Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Квинбейян өзені – жыл бойы құрғамайтын өзен. Бөгеттің иесі – Ұлттық Достастық Үкіметі, ал оны ACTEW корпорациясы басқарады. ACTEW – сумен жабдықтаушы коммуналдық қызметтерді ұсынатын, ACT үкіметіне тиесілі корпорация. ACTEW бөгет жағалауларын да басқарады. Бөгет салынғалы бері өзендегі су ағынының азаюы және соңғы он жылдағы орташадан төмен жауын-шашын өзен арнасын өзгертіп, жағалауда өсетін, ағыс аз жерді ұнататын шыршық және өзен өсімдіктерінің көбеюіне алып келді. Өзенді басқару шараларына осы зиянды өсімдіктерді жою кіреді.
The Queanbeyan River, a perennial stream The Commonwealth Government owns the dam, which is operated by ACTEW Corporation, the water utility provider, that is an ACT government owned corporation. ACTEW also manages the dam foreshores. Lower flows in the river downstream of the dam since its construction, together with below average rainfall for the past decade, have modified the river channel and led to an increase in colonisation by willows and river plants which enjoy low flows. Management of the river includes eradication of these weeds.
Тарих
Квинбейян аймағы – Нгунавал және Нгариго халықтарының дәстүрлі мекені. Аймаққа алғаш келген еуропалықтар Чарльз Тросбидің басшылығымен келді. 1820 жылы Мюррамбиджи өзенін іздеу кезінде, оның тобы Квинбейян өзенінің арнасымен қазіргі Канберраға жақын, Ақ тасты жазықтың шығыс жағындағы аңғарға дейін жетті. Квинбейян өзені Квинбейян қалаларын сумен қамтамасыз етудің басты көзі болды және қаланың алғашқы тарихында оның экономикасының маңызды бөлігіне айналды. Жүнді жуу (тазалау) процесі қазіргі Оукс-Эстейт маңындағы өзенде жүргізілді, ол бұрын Квинбейянның құрамына кірген.
The Queanbeyan region is the traditional home of the Ngunnawal and the Ngarigo peoples. The first Europeans visitors to the area were led by Charles Throsby. While searching for the Murrumbidgee River in 1820, his party followed the course of the Queanbeyan River into a valley at the eastern end of the Limestone Plains near present day Canberra. The Queanbeyan River was the main water supply for the towns of Queanbeyan and during its early history it was an integral element to its economy. Wool scouring (cleaning) was carried out in the river near presentday Oaks Estate, formerly a part of Queanbeyan.
Су тасқыны
Квинбейан қаласының аумағында еуропалықтар қоныстанғаннан кейінгі алғашқы маңызды су тасқыны 1851 жылы болды: одан кейін 1852 жылы екі рет, 1861 жылы екі рет, 1870 жылы екі рет, 1891 жылы, 1910 жылы, 1922 жылы, 1925 жылы, 1952 жылы, 1974 жылы, 1975 жылы және 1976 жылы қайталанды. Квинбейан және аудан тарихи мұражайы қоғамының мүшесі жасаған уақыт жобасы 2012 жылға дейінгі ұқсас даталарды көрсетеді. 2016 жылдың 6 маусымында болған тағы 6 метрлік (19.7 фут) су тасқыны туралы мәліметтерді қосу үшін оны жаңарту қажет. 1976 жылғы су тасқыны кезінде жартылай дайын Гугонг тоғаны су салмағынан құлау қаупіне тап болды. Егер олай болғанда, Квинбейан мен Канберраның көтеріңкі емес аймақтары суға батып кетер еді. Квинбейандағы зират суға батып, көптеген мәйіттер Бёрли Гриффин көліне ағысып кетті. 2010 жылдың желтоқсан айында Квинбейан өзенінің деңгейі жоғары көтеріліп, жағалауларын бұзып, Квинбейан өзен жағалауындағы туристік саябақты су басып кетті. Аймақтағы барлық мектептер жабылып, шамамен 100 үй мен кәсіпорның эвакуацияланған тұрғындары үшін кейбір жергілікті мектептер уақытша баспана ретінде пайдаланылды. 2012 жылдың наурыз айында су тасқыны туралы ескертулер жасалды, бірақ өзен жағалауын бұзған жоқ.
The first significant flood after European settlement of the site of Queanbeyan City was in 1851: others followed twice in 1852, twice in 1861, twice in 1870, 1891, 1910, 1922, 1925, 1952, 1974, 1975 and 1976. A timeline compiled by a member of the Queanbeyan and District Historical Museum Society gives similar dates, extending to 2012. It is yet to be updated to record another 6 metre (19.7 feet) flood on 6 June 2016. During the 1976 flood the half completed Googong Dam was at risk of collapse under the weight of water behind it. In this eventuality low lying parts of Queanbeyan and Canberra would have been inundated. The Queanbeyan Cemetery was flooded, with scores of bodies washed downstream into Lake Burley Griffin. In December 2010 the Queanbeyan River peaked at and broke its banks, flooding the Queanbeyan Riverside tourist park. All schools in the area were closed and some local schools were used as shelter for evacuated residents of around 100 houses and businesses. Following extensive rains in the catchment, in March 2012 there were flooding alerts, however the river did not breach its banks.
Балық аулау
Квинбейян өзені бір кездері Гугонг бөгеті маңында кең таралған Мюррей балығымен және кем дегенде Гугонг бөгетінің бастауына дейін созылған Маккуари балығының молдығымен әйгілі, әдемі өзен ретінде танымал болды. Жергілікті балықтардың осылай көп болуына байланысты, Квинбейян өзені Молонгло өзенімен бірге қоныстанудың алғашқы жылдарында "Балық өзені" деп аталып келді. Кейде Квинбейян өзенін "Оңтүстік Балық өзені" деп те атаған. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында бірнеше рет су тасқыны Куэнбейан қаласының орталық көшелеріне тірі Мюррей балықтарын әкеліп қалдырды. Балық аулау, шеттен келген балықтардың (мысалы, форель) енгізілуі, қамыс өсуі, лайлану және бөгеттердің балықтардың қозғалысына кедеріс келтіруі сияқты түрлі себептер Квинбейян өзеніндегі жергілікті балықтардың популяциясы Гугонг бөгеті салынған кезде құрып кетуге жақын келді.
The Queanbeyan River was renowned as a beautiful river abounding in native Murray Cod, which once extended to the vicinity of Googong Dam, and native Macquarie perch, which extended to at least the headwaters of Googong Dam. Due to this abundance of native fish, the Queanbeyan River, along with the Molonglo River, was often known as the "Fish River" in the early days of settlement. Sometimes the Queanbeyan River was further distinguished by being called the "South Fish River". On more than one occasion in the late 19th and early 20th centuries floods deposited live Murray Cod in the main streets of Queanbeyan. A variety of ills including introduction of exotic fish such as trout, overfishing, willow encroachment, siltation, and weirs blocking migration saw native fish populations in the Queanbeyan River close to extinction by the time Googong Dam was built.
Су сапасы
Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі, Квинбейен өзені суларын ластамай, оның суын қоса алғанда, Австралиялық елордалық аймаққа ресурстарға қол жеткізуді қамтамасыз етті. Гугонг бөгеті төменгі ағысындағы өзеннің табиғи орта ретіндегі жағдайы соңғы жылдары Квинбейан қалалық кеңесі тарапынан нашар деп бағаланды, өзен карп пен қамыспен толып кеткен. Квинбейан кеңесі өзенді тазалау мақсатында ресурстарды дамыту схемасын іске қосты, оның ішінде "карп аулау" жарысы ұйымдастырылды, онда жеңімпаздар 500 доллар немесе балық аулау құралдарын жеңіп алды. Еуропалық карп Гугонг бөгетінен жоғары ағысқа енген жоқ, бұл бөгетте де, өзеннің жоғары жағында да форель мен жергілікті балықты аулауға қолайлы жағдай жасады. Карп өзеннің бойында кездеседі, бірақ оның саны аз. 1979 жылы Гугонг бөгеті салынғалы бері, қорғалатын Маккуарри шұңқыры су қоймасында сирек кездеседі, және Гугонг бөгетінен жоғары алғашқы сарқырамадан тыс жерде де көрінуі өте сирек, 1980 жылдары 57 Маккуарри шұңқыры енгізілгеніне қарамастан.
Under the , the Government of New South Wales guaranteed the Australian Capital Territory access to resources including water by protecting and not polluting the waters of the Queanbeyan River. The condition of the river as a native habitat below Googong Dam has been seen as unhealthy in recent years by the Queanbeyan City Council, with the river being overrun with carp and reeds. The Queanbeyan Council has put in place a resource development scheme to clean out the river, including a 'catch a carp' competition where the winners won $500 or fishing gear. European carp have not penetrated the river above Googong Dam, providing an excellent trout and native fish catchery in both the dam and the river upstream. Carp are present the entire length of the river, but in small quantities. Since construction of Googong Dam in 1979, the endangered Macquarie perch has been very occasionally reported in the reservoir, and rarely beyond the first waterfall upstream of Googong Dam, despite the introduction of 57 Macquarie perch in the 1980s.
Басқа да жануарлар
Квинбейен өзенінде жабайы жануарлардың алуан түрлері кездеседі, олардың ішінде жиі жағалауда жайылатын уомбаттар мен кенгурулардан бастап, сирек кездесетін платипустар да бар. Квинбейен өзенін қоршаған аймақта шығыс сұр кенгуруларының көп саны қоныстанған. Сондай-ақ, платипустардың да шағын популяциясы бар.
The Queanbeyan River has a range of native wildlife ranging from wombats and kangaroos which are often found grazing on the banks to the not commonly seen platypus. The area surrounding the Queanbeyan River supports a large population of Eastern grey Kangaroos. There is also a small number of platypuses.