Кіріспе

Калифорния штатындағы алғашқы афроамерикандық қаласын сақтау

Полковник Алленсворт мемлекеттік тарихи паркі – АҚШ, Калифорния штатының мемлекеттік паркі, ол афроамерикандықтар құрған, қаржылаған және басқарған Калифорниядағы жалғыз қала – Алленсвортты сақтайды. Бұл шағын шаруашылық қауымдастығы 1908 жылы Лт. Полковник Аллен Алленсворт, профессор Уильям Пэйн, пастор Уильям Пек, кенші Джон В. Палмер және жылжымайтын мүлік агенті Гарри А. Митчелл афроамерикандықтардың экономикалық және әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатымен құрылды. Полковник Алленсворт (1842–1914) Букер Т. Вашингтонмен достық қарым-қатынаста болды және Тускиги институты мен оның жанындағы қаланың дамуынан шабыттанды. Алленсворт «Батыстың Тускигиін» құруды жоспарлады. Аймақтағы жер асты суларының деңгейінің төмендеуі сияқты бақытсыз жағдайлар қаланың құлдырауына әкелді. Қаланың істерін «Алленсворт прогрессивтік қауымдастығы» деп аталатын кеңес басқарды, ол қаланың қалыптасу және даму кезеңінде басшылық жасады. Қоғамда ерлер мен әйелдер жауапты лауазымдарда тұрды. Алленсворттың экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген: фермерлер люцерна, бидай, қант қызылшасы және мақта өсірді, сондай-ақ сүт малдары, тауықтар, түйеқұстар мен бельгиялық қояндар өсірді. Қалада бірнеше кәсіпорын мен қоғамдық ғимараттар болды: нан пісіретін орын, дәріхана, ат қорасы, шаштараз, шіркеу, мектеп, кітапхана және машина жасау шеберханасы. 1913 жылы «Окленд Саншайн» – Калифорния штатының Окленд қаласындағы афроамерикандықтардың жетекші газеті Алленсворттың кәсіби жобаларынан ай сайын шамамен 5000 доллар табыс тапқанын хабарлады. Бірақ 1912 жылы су мәселелері туа бастады және 1914 жылға қарай олар өте ауыр болды. Аймақтағы жер асты суларының деңгейінің төмендеуі және сілтілі тұздардың көбеюі қаланың құлдырауына себеп болды. Алғашқы қоныс аударушылар кеткеннен кейін жердің құны төмендеді, кейбір үйлер бос қалды, ал қалғандары жалға берілді немесе сатылды. 1950 жылдары Алленсворт ауыз суы жоқ кедей аймаққа айналды: оның жалғыз су құдықтары мырышпен ластанған, ал штаттың денсаулық сақтау органдары оларды пайдалануға жарамсыз деп жариялады. Штат парктік мақсаттар үшін жерді сатып алған кезде, штат қызметкерлері жер иелеріне «нарықтық құн» төленгенін айтты, бірақ бұл құн өте төмен болғандықтан штат бұрынғы иелерін көшіруге қаржылық көмек көрсетті. Штат паркінің рейнджері Грег Кауффманның айтуынша, «тек екі-үш отбасы ғана көшуге наразы болды». Ол сондай-ақ «жобаға үлкен қолдау көрсетілді» деді.

Полковник Алленсворттың өлімі

1919 жылы Делайла Л. Бизли өзінің «Калифорнияның қара нәсілді пионерлері» атты кітабында былай деп жазды: «Полковник Алленсворттың өлімі өте қайғылы болды, себебі ол үш соғыстан өткен соң, Лос-Анджелестен бірнеше шақырым қашықтықтағы Калифорния штатының Монровия қаласында абайсызда жүргізген мотоциклшінің соқтығысынан қаза тапты, оқиға 1914 жылдың қыркүйек айының жексенбі күні таңында болды. Қарлы полковник шағын ауылдық шіркеуде уағыз айтуға бара жатып, Pacific Electric трамвайынан түсіп жатқанда, осы мотоциклшілер оны құлатып, үстінен өткізіп, салдарынан қаза тапты. Оның өлімінен кейін жиырма төрт сағат ішінде есін жоғалтқан күйі қайтыс болды, бұл жайт штат тұрғындарына күтпеген соққы болды. Ол бұрынғы екі жылды профессор Чарльз Александрмен бірге өмірбаянын жазу үшін диктант беруге және көмектесуге жұмсаған еді». 1972 жылы «Алленсворт тарихи ауданы» Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Соңында, 1974 жылы сол кездегі губернатор Рональд Рейган департаментке паркті құруға рұқсат берді. Полковник Алленсворт мемлекеттік тарихи паркі 1976 жылы құрылды. Эд Поуп зейнетке шыққаннан кейін «осы аймаққа оралып, сақтау жөніндегі белсенділікке кірісті». 2008 жылдың қазан айында Алленсворттың 100 жылдығы тойланды. Парктің тарихын еске алу мақсатында жыл бойы түрлі шаралар өткізіледі. Сақталған қалашықта қалпына келтірілген тоғыз ғимарат бар, олардың ішінде мектеп, қонақ үй, дүкен, кітапхана және бірнеше тұрғын үйлер бар. Паркте келушілерді қабылдау орталығы бар, ал экскурсиялар алдын ала келісім бойынша ұйымдастырылады. Келушілерді қабылдау орталығында «Алленсворт рухы» атты бейнефильм көрсетіледі. Жыл бойы ашық болатын он бес кемпинг орнында автокөліктермен тіркемелер немесе шатырлар орналасады. Әрбір кемпинг орнында пикникке арналған үстел және кеспеш пеш қарастырылған, ал жақын жерде су ағызылатын әжетханалар бар. Мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін қосымша жабдықтар да қолжетімді. Сонымен қатар, жасыл шөп, ағаштар және көлеңкелі жайлар да бар. Жақын жердегі пикник аймасына Калифорния табиғатты қорғау корпусы отырғызған 75 ірі ағаш көлеңке береді. Парк Earlimart қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 16 шақырым (10 миль) қашықтықта, J22 округтік жолында, Central Valley тас жолының (SR 43) батыс жағында орналасқан.

Жер бедері мен қоршаған орта

Жер бедері Оңтүстік Сан-Хоакин аңғарына тән. Темір жолдың жол төсемінен басқа, қала ішіндегі биіктік айырмашылығы 5 футтан (2 метрден) кем. Аңғардың көп бөлігі сияқты, жер асты суларын суару үшін тарихи түрде артық сорғылауға байланысты шөгінділер пайда болған. Орталық аңғарда әдетте жылы, құрғақ климат басым; жазда ыстық, қыста жұмсақ болады. Орталық аңғарда жауын-шашын көбінесе қазаннан сәуірге дейін жауады. Қыста температура мұз түзілетіндей төмен болады, бірақ қар сирек түседі. Жазғы температураның жоғарылауы – қалыпты құбылыс. Тарихи тұрғыдан аңғар 20 ғасырда су бағыттары мен ауыл шаруашылығының дамуына дейін көктемгі су толы жазықтар мен маусымдық көлдерге толы болған. Қаланың батысында табиғи газ кен орны бар. Күндіз белсенді болатын соулар паркте кездеседі. Алленсворттың солтүстігінде АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі басқаратын Пиксли ұлттық жануарлар қорығы орналасқан. Қаланың іргесінде Алленсворт экологиялық қорығы бар. Бұл аймақта Сан-Хоакин түлкісінің (Vulpes macrotis mutica) жоғалу қаупі бар. 2007 жылы Калифорния штаты 576 нөміріндегі заңды қабылдады, ол парктің айналасында 2,5 мильдік (4 км) сүт өнімдерінен бос аймақ белгіледі. Бұл заң екі сүт фермасының құрылысына жауап ретінде қабылданды. Экологиялық белсенділер бұл фермалардың жақындағы Пиксли ұлттық жануарлар қорығына, Алленсворт экологиялық қорығына және тарихи парке кері әсер етуі мүмкін екенін (сүт шыбындары мен иіс) айтып наразылық білдірді.

Амтрак станциясы

Олленсуорт станциясы немесе полковник Алленсуорт мемлекеттік тарихи паркі станциясы мемлекеттік тарихи парктің шығысында, парктің кіреберісіне жақын, Орталық аңғар тас жолының (SR 43) бойында орналасқан. Станцияда тек платформа бар, жабын жоқ. Станцияға Бейкерсфилд пен Окленд немесе Сакраменто қалалары арасындағы Amtrak-тың Сан-Хоакин қызметі тоқталады. Ол 2001 жылға дейін немесе осы жылдың өзінде ашылған. Станция шартты аялдама болып табылады, яғни пойыз тек алдын ала бірнеше апта бұрын брондама жасаған 20 немесе одан көп адамнан тұратын топтар үшін тоқтайды. Станцияға сапарды жоспарлау үшін алдын ала келісімдер жасау қажет болғандықтан, Amtrak-тың көптеген станциялар тізімінде көрсетілмейді. Паркте өтетін арнайы шаралар, оның ішінде жыл сайынғы 19 маусым мерекесі кезінде кестелі қызмет көрсетіледі. 2009 жылы полковник Алленсуорт мемлекеттік тарихи паркі станциясында жолаушылар отырды немесе түсті. Калифорния жоғары жылдамдықты темір жолы іске қосылғаннан кейін Сан-Хоакин пойыздары мұндағы қызметін тоқтатуы күтілуде.

1880-жылдардың сирек кездесетін темір жол вагондары

Алленсворттағы станция қызметкерінің тұрғын үйі болған деп саналатын екі сирек 19 ғасырғы теміржол вагондары Калифорния штатының теміржол мұражайында қалпына келтіріліп, полковник Алленсворт мемлекеттік тарихи паркінде қойылды. Калифорния штатының парктері 2002 жылдың ортасында коммерциялық емес мұражаймен Алленсвортқа қатысты екі теміржол вагонының корпусын сақтау және қалпына келтіру жөнінде келісімшарт жасады. 20 ғасырдың басында дөңгелектері мен осьтері алынып тасталған. Жоба үшін бір вагон толық құжатталды және мұражай деңгейінде консервацияланды. Бүгінде бұл вагонды ерте теміржол жүк вагондарының сирек мысалдары деп есептейді.