Кіріспе

Американдық химик және соғысқа қарсы белсенді (1939–2022)

Джон Радфорд Фройнс (/'//f//r//ou//.//I//n//z/; 13 маусым 1939 – 13 шілде 2022) – американдық химик және соғысқа қарсы белсенді, 1968 жылы Чикагода өткен Демократиялық ұлттық конвенциядағы тәртіпсіздіктерге қатысы бар деп айыпталған «Чикаго жетілігі» тобының мүшесі ретінде танымал. Йель университетінде химия ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алған Фройнсқа тәртіпсіздікке қатыстыру мақсатымен штаттар арасында саяхат жасағаны және өртке қауқыпты құрылғылар жасағаны үшін айып тағылды, бірақ ол ақталды. Кейіннен ол федералды Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау басқармасының (OSHA) уытты заттар жөніндегі директоры, содан кейін UCLA Еңбек денсаулығы орталығының директоры қызметін атқарды. Ол сондай-ақ 30 жылға жуық уақыт бойы Калифорния штатының уытты ауа ластағыштары жөніндегі ғылыми кеңес тақтасының төрағасы болды, 2013 жылы даулы жағдайлар мен мүдделердің қақтығысы туралы мәлімдемелерге байланысты қызметтен кетті.

Ерте өмір және білім

Фройнс 1939 жылғы 13 маусымда Калифорния штатының Окленд қаласында дүниеге келген. Ол Калифорния университетінде, Берклиде химияны оқыды және 1963 жылы ғылым бакалавры дәрежесін алды. Кейін Фройнс Йель университетінде аспирантурада оқыды, 1964 жылы ғылым магистрі, ал үш жылдан соң философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның аспирантуралық жұмысы Йель университетінің зейнеткер профессор-эмеритусы доктор Кеннет Вибергтің зертханасында жүргізілді. Ол Ұлттық ғылым қорынан докторантурадан кейінгі стипендия жеңіп алды және 1966 жылдан 1968 жылға дейін Ұлыбританияның Лондон қаласындағы Корольдік институтта Нобель сыйлығының лауреаты, химик доктор Джордж Портердің зертханасында жұмыс істеді. "Чикаго жетілігінің" мүшесі ретінде танылған Фройнс 1969 жылғы наурыз айында президент Никсонның басшылығымен АҚШ Әділет министрлігі тарапынан 1968 жылғы Чикагодағы Демократиялық ұлттық конвенциядағы наразылық демонстрацияларына қатысқандығы және басшылық еткені үшін тағы жеті адаммен бірге айыпталды. Екі тармақты айыптамада "көтеріліс тудыру үшін штаттар арасында саяхаттауға сөз байласу" және "көтеріліс тудыру" деп көрсетілді. Ұзақ сот процесінен кейін, ұлттық БАҚ назарына іліккен Фройнс пен Ли Вайнер екеуі де тағылған айыптардан ақталды, ал қалғандары бір айып бойынша кінәлі деп танылды. Фройнсқа қатысты шешімдерді қоса, соттың беделін түсіргені туралы шешімдер апелляциядан кейін толығымен қабылданбады. Силдің ісі судья оның таңдаған адвокатымен қамтамасыз етілу құқығын мойындаудан бас тартқандықтан, басқа айыпталушылардан бөлініп қарастырылды және оны үнсіздендіру үшін сот залында аузын жауып, байлады. Апелляциялық соттар Чикаго конспирация ісі ("Чикаго жетілігі") бойынша барлық сот шешімдерін, сондай-ақ сот судьясы Джулиус Хоффманның барлық айыпталушыларға қатысты сотқа наразылық таныту айыптарын жойды. 1970 жылдан 1971 жылға дейін Фройнс және оның әйелі Энн Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында тұрды, онда екеуі де Бобби Сил мен Эрика Хаггинсқа қарсы жасалған құлқын жасау туралы даулы сот процесі кезінде "Қара пантералар" партиясының қорғаныс комитетімен бірге жұмыс істеді. Бұл сот процесі нәтижесіз аяқталды және екі айыпталушы да босатылды. Фройнс 1971 жылғы мамырда Вашингтон қаласындағы соғысқа қарсы демонстрацияларды ұйымдастыруға да қатысты.

Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау

1968 жылдың қыркүйегінде Фройнс Орегон университетінің химия кафедрасына ассистент-профессор ретінде қабылданды. Чикагодағы Демократиялық конвенттегі әрекеттері үшін федералдық айыптаулар түскен кезде, ол Чикагодағы сот процесінің алдындағы жағдайға байланысты, бірінші оқу жылының соңында демалыс алып, оған рұқсат берілді. Университет әкімшілігі Орегон штатының кейбір заң шығарушыларының оны университеттен шығару туралы талаптарына қарсы тұрды. Екі жыл бойы соғысқа қарсы белсенділікпен айналысқаннан кейін Фройнс Вермонт штатындағы Годдард колледжінде студенттерге химия пәнінен сабақ берді. 1981 жылы Рональд Рейган сайланғаннан кейін Фройнс жұмыс ортасы мен қоршаған ортаның денсаулығына қатысты зерттеулерін UCLA-дағы Қоғамдық денсаулық мектебінің Филдинг факультетіне көштіріп, онда оқытушы болып жұмыс істеді. UCLA-дағы қызметі барысында ол көптеген басшылық лауазымдарды атқарды, оның ішінде Жұмыс және қоршаған ортаны қорғау орталығының директоры (25 жыл бойы), Оңтүстік Калифорния бөлшектері орталығы мен суперсайтының директоры, Оңтүстік Калифорнияның қоршаған ортаны қорғау ғылымдары орталығының директордың орынбасары, UCLA Fogarty бағдарламасының директоры (Жұмыс және қоршаған ортаны қорғау саласында) және Орнықты технологиялар мен саясат бағдарламасының директоры. Оның зерттеу жұмыстарының негізгі бағыттары – мырыш, хром, қорғасын токсикологиясы, ауаның ластануы және пестицидтер. Бұл зерттеулер UCLA қоғамдық денсаулық мектебінің қоршаған ортаны қорғау ғылымдары кафедрасында жүргізілді. Ол 2013 жылы өзі бағалап отырған химиялық заттарға қарсы пікір білдірген басқа ғалымдармен байланысын сақтай отырып, комиссиямен тәуелсіз зерттеулер жүргізгені туралы айыптауларға байланысты қызметінен кетті, бұл мүдделердің қақтығысына әкеп соқты.

Дау

Фройнс 2013 жылы Уытты ауа ластағыштары жөніндегі ғылыми тексеру тобына қайта тағайындалмаған Калифорния университетінің бес ғалымының бірі болды, себебі олардың ғылыми ұсынымдарының тәуелсіздігі және қызмет мерзімі туралы сұрақтар туындады. Даудың бір бөлігі Фройнстің тексеріліп жатқан кейбір химиялық заттардың халық денсаулығына қауіпті екенін айтқан ғалымдармен байланыста болғаны туралы мәлімдемелерді қамтыды. Фройнс SRP ең жақсы ғылымды жасауға деген міндеттемесін сақтап, одан ешқашан мойын бұрмағанын жазды. Сондықтан бізге сенгенмен, әрқашан келіспеді. Мұндай келіспеушіліктің бір мысалы – Калифорния Пестицидтерді реттеу департаментінің өз ғалымдары мен Фройнс басқарған сарапшылар тобын елемеу туралы шешімі болды. Департамент шалғайдағы жұмыскерлердің құлпынай фумиганттарының метил йодидіне қатысты заңды шекті деңгейді бұрын ұсынылғаннан 100 есе жоғары деңгейде белгіледі.

Марапаттар мен мойындау

Калифорнияның ауа ресурстары кеңесі Фройнсті 2011 жылы "өмірінің бойындағы адалдығы мен көшбасшылығы, зерттеулердегі және қоршаған орта саясатындағы инновациялары арқылы ауа сапасын жақсартуға елеулі үлес қосқан көрнекті тұлға" деп атады.

Лос-Анджелестегі Әлеуметтік жауапкершілік дәрігерлері 2012 жылы Фройнсті және оның әйелі Андреа Хриконы "ғылыми адалдыққа батыл берілгендігі және жұмысшылар мен қоғамдардың денсаулығына уытты химиялық заттардың әсерін түсінуді арттыру" үшін марапаттады. 2013 жылы Фройнс Рамаццини сыйлығының иегері атанды және лекция оқыды, өйткені ол "АҚШ-та федералдық кәсіби қорғасын мен мақта тозаңына қатысты нормативтерді әзірлеудегі пионерлік жұмысы, сондай-ақ Калифорнияда дизельді түтін газдарының ауаны ластайтын маңызды уытты зат екенін мойындауға әкелген жұмысы миллиондаған адамдардың денсаулығы мен өмірін сақтады". 1982 жылы құрылған, Италияның Болонья қаласындағы Коллегиум Рамаццини – кәсіби және қоршаған орта денсаулығы саласындағы әлемдік сақалдары бар тәуелсіз халықаралық академия. Фройнс 2020 жылы түсірілген "Чикаго 7-нің сот процесі" фильмінде Дэниел Флаэрти рөлін сомдады.