Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Блюграсс музыкасының субжанры. Чех блюграссы – 20 ғасырдың ортасында АҚШ-тың оңтүстік-шығысында пайда болған блюграсс музыкасының чех тіліне аударылған және бейімделген түрі. Алайда, Чехия жеріндегі осы музыканың тарихы мен орындалуы оны жай ғана көшірмеден гөрі артық етеді. Америка жанры мен стилі чех контекстінде сіңіріліп, өзгеріске ұшырады, нәтижесінде ерекше жергілікті құбылыстардың спектрі пайда болды. Бұл музыкалық шығармалар әлі де бастапқы шабытына жеткілікті жақындық сақтайды, сондықтан "блюграсс" деп аталуға лайық. Чех блюграссын трансмәдениет, қабылдау, дәстүрлілік және "әлемдік" музыка идеялары тұрғысынан қарастыруға болады.
Subgenre of bluegrass music
Czech Bluegrass is Czech interpretations of bluegrass music that emerged during the middle of the twentieth century in the southeastern United States. The music's history and performance in the Czech lands, however, make it more than simple example of mimesis. The American genre and style have been absorbed and transformed in the Czech context to produce a spectrum of uniquely local phenomena. These musical compositions still bear enough relation to their inspiration to merit the "bluegrass" name. Czech Bluegrass can be considered with respect to ideas of transculturation, appropriation, traditionalism, and "world" music.
Өмірбаян
Чехтердің америкалық мәдениетке деген қызығушылығы он тоғызыншы ғасырға дейін жетеді және Ескі Батыс, ковбойлар, американдық үндістер және басқа да танымал суреттер туралы жарқын түсініктермен толы. 1918 жылдан кейін, жаңадан құрылған Чехословакия Республикасында чехтердің «трампинг» қозғалысы осының негізгі бағыты болды. «Трампинг» – бұл скаутинг, неміс «wandervogels» және америкалық романтизмнен алынған идеялардың чехтік ерекшелігі. Бұл қозғалысқа сүйемелдеген музыка («трамп музыкасы») чех халық мұрасы, ерте джаз және «синкоптық музыка» деп аталатын басқа да музыка түрлерінің – шаштараздық әндер, үйлесімді ән айту, АҚШ, Франция және басқа елдердің танымал әндерінің қоспасынан құралды. Чех «трампинг» жақтастары 1940 жылдардың соңында бұл музыканы алғаш естіген кезде блюграсс дыбыстарын және «стилін» жылдам қабылдады.
Czech interest in things American dates to the nineteenth century, and is suffused with luminous conceptions of the Old West, cowboys, American Indians and other iconic images. Czech Tramping emerged as its main vector after 1918 in the newly formed Czechoslovak Republic. Tramping in this sense is a Czech specific blend of ideas taken from Scouting, the German wandervogels, and Americanist romanticism. The music that accompanied the movement (tramp music) was a blend of Czech folklore, early jazz and other "syncopated music", such as barbershop, harmony singing, and popular songs from the U. S., France, and elsewhere. Czech tramping enthusiasts quickly incorporated the sounds and "style" of Bluegrass when they first heard this music in the late 1940s.
Бірінші буын
Көптеген чех блюграсс орындаушыларының "көне буыны" блюграсспен байланысты қызметтерін соғыстан кейінгі жылдармен байланыстырады, ол музыка үшін қиын кезең болғанымен, маңызды дамуларға толы еді. Музыка туралы ақпарат пен шабыт күтпеген жолмен чехтарға жетті. Чехтар Мюнхендегі АҚШ әскери базаларының "Қарулы күштер желісі" радио бағдарламаларын тыңдағанда, олар өздерінің қажеттіліктері үшін еркін пайдалана алатын американдық музыканың көптеген үлгілерін естіді. Трампинг әндерінің репертуары Билл Монро, Джонни Кэш, Джимми Роджерс сияқты музыканттардан үйренген әндермен тез толықты. Аспаптар, әсіресе банжо, сол кезде көпшілікке беймәлім болды. Тенор банжо мен гитара банжода ойнауға тырысқан аз ғана музыканттар, Пит Сигердің 1964 жылғы Прага концертіне дейін радиодан естігенін қайталай алмады. Банжошы Марко Чермак осы шарадан түсірілген суреттерден алғашқы чех бес тартылған банжосын жасауға қол жеткізді. Одан кейін ол осы жаңа стильді және аспапты "Greenhorns" (Zelenáči) тобымен бірге концерттерде көрсетуге кірісті. Осы бірінші буын музыканттары (соның ішінде "Rangers" және "Taxmeni" тобы да бар) көптеген чехтарды блюграсс сияқты ерекше музыкамен айналысуға ынталандырды, бұл қауымдастықты жазбаша материалдармен, жазбалармен және, әрине, аспаптармен қолдау көрсету үшін шағын өндірістер мен кәсіпорындардың ашылуына себеп болды. Чехтар американдық блюграсс көздерінен оқшауланған болғанымен, қиындықтарға қарамастан, хабардар бола білді. Парадоксалды жайт, 1968 жылғы Кеңес әскерлерінің басып кіруі Чехиядағы блюграсс музыкасының дамуына көмектесті. Ол көптеген чехтарды эмиграцияға жіберді, олар елге кітаптар, жазбалар және басқа материалдарды жібере алды. Еуропадағы алғашқы (қазіргі кездегі ең ұзаққа созылған) блюграсс фестивалі 1972 жылы Копидлнода өтті, бұл Карлтон Хейни 1965 жылы Роанок (Вирджиния штаты) блюграсс фестивалінде осы идеяны ұсынғаннан кейін жеті жыл өткен соң болды.
Many Czech bluegrass "old timers" date their involvement with something specifically bluegrass like to the post war years, a lean time for the music, but one that contains important developments. Information and inspiration for the music reached Czechs through unlikely means. When Czechs tuned into Armed Forces Network radio programs from US military installations in Munich, they were flooded with a wealth of American music that they were able to freely use for their own ends. Tramping's song repertory was soon augmented with tunes learned from the likes of Bill Monroe, Johnny Cash, Jimmie Rodgers and others. Instruments were often an obstacle, especially the still largely unknown banjo. The few musicians who tried to get by on tenor banjo and guitar banjo had little to inform their attempts at emulating what they heard on the radio, until Pete Seeger's 1964 Prague concert. Banjoist Marko Čermak was able to build the first Czech five string banjo from photographs taken at this event. Soon after he started presenting this new style and instrument in performances with the group Greenhorns (Zelenáči). This first generation of players (which also includes Rangers and Taxmeni) inspired many Czechs to take up distinctly bluegrass like music, necessitating cottage industries and then actual businesses to support this community with written materials, recordings, and of course, instruments. Czechs were in many ways isolated from sources of American bluegrass, but still were able to stay informed, though not without some difficulty. Paradoxically the 1968 Soviet invasion helped Bluegrass in the Czech lands. It scattered many Czechs into exile, whence they were able to send books, recordings, and other materials back home. The first (and now longest running) Bluegrass festival in Europe began its history in 1972 in Kopidlno, only seven years after Carlton Haney introduced the concept with his Roanoke (VA) Bluegrass Festival of 1965.
Екінші буын: прогрестік импульс
1970-1980 жылдары Чехияның блюграсс қауымдастығында New Grass Revival тобының жазбалары тарала бастағанда, бұл музыканың прогрессивті мүмкіндіктеріне қызығушылық оянды. Poutníci тобы – Брно қаласындағы топ, олардың репертуарына чех тіліне аударылған блюграсс стандарттары, жаңадан жазылған және халықтық үлгідегі әндер, сондай-ақ блюграсс аспаптарына бейімделген классикалық пьесалар кіреді. Олардың көп бөлігін чех тілінде орындауы, олардың музыкасын өз еліндегі кең көрерменге жақын етеді. Бұл топ бүгінгі күнге дейін өнер танытып келеді, құрамында көбінесе жаңа адамдар бар. Топтың жетекші әншісі және әнші-сазгері Роберт Кřesťan – Чехиядағы ең танымал "фольклорлық" әнші-сазгерлердің біріне айналды және өзінің Druhá Tráva тобымен блюграсс негіздерінен алшақтап, жаңа бағыттарды іздестіруде. АҚШ-та бұл топ бұрынғы Bluegrass Boy Питер Рованмен бірлескен жұмыстарымен танымал. Мандолина мен скрипкада ойнайтын Жири Плочек Poutníci тобынан шығып, Teagrass тобын құрды, ол дәстүрлі блюграсс, джаз, клезмер, Моравия халық музыкасы және басқа да аймақтық дәстүрлі жанрлардың элементтерін қамтитын ерекше орындау стилін жасады. Петр Кůс – өзінің шебер мандолина ойнауынан гөрі, өлеңдерінің поэзиясымен танымал композитор. Кřesťan сияқты ол бастапқыда блюграсс үлгісінде орындаған, бірақ кейіннен одан алыстаған стильге көшті, алайда оның тобы әрқашан дәстүрлі блюграсс аспаптық құрамын және музыкалық атмосферасын сақтап келді.
When recordings by the band New Grass Revival starting spreading through the Czech bluegrass community in the 1970s 80s, interest was sparked in the progressive possibilities of this music. The band Poutníci are a Brno based group that included in their repertory bluegrass standards translated into Czech, newly composed and more folk like songs, as well as classical instrumentals adapted for bluegrass instrumentation. They also sing almost entirely in Czech, making their music more accessible to wider audiences in their own country. This group continues to play today, with almost entirely new personnel. Lead singer and songwriter Robert Křesťan has become one of the most well regarded Czech "folk" singer songwriters, and has continued his trajectory away from the core of bluegrass with his band Druhá Tráva, who are best known in the U. S. for their collaboration with former Bluegrass Boy Peter Rowan. Mandolinist/Fiddler Jiří Plocek left Poutníci to found the band Teagrass and has created an exciting performance idiom that includes elements of more traditionalist bluegrass, jazz, klezmer, Moravian folk music, and other regional traditionalist genres. Petr Kůs is another notable composer/bandleader known more for the poetics of his texts than for his solid mandolin chops. Like Křesťan, he moved from emulative beginnings to a style that is less indebted to Bluegrass, though his band has always maintained the traditional bluegrass instrumental lineup and a lot of its musical affect.
(Нео-) дәстүрлілік
1989 жылғы "барқыт революциясынан" кейінгі жылдардағы көк шөп өркендеуі – чехтер мемлекеттік социализмнің шектеулерінен азат болғаннан кейін пайда болған мүмкіндіктерді толықтыруға бағытталған кеңею болды. Druhá Tráva АҚШ-қа гастрольдік сапармен шықты, ал американдық әртістер 1993 жылдан бастап құрылған жаңа Чехия Республикасында және оның серігі Словакияда өнер көрсете алды. Бірақ бұл көпірбас ұзаққа созылмады. Druhá Tráva және Poutníci, сондай-ақ тағы бірнеше гибридтік топтар әлі де сәтті өнер көрсетеді, бірақ белсенді музыкалық дамудың бір бөлігі емес. Соңғы он жылда Чехиядағы әуесқойлар АҚШ-тағы трендтерді ұстана отырып, музыканың дәстүрлі формаларына жоғары қызығушылық танытты. Reliéf, Bluegrass Cwrkot, Petr Brandejs Band, Roll's Boys, Dessert және тағы да көптеген топтар осы санатқа жатады. Олардың барлығы блюграсс жанрының алғашқы жылдарындағы американдық музыканттардың, соның ішінде Билл Монро, Флэтт және Скруггс, Джимми Мартин және басқа да белгілі тұлғалардың еңбектерінен алынған элементтерді орындайды.
The bluegrass boom in the years following the 1989 velvet revolution was an expansion that attempted to fill the realm of possibilities Czechs enjoyed after being freed from the constrictions of state socialism. Druhá Tráva toured the U. S., and American artists were more able to perform in the newly forged (as of 1993) Czech Republic and its counterpart, Slovakia. This bubble didn't last, however. Druhá Tráva and Poutníci as well as some other hybridizing groups still perform successfully, but are not part of active musical development. In the last decade, enthusiasts in the Czech Republic—following trends in the U. S. community—have nurtured a strong interest in the traditionalist forms of the music. Groups like Reliéf, Bluegrass Cwrkot, Petr Brandejs Band, Roll's Boys, Dessert, and many more fit into this category. They all perform aspects of bluegrass drawn from work by American musicians of the early days of the genre, including Bill Monroe, Flatt and Scruggs, Jimmy Martin, and all the usual suspects.
Қазіргі жағдай
Чехияда "блюграсс" өрнектерінің спектрі кең. Барлық еліктеу мен жаңару ағындары әр түрлі қажеттіліктерді және қоғамдық топтарды қамтиды. Қызықты қазіргі құбылыс – елден шығарылатын блюграсс музыкасы мен материалдарының артуы. Чех блюграсс тобының дәстүрлі бағыттағы өкілдері АҚШ-та белгілі бір деңгейде гастрольдік сапарлар жасаса да, Еуропаға саяхаттауды тиімдірек деп санайды, себебі олардың шебер аспаптық және вокалдық орындарымен танымал. Чехия аспап жасаушылары өте жақсы қолөнершіліктерімен және сапалы аспаптарымен атақ алды. Жири Лебеда, Ондра Холубек және Эдуард Кристофек сияқты шеберлер бүкіл әлемге танымал және сатылатын гитаралар, мандолиндер мен добролар жасап шығарады. Ең маңыздысы, бәлкім, Ярослав Пруха, Ляда Птачек және Павел Криштофек сияқты банджо жасаушылар шығаратын металл бөлшектері, олар бүкіл әлемде, әсіресе Gibson және басқа да АҚШ-тағы танымал өндірушілерде қолданылады.
The range of "bluegrass" expressions in the Czech Republic is wide. All the streams of emulation and innovation persist, serving different needs and sub communities. An interesting current phenomenon is the growing streams of bluegrass music and materials that are exported from the country. Czech bluegrass bands of the more traditionalist variety tour to some degree in the U. S., but find it more practical to limit their travel to Europe, where they are known for their masterful instrumental and vocal performance. Czech luthiers have built a reputation for their fine craftsmanship and quality instruments. Makers such as Jiři Lebeda, Ondra Holoubek, and Eduard Kristůfek produce guitars, mandolins, and dobros that are known and purchased worldwide. Most significantly, perhaps, are the metal parts produced by banjo makers Jaroslav Průcha, Láďa Ptáček, and Pavel Krištůfek, which are used throughout the world, most notably by Gibson and other established U. S. makers.