Кіріспе
Ингольдсби аңыздары (толық атауы: Ингольдсби аңыздары, немесе қуаныш пен таңғажайыптар) – мифтер, аңыздар, әуесте әңгімелер мен өлеңдер жинағы. Бұл жинақтың авторы деп Томас Ингольдсби, Тэппингтон Манорында тұратын адам деп есептеліп келеді, бірақ шындығында Ричард Харрис Бархам атты ағылшын дін қызметкерінің псевдонимі екені белгілі.
The Ingoldsby Legends (full title: The Ingoldsby Legends, or Mirth and Marvels) is a collection of myths, legends, ghost stories and poems written supposedly by Thomas Ingoldsby of Tappington Manor, actually a pen name of an English clergyman named Richard Harris Barham.
Өмірбаян
Аңыздар алғаш рет 1837 жылы «Bentley's Miscellany» журналында, кейін «New Monthly Magazine» журналында тұрақты түрде жарияланды. Олар зор танымал болды және 1840, 1842 және 1847 жылдары Ричард Бентли басып шығарған кітаптарға жинақталды. Олар 19 ғасырда танымал күйінде болды, көптеген басылымдары жарық көрді. Оларды Джордж Крюкшанк, Джон Лич және Джон Тенниел сияқты суретшілер, сондай-ақ Артур Рэкхэм (1898 жылғы басылым) суреттеді. Корольдік шатыр шіркеуінің дін қызметкері және жеке табысы бар Бархам ауыр жұмыстармен шаршаған жоқ, оның оқуға, әңгімелер мен өлеңдерін жазуға жеткілікті уақыты болды. «Аңыздар» көбінесе фольклорға немесе басқа бұрыннан бар көздерге, әсіресе «Даңқ қолы» сияқты Кент аймағына тән материалдарға негізделгенімен, олар көбінесе әзіл-қалжыңға толы пароди́ялар немесе пастиштер болып табылады.
Мазмұны
Бархам жинақты "Дүние, ең жақсы географияшылардың пікірінше, Еуропа, Азия, Африка, Америка және Ромни Маршқа бөлінген" деген мәлімдемемен кіріспе береді. Кенттегі Дентон ауылындағы паб 1963 жылы «Джекдоу» мейрамханасы деп аталды. Көпке танымал прозалық әңгіме – «Сұр дельфин» атты жылқының, ол сер Ральфтың дін қызметкерін өлтіргені үшін патшалық кешірім алу үшін жүзіп, қожайынының өмірін сақтап қалады, бірақ «қарлық» сер Ральфтың өліміне себеп болатынын болжағаннан кейін оның басы кесіледі. Үш жылдан кейін сер Ральф «Сұр дельфин» бас сүйегімен кездеседі және оны жек көріп теуіп жібереді, сол кезде тісі аяғын тесіп, инфекция тудырады, одан ол қайтыс болады – осылайша болжам орындалады. Бұл әңгіме Шеппи аралының сер Роберт де Шурланд туралы дәстүрлі аңызына негізделген, сонымен қатар Чатхэмде жерленген, бірақ кейіннен қайта қазылған суға батып кеткен теңізші туралы тағы бір жергілікті аңызбен біріктірілген, және көптеген қияли егжей-тегжейлер қосылған. 1840 жылы әңгімеге қосылған кіріспе жазбасында (және «Томас Ингольдсби» деген атпен жазғанда) Бархам сер Ральф де Шурландтан таратынын және оның елтаңбасын өз елтаңбасымен бірге тартуға құқылы екенін мәлімдейді, және ол томның титул бетінде солай істейді. Жинақта «Бинго» әнінің ерте нұсқасы – «Фрэнклиннің иті» әнінің ең ерте көшірмелерінің бірі де бар. Көптеген әңгімелерде «Мырза Симпкинсон» деген ескі заттарды зерттеушіге қысқаша әжуалық және қысымды сілтемелер бар: бұл нағыз ескі заттарды зерттеуші Джон Бриттонның пародиалық бейнесі болды.
Басқа еңбектердегі сілтемелер мен сілтемелер
Уинстон Черчилльдің «Екінші дүниежүзілік соғыс» еңбегінде, ол «Өлі барабаншы» атты ғылыми есептен цитата келтіреді: «Енді бір Джонс мырза шығып, куәлік береді». Патрик Ли Фермордың «Бүлектердің уақыты» еңбегінде, 11-тарау «Мажарстанның жорықтары», 312-бетте, 1934 жылы Дунай маңында қоңыр түкті жүн мен алтын тізбек иығына, мойнына медаль және бір тізесіне қисық қылышпен киінген ескі мажар салдаты немесе шенеунігін көріп: «Сізді ақылдан шығарар еді» – жылдар бойы ұмытылып кеткеннен кейін бірден ойға келген жолдар – «Эстерхазиді / оның зергерлік бұйымдарынан / алмаз етікке дейін көруге». Иә, әрине.)» [Джези – шаш перукасы.] Х. Райдер Хаггардтың 1885 жылғы «Соломон патшаның кеніштері» романында Аллан Кватермен өзін әдебиетке бейім емес деп айтады, тек Киелі кітап пен Ингольдсби аңыздарын үнемі оқығанын мәлімдейді. Кейін романда ол «Ингольдсби аңыздарынан» деп қате айтқан өлеңді келтіреді, оның нақты көзі – сэр Уолтер Скотттың «Мармион» эпикалық поэмасы. Генри Джеймстің 1888 жылғы «Лондоннан» эссесінде, Морли қонақ үйінде болған уақыты (және төрт қабатты төсекке еске түсіру) «Ингольдсби аңыздарын» еске түсіреді, ол «неліктен екенін білмейді». Г. Уэллстің 1894 жылғы «Қызыл бөлме» әңгімесіндегі баяндаушы өзін тыныштандыру үшін «Ингольдсби үлгісінде» рифмалар ойлап табады. Сара Грандтың 1897 жылғы «Бет кітабы» романында баяндаушы және басты кейіпкер Бет Ингольдсби аңыздарын бала кезіндегі сүйікті кітабы ретінде еске алады және жинақтағы «Атқыштар» үзіндісін оқиды. Дж. Мид Фолкнердің 1903 жылғы «Бұлты жамылған пальто» романында Лорд Бландамар кешкі астан кейін әйеліне көңіл көтеру үшін Ингольдсби аңыздарының жаңа басылымын оқып береді. Э. Несбиттің 1904 жылғы «Феникс және кілем» романында балалар сиқырлы рәсімді импровизациялау үшін Ингольдсби аңыздарына жүгінеді. Рудьярд Киплингтің 1914 жылғы «Ит Герви» әңгімесі, «Жаратылыстардың алуан түрлілігі» (1917) жинағында «Сент-Генгульфустың жырларынан» Кішкентай Бинго иесіне сілтеме жасайды. Дороти Л. Сайерс өзінің «Кімнің денесі?», «Бес қызыл елік», «Тоғыз тігінші» және «Гауди түні» романдарында Ингольдсби аңыздарынан үзінділер келтіреді. Энтони Пауэллдің 1968 жылғы «Әскери философтар» романында Ник Дженкинс Марсель Прусттың «Жоғалған уақытты іздеу» романын оқыған кезде демалу үшін Ингольдсби аңыздарын оқығанын айтады. Эдвард Игердің «Жартылай сиқыр» кітабының 7-тарауында Кэтрин Ингольдсби аңыздарынан оқиды. Эдмунд Уилсон «Хекате округінің естеліктерінде» Ингольдсби аңыздары туралы айта келіп, өзінің досы «Реймстің қарғасы сияқты, қоңырау мен кітаппен қарғысқа ұшырап, түнде шатасып кіргенін» жазады. Екі басты кейіпкер кейін Ингольдсби аңыздарын талқылайды. Кенттік фольклорлық тобы Los Salvadores әні «Көмікшілердің секіруі» Ингольдсби аңыздарындағы осы аттас оқиғаға негізделген. П. Г. Водхаус өзінің «Префекттің ағасы» романында (1903) Ингольдсби аңыздарына сілтеме жасайды, өзінің басты кейіпкерін ертеректегі «өлімді жек көретін, бірақ қысымға төтеп бере алмайтын» әйелмен салыстырады. Ньяго Марш «Ақ галстукпен өлімде» Ингольдсби аңыздарына сілтеме жасайды. Троя Лорд Томноддиге тап болғанын және оның «керемет әсерін» айтады. Ол сондай-ақ «Лампалардың артықшылығында» (19-тарау, 4-бөлім) «Даңқ қолдарына» сілтеме жасайды. Ол сонымен қатар «Өлім мен билеуші қызметшіде» жұмысты қысқаша атап өтеді. «Қойдың құйрығын екі рет шайқау» тіркесінің ең ерте жазбадағы қолданылуы осы жинақта кездеседі. Дәлелдер «Ормандағы қыздар» немесе «Норфолк трагедиясы», «Омнибустағы қатар: Хеймаркет туралы аңыз» және «Сент-Алойс туралы аңыз: Блой туралы аңыз» әңгімелерінде табылады. Анжела Тиркельдің «Мисс Бантинг» романында (1946) Ингольдсби аңыздары күлкілі әсер үшін бірнеше рет (Батлер, Байрон және В. С. Гилбертпен бірге) еске алынады, өйткені Миксо славян қызметші қыздары оларды ағылшын юморының үлгілері ретінде мәдени сабақтарында өте мұқият зерттеуі керек.
In Patrick Leigh Fermor's A Time of Gifts, Chapter 11 "The Marches of Hungary", p. 312, on seeing a remarkably dressed old Hungarian soldier or official in a coach near the Danube in 1934, complete with brown fur and gold chain around his shoulders, a medal around his neck, and a scimitar across one knee: "('Twould have made you crazy' – the lines suddenly surfaced after years of oblivion – 'to see Esterhazy / with jools from his jasey / to his diamond boots.' Yes, indeed.)" [A jasey is a wig.] In H. Rider Haggard's 1885 novel King Solomon's Mines, Allan Quatermain describes himself as non literary, claiming to have read regularly only the Bible and the Ingoldsby Legends. Later in the novel he quotes a poem that he attributes incorrectly to The Ingoldsby Legends, its actual source being Sir Walter Scott's epic poem Marmion. In Henry James's 1888 essay "From London", his stay at Morley's Hotel (and the recollection of the four poster bed) brings to mind "The Ingoldsby Legends", he 'scarce knows why'. The narrator in H. G. Wells' short story "The Red Room" (1894) refers to making up rhymes about the legend "Ingoldsby fashion" to calm himself. In Sarah Grand's 1897 novel The Beth Book, the narrator and main character, Beth, mentions the Ingoldsby Legends as a favourite of her childhood, and recites a passage from "The Execution" that appears in the collection. In J. Meade Falkner's 1903 novel The Nebuly Coat, Lord Blandamar amuses his wife by reading a new edition of the Ingoldsby Legends after dinner. In E. Nesbit's The Phoenix and the Carpet (1904), the children consult the Ingoldsby Legends when they want to improvise a magic ritual. Rudyard Kipling's short story "The Dog Hervey" (1914), collected in A Diversity of Creatures (1917), references the dog Little Byngo from "A Lay of St Gengulphus". Dorothy L. Sayers has characters quote from The Ingoldsby Legends in her novels Whose Body?, Five Red Herrings, The Nine Tailors, and Gaudy Night. In Anthony Powell's 1968 The Military Philosophers, Nick Jenkins mentions reading The Ingoldsby Legends when he needs relaxation from Marcel Proust's In Search of Lost Time. In Chapter 7 of Half Magic by Edward Eager, Katherine reads from The Ingoldsby Legends. Edmund Wilson references the Ingoldsby Legends in Memoirs of Hecate County when he states that his friend, "staggered in tonight like the jackdaw of Rheims, cursed by bell and book, —". The two main characters then discuss the Ingoldsby Legends. Kentish folk band Los Salvadores song "Smugglers' Leap" is based on the story of the same name featured in the Ingoldsby Legends. P. G. Wodehouse refers to The Ingoldsby Legends in his novel A Prefect's Uncle (1903), comparing his title character to the lady in the earlier work "who didn't mind death, but who couldn't stand pinching". Ngaio Marsh refers to The Ingoldsby Legends in Death in a White Tie. Troy tells about coming across Lord Tomnoddy and the hanging and the "extraordinary impression" it had on her. She also makes references in Surfeit of Lampreys, the second time (Chapter 19 Part 4) with reference to The Hand of Glory. She also makes brief mention of the work in Death and the Dancing Footman. It has been said that the oldest documented usage of the phrase "two shakes of a lamb's tail" can be found within this compilation. Evidences are found within the stories The Babes In The Wood; Or, The Norfolk Tragedy, A Row In An Omnibus (Box): A Legend Of The Haymarket, and The Lay Of St Aloys: A Legend Of Blois. In Angela Thirkell's novel Miss Bunting (1946) the Ingoldsby Legends are referred to repeatedly (along with Butler, Byron and W. S. Gilbert) for comic effect as the Mixo Slavian maid must study them very seriously in her cultural classes as examples of English humour.