. Көптеген шөгінділер өз орнында қалпында сақталған, оларға далалық пика, арктикалық лемминг, норвегиялық лемминг, түрлі егеуқұйрықтар, қызыл бұғы және бұғы кіреді. Қола дәуірінен табылған заттарға Кеуде мәдениетіне тән керамикалық ыдыстар, тас балта және кремнезный пышақ жатады.

Қазіргі қолданылуы

Шақырықтың бір бөлігі Ұлттық Трастқа тиесілі және Табиғи Англиямен ұлттық табиғи қорық ретінде басқарылады. Жер 1967 жылы Г. В. Ходжкинсон ханым Уинстон Черчилльді еске алу үшін Ұлттық Трастқа сыйға берді. 1931 жылы бұл жерді Wookey Hole Caves Ltd сатып алды. Бұл орын Вуки-Холь ауылы мен үңгірлеріне жақын және Сомерсет жазығы арқылы Гластонбери Торға және одан әрі көрініс ұсынады. Жылдам өсетін ормандармен қоршалған шақырықтың айналасында әртүрлі ұзындықтағы үш белгіленген жол бар, ең ұзыны – [ұзындығы] шақырым.

Биология және экология

Аймақтың экологиялық ерекшеліктеріне байланысты 1952 жылы ол арнайы ғылыми қызығушылық тудыратын биологиялық нысан ретінде тағайындалды. Үлкен атжарналы жарғақтар (Rhinolophus ferrumequinum) және кіші атжарналы жарғақтар (Rhinolophus hipposideros) шатқалдағы ерекше жерлерді қыстау үшін тұрақты түрде пайдаланады.