Кіріспе

Harold Julian Amery, Lustleigh Бароны (27 наурыз 1919 – 3 қыркүйек 1996) – британдық консервативтік партия саяхатшысы, 1950-1992 жылдар аралығындағы 42 жылдың ішінде 39 жыл Парламент депутаты болды. 1960 жылы ол Ұлыбританияның құпия кеңесіне (Privy Council) тағайындалды. 1992 жылы Халықтар палатасынан зейнетке шыққаннан кейін, өмірлік пэр титулы берілді. Ол үш онжылдық бойы Консервативтік Дүйсенбі клубының (Conservative Monday Club) белгілі бір тұлғасы болды. Ол консервативтік премьер-министр Харольд Макмилланның күйеу баласы еді. Оның ағасы Джон, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия мен фашистік Италияны қолдағандығы үшін мемлекеттік қасақана сатқындық қылмысы үшін дарға асылды.

Ерте және отбасылық өмірі

Амери Лондонның Челси ауданында дүниеге келген. Оның әкесі Лео Амери, британдық мемлекет қайраткері және консервативті саясаткер болған. Ол Итон Хаус мектебінде, Саммер Филдс мектебінде, Итон колледжінде және Оксфордтың Балиол колледжінде білім алды. Оқушы кезінде ол болашақ жазушы Барбара Пиммен қысқа ғашықтыққа түсті, ол одан алты жас үлкен еді.

Әскери қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Амери Испания азаматтық соғысында соғыс тілшісі болды, кейін Белградтағы Ұлыбритания Сыртқы істер министрлігінің атташесі қызметін атқарды. Соғыс басталғаннан кейін 1940 жылы RAF-ке сержант болып қосылды, сосын 1941 жылы офицерлік шен алып, британ армиясының Бас тізіміне ауыстырылып, капитан шеніне жетті. 1941-1942 жылдары Шығыс Жерорта теңізі аймағында (Жақын Шығыс, Мальта, Югославия) қызмет етті және 1943-1944 жылдары албандық қарсылық қозғалысымен байланыс офицері болды ("Мушкетерлер": капитан Джулиан Амери, майор Дэвид Смайли және подполковник Нил Маклин). Келесі жылы Амери генерал Картон де Виартпен бірге Қытайға барды, ол сол кездегі премьер-министрдің генерал-сиссимус Чан Кайшеке арнайы өкілі болған. Амери Албанияның королі Зогпен жақын дос болып, оны "мен кездескен ең тапқыр адам" деп сипаттады.

Саяси мансап

1950 жылы азаматтық өмірге оралғаннан кейін өткен алғашқы жалпы сайлауда Амери парламенттік мандатқа ие болды. Ол Престон-Норд округінен консерватор депутаты болып сайланды және оның қайын атасы, қазіргі премьер-министр басқарған үкіметтерде бірнеше мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Ол екі рет Мемлекеттік хатшы болып тағайындалды: Соғыс ісі жөніндегі (1957–1958) және Колониялар жөніндегі (1958–1960). Содан кейін ол Әуе күштері министрі (1960–1962) болып тағайындалды, одан кейін Авиация министрі (1962–1964) қызметіне көтерілді. Осы қызметінде және осы екі жыл ішінде Амери Concorde деп аталатын супердыбыстық жолаушылар тасымалының жобалау кезеңіне қатысты. Амери 1966 жылы Престон-Норд округіндегі мандатын жоғалтты, бірақ 1969 жылы Брайтон Павильоны округінен парламентке қайта сайланды және 1992 жылға дейін зейнетке шыққанға дейін осы мандатты сақтап қалды. 1992 жылдың 8 шілдесінде ол Ластлидің бароны Амери, Ланкашир графтығындағы Престон және Шығыс Сассекс графтығындағы Брайтон атынан өмірлік пэр ретінде тағайындалды. Хит үкіметі кезінде Амери үш министрлік қызмет атқарды: Қоғамдық жұмыстар министрі (1970), Тұрғын үй және құрылыс министрі (1970–1972) және Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік министр (1972–1974).

Дүйсенбілік клуб

30 жыл бойы Амери консервативті Дүйсенбі клубының белсенді мүшесі, кейіннен оның қамқоршысы болды. Ол генерал сэр Уолтер Уокермен жақын қарым-қатынас орнатты және Уокердің кеңес одағына қарсы "The Next Domino" кітабына алғы сөз жазды. 1963 жылы ол Котлерс залында өткен клубтың жылдық кешкі ас кешінде құрметті қонақ ретінде болды. 1965 жылы клуб белсендісі Джеффри Стюарт Смиттің "Бұл жерде ешқандай көрініс жоқ" атты кітабына алғы сөз жазды. 1970 жылғы 1 мамырда Оңтүстік Африка крикет турнесін тоқтату мақсатындағы "Жетілік турнесін тоқтату" науқанына жауап ретінде Трафальгар алаңында өткен "Заң мен бостандық" митингісінде клубтың негізгі спикерлерінің бірі болды. Амери 1974 жылғы қаңтарда Лондонның Савой қонақ үйінде өткен жылдық кешкі ас кешінде және 1975 жылғы наурызда Бирмингемде өткен екі күндік конференция соңындағы кешкі ас кешінде Дүйсенбі клубының құрметті қонағы атанды.

Саяси көзқарастар

Амери Еуропалық ортақ нарыққа кіруді және ядролық қарулардың болуын жақтады. Бұл екі мәселе оның және оның ескі досы Енох Пауэлл арасында келіспеушіліктер тудырды, бірақ көптеген адамдар оны "Құдай және империя" мектебінің классикалық консерваторы деп санайтын. 1948 жылы Амери ГАТТ-қа қарсы болды, оның империялық преференцияларды шектеуі мүмкін екенін айтты. 1962 жылдың соңында, Мысыр Йеменге көтерілістің алдын алу үшін әскер жібергеннен кейін, Амери былай деді: "Біздің халқымыздың гүлденуі Парсы шығанағындағы мұнайға, Малайяның каучугі мен қалайысына, Оңтүстік және Орталық Африканың алтын, мыс және құнды металдарына байланысты. Біз осы ресурстарға қол жеткізе бергенше, ондағы инвестицияларымызды пайдалана бергенше және осы аймақпен сауда жасағанша гүлдене береміз. Егер коммунистер [немесе басқа біреу] оларды басып алса, біздің барлығымызды жоғалтамыз. Мысырдағы полковник Насер сияқты үкіметтер де соншалықты қауіпті". 1963 жылы Амери Консервативтік партия төрағалығына Квинтин Хогтың үгіт науқанын басқарды. 1975 жылдың басында ол Парламенттегі Трейд Юнион Конгресінің бұрынғы КГБ төрағасы Александр Шелепинге Ұлыбританияға келу шақыруы туралы пікірталасқа қатысты. Ол "көбінесе адамдар ТКК-ны коммунистердің ықпалындағы ұйым деп қарастыра бастады және бұл шақыру осы пікірді күшейте түседі" деді. Маргарет Тэтчердің 1995 жылғы "Билікке жол" атты естеліктерінде айтылғандай, 1976 жылы Харольд Уилсонның Лейбористік үкіметі Шотландияға автономия беруді ұсынғанда, "Джулиан Амери мен Морис Макмиллан консерваторлардың автономияға қарсы күресінің тиімді көшбасшылары болды". Ол Гарольд Макмилланның күйеу баласы болғанымен, граф Николай Толстойдың 1986 жылы жариялаған "Министр және қырғын" атты кітабында 1945 жылғы Блейбургтегі және казактардың елге қайтарылуындағы жауапкершілікті толығымен Макмилланға жүктеген кезде оны қорғамады. Амери бұл қайтарулардың "Гарольдтың өміріндегі жалғыз бір кемшіліктердің бірі" екенін айтты.

Жеке өмір

1950 жылғы 26 қаңтарда ол Кэтрин Макмилланға (1926 жылғы 19 қарашада дүниеге келген – 1991 жылғы 27 мамырда қайтыс болған), Харольд Макмилланның қызына үйленді. Олардың бір ұлы және үш қызы болды.

Өлім

Амери 1996 жылдың 3 қыркүйегінде Лондонның Вестминстер қаласында қайтыс болды. Ол әйелімен (онысы өзінен бұрын қайтыс болған) бірге Девон графтығының Ластлидегі Сен-Жан Баптист шіркеуіне, сондай-ақ әкесі Лео Америмен бірге жерленген.

Негізгі дереккөздер

Амери, Джулиан, Джозеф Чемберленнің өмірі, Төртінші том, 1901–1903, Оның билігінің шыңында, Лондон: Макмиллан, 1951. Амери, Джулиан, Джозеф Чемберленнің өмірі, Бесінші том, 1901–1903, және тарифтік реформа науқаны, Лондон: Макмиллан, 1969. Амери, Джулиан, Джозеф Чемберленнің өмірі, Алтыншы том, 1903–1968, және тарифтік реформа науқаны, Лондон: Макмиллан, 1969.