Құлдықтан қасиеттілікке дейін: Жозефина Бахитаның өмірі

Кіріспе

Италиялық қасиетті және бұрынғы құл (1869–1947)

Жозефина Маргарет Бахита (шамамен 1869 – 8 ақпан 1947) – Суданда құлдықта болғаннан кейін 45 жыл Италияда өмір сүрген Каноссиялық діни қарындас. 2000 жылы ол қасиетті деп жарияланды, қазіргі заманда осы құрметке ие болған алғашқы қара терілі әйел.

Ерте өмір

Ол 1869 жыл шамасында Дарфурде (қазіргі Батыс Судан) Ньяланың батысында, Агилерей тауына жақын Ольгосса ауылында дүниеге келді. Ол дажу халқынан еді; оның беделді және жақсы жағдайдағы әкесі ауыл басшысының інісі болған. Ол үш бауыры мен үш қарындасы бар, махаббатқа толы отбасында өсті; ол өз өмірбаянында: "Мен өте бақытты және ойын-құдақ өмір сүрдім, қайғының не екенін білмедім" дейді.

Құлдық

1877 жылы, 7-8 жасқа толғанда, оны екі жыл бұрын үлкен әпкесін ұрлаған араб құл саудагерлері тұтқынға алды. Ол Эль-Обейдке жалаң аяқпен бара жатты, ал ол жерге жеткенше екі рет сатылып, сатып алынды. Он екі жыл ішінде (1877-1889) ол тағы үш рет сатылды. Бахита – оның ата-анасы туғанда берген есімі емес. Құлына алынудың ауыр соққысы оның бастапқы есімін ұмытуға мәжбүр етті; ол құл сатушылар берген есімді қабылдады, бахыта (بخيتة), арабша «бақытты» немесе «сәтті» деген мағынаны білдіреді. Сондай-ақ, оны күштеп ислам дініне өткізді. Эль-Обейде Бахитаны бай араб сатып алып, екі қызына қызметші етіп берді. Олар оған жақсы қарады, бірақ оның иесінің ұлының біреуін ренжіткеннен кейін, ол ұлы оны қатты ұрып-соғып, аяқ-қолымен тепті, сондықтан ол бір айдан астам уақыт бойы сабан төсегінен тұра алмады. Төртінші иесі түрік генералы еді, және ол оның анасы мен әйеліне қызмет етуге мәжбүр болды, олар құлдарына қатыгездікпен қарады. Бахита былай деді: «Осы үйде өткен жылдар ішінде жаралымсыз бір күн болған есімде жоқ. Қамшыдан келген жара жазыла бастағанда, тағы да соққылар төгілді». Ол бірде өзінің барлық естеліктерінің ішіндегі ең қорқыныштысы – Суданның дәстүрлі практикасы болған, терісін қағып алу мен татуировкаға ұқсас рәсіммен (басқа құлдармен бірге) таңбаланған кез екенін айтты. Бір әйел қолына қамшы ұстап, ақ ұн, тұз және қырғыш әкелді. Ол ұнды терісіне сурет салу үшін қолданды, содан кейін жараларды тұзбен толтырып, терең кесіп, жаралардың мәңгілік қалуын қамтамасыз етті. Оның кеудесіне, қарнына және оң қолына 114 күрделі сурет салынған. 1882 жылдың соңында Эль-Обейд Махди революционерлерінің шабуылына ұшырады. Түрік генералы өз Отанына оралуға дайындалып, құлдарын сатты. 1883 жылы Бахитаны Италияның вице-консулы Каллисто Легнани сатып алды, ол оны ұрып-соқпады немесе жазаламады. Екі жылдан кейін Легнанидің өзі Италияға қайтуға мәжбүр болғанда, Бахита онымен бірге баруды өтінді. 1884 жылдың соңында олар Аугусто Михели деген досымен бірге қоршалған Хартумнан қашып шықты. Олар Суакинге, Суданның ең ірі портына, түйемен қауіпті сапар жасады. 1885 жылдың наурыз айында олар Суакиннен Италияға аттанды және сәуір айында Генуя портына келді. Оларды Аугусто Михелидің әйелі Мария Турина Михели күтіп алды, ол Легнаниге Бахитаның иелігін берді. Жаңа иелері оны Венециядан батысқа қарай Мирано, Венето маңындағы Зианигодағы отбасы вилласына алып кетті. Турина Михели қызы мен қызметшісін Суакинге алып кетуге келгенде, Бахита кетуден бас тартты. Михели үш күн бойы мәселені күшейтуге тырысты, соңында Италия королінің бас прокурорына жүгінді; Бахита қатысқан шомылдыру рәсімінен өтушілерге арналған институттың жетекшісі (катехуменат) Венеция патриархымен оның қамқорлығының мәселесі туралы байланысқа түсті. 1889 жылдың 29 қарашасында итальян соты британдықтардың Суданда құлдықты заңсыз деп танығаны және итальяндық заң ешқашан құлдықты заңды деп танымағаны үшін Бахита ешқашан құл болмағанын шешті. Бахита өмірінде алғаш рет өз тағдырын өзі шеше алды және ол Каноссиандармен бірге қалуды таңдады. 1890 жылдың 9 қаңтарында Бахита Жозефина Маргарет Фортуната (арабша Бахитаның латынша аудармасы) есімдерімен шомылдырылды. Осы күні ол сонымен қатар расталып, Венецияның кардинал патриархы және кейіннен Папа Пий X болған архиепископ Джузеппе Сартодан қасиетті тамақ алды. Оның өмірі бойына күшті миссионерлік құлшынысы болды – «оның санасы әрқашан Құдайда, ал жүрегі Африкада болды». 42 жыл бойы Шиода Бахита аспазшы, сакратан және есік сақшысы болып жұмыс істеді және жергілікті қауыммен жиі байланыста болды. Оның мейірімділігі, тыныш дауысы және әрдайым күлімдеген жүзі танымал болды, ал Виченца тұрғындары оны әлі күнге дейін Сор Моретта («кішкентай қоңыр әпке») немесе Мадре Моретта («қара ана») деп атайды. Оның ерекше харизмасы мен қасиеттілік репутациясы оның орденімен байқалды; 1931 жылы оның әңгімесінің жарық көргенінен бастап («Сториа Меравгильоса» Ида Занолини), ол бүкіл Италияда танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939-1945) ол қала тұрғындарының қорқынышы мен үмітін бөлісті, олар оны қасиетті деп санайтын және оның қатысуымен қорғалғандай сезінетін. Бомбалар Шионы аямады, бірақ соғыс бірде-бір адамның өмірін қимай кетті. Өмірінің соңғы жылдары ауыр азап пен аурудан қиналды. Ол мүгедек арбасын пайдаланды, бірақ көңілділігін сақтап, оның жағдайы туралы сұрағанда, ол әрқашан күлімсіреп: «Қожайынымыздың қалауынша», - деп жауап берді. Өмірінің соңғы сағаттарында ол жастық шағына, құлдыққа түскен кездеріне қайта оралды және «Шынжырлар тым тар, сәл босатыңызшы, өтінемін!» - деп айғайлады. Біраз уақыттан кейін ол қайтадан есін жинады. Біреу одан: «Сен қалайсың? Бүгін сенбі», - деп сұрады, мүмкін, бұл оны көтеріңкі көңіл күйге келтіруді көздеген шығар, өйткені сенбі күні – Иса Марияның анасына арналған апта күні. Бахита: «Иә, мен қатты қуаныштымын: Біздің Анамыз! Біздің Анамыз!» - деп жауап берді. Бұл оның соңғы естілетін сөздері болды. Бахита 1947 жылдың 8 ақпанында сағат 20:10-да қайтыс болды. Үш күн бойы оның денесі тыныштықта жатты, ал мыңдаған адамдар оған құрмет көрсетуге келді. Оның денесі 1969 жылы Шиодағы Каноссиандық монастырдың Әйелінің шіркеуіне көшірілді.

In 1877, when she was 7–8 years old, she was seized by Arab slave traders, who had abducted her elder sister two years earlier. She was forced to walk barefoot about to El Obeid and was sold and bought twice before she arrived there. Over the course of twelve years (1877–1889) she was sold three more times. 'Bakhita' was not the name she received from her parents at birth. It is said that the trauma of her abduction caused her to forget her original name; she took one given to her by the slavers, bakhīta (بخيتة), Arabic for 'lucky' or 'fortunate'. She was also forcibly converted to Islam. In El Obeid, Bakhita was bought by a rich Arab who used her as a maid for his two daughters. They treated her relatively well, until after offending one of her owner's sons, wherein the son lashed and kicked her so severely that she spent more than a month unable to move from her straw bed. Her fourth owner was a Turkish general, and she had to serve his mother in law and his wife, who were cruel to their slaves. Bakhita says: "During all the years I stayed in that house, I do not recall a day that passed without some wound or other. When a wound from the whip began to heal, other blows would pour down on me." She once said that the most terrifying of all of her memories there was when she (along with other slaves) was marked by a process resembling both scarification and tattooing, which was a traditional practice throughout Sudan. As her mistress was watching her with a whip in her hand, a dish of white flour, a dish of salt and a razor were brought by a woman. She used the flour to draw patterns on her skin and then she cut deeply along the lines before filling the wounds with salt to ensure permanent scarring. A total of 114 intricate patterns were cut into her breasts, belly and into her right arm. By the end of 1882, El Obeid came under the threat of an attack of Mahdist revolutionaries. The Turkish general began making preparations to return to his homeland and sold his slaves. In 1883, Bakhita was bought in Khartoum by the Italian Vice Consul Callisto Legnani, who did not beat or punish her. Two years later, when Legnani himself had to return to Italy, Bakhita begged to go with him. At the end of 1884 they escaped from a besieged Khartoum with a friend, Augusto Michieli. They travelled a risky trip on camelback to Suakin, which was the largest port of Sudan. In March 1885 they left Suakin for Italy and arrived at the port of Genoa in April. They were met there by Augusto Michieli's wife, Maria Turina Michieli, to whom Legnani gave ownership of Bakhita. Her new owners took her to their family villa at Zianigo, near Mirano, Veneto, about west of Venice. When Turina Michieli returned to take her daughter and maid back to Suakin, Bakhita firmly refused to leave. For three days, Michieli tried to force the issue, finally appealing to the attorney general of the King of Italy; while the superior of the Institute for baptismal candidates (catechumenate) that Bakhita attended contacted the Patriarch of Venice about her protegée's problem. On 29 November 1889, an Italian court ruled that because the British had outlawed slavery in Sudan before Bakhita's birth and because Italian law had never recognized slavery as legal, Bakhita had never legally been a slave. For the first time in her life, Bakhita found herself in control of her own destiny, and she chose to remain with the Canossians. On 9 January 1890, Bakhita was baptized with the names Josephine Margaret Fortunata (the Latin translation of the Arabic Bakhita). On the same day, she was also confirmed and received Holy Communion from Archbishop Giuseppe Sarto, the Cardinal Patriarch of Venice and later Pope Pius X. A strong missionary drive animated her throughout her entire life – "her mind was always on God, and her heart in Africa". During her 42 years in Schio, Bakhita was employed as the cook, sacristan, and portress (doorkeeper) and was in frequent contact with the local community. Her gentleness, calming voice, and the ever present smile became well known and Vicenzans still refer to her as Sor Moretta ("little brown sister") or Madre Moretta ("black mother"). Her special charisma and reputation for sanctity were noticed by her order; the first publication of her story (Storia Meravigliosa by Ida Zanolini) in 1931, made her famous throughout Italy. During the Second World War (1939–1945) she shared the fears and hopes of the townspeople, who considered her a saint and felt protected by her presence. Bombs did not spare Schio, but the war passed without a single casualty. Her last years were marked by pain and sickness. She used a wheelchair but she retained her cheerfulness, and if asked how she was, she would always smile and answer: "As the Master desires." In the extremity of her last hours, her mind was driven back to her youth in slavery and she cried out: "The chains are too tight, loosen them a little, please!" After a while, she came round again. Someone asked her, "How are you? Today is Saturday," probably hoping that this would cheer her because Saturday is the day of the week dedicated to Mary, mother of Jesus. Bakhita replied, "Yes, I am so happy: Our Lady Our Lady!" These were her last audible words. Bakhita died at 8:10 PM on 8 February 1947. For three days, her body lay in repose while thousands of people arrived to pay their respects. Her remains were translated to the Church of the Holy Family of the Canossian convent of Schio in 1969.